27. අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රය

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහහිවූ පූර්වාරානයෙහි වැඩවසන්නාහ.එකල වාසෙට්ඨ, භාරද්වාජ නම් සාමණේර දෙනම භික්‍ෂුභාවය බලාපොරොත්තු වෙමින් භික්‍ෂූන් සමීපයෙහි වෙසෙත්.

එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් වේලයෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට ප්‍රාසාදයෙන් බැස පහයෙහි සෙවනැල්ල පවත්නා පසුභාගයෙහි අවකාස්ථානයක සක්මන් කළහ.

එවිට වාසෙට්ඨ, භාරද්වාජ දෙනම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හොඳින් වැඳ සක්මන් කරන්නාවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුව සක්මන් කළාහුය.

එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වාසෙට්ඨ හට කථාකොට මෙසේ කීවාහුය. ´´වාසෙට්ඨය, තෙපි වනාහි බ්‍රාහ්මණ ජාති ඇත්තෝ වූවාහුය. බ්‍රාහ්මණයෝ තොපට අපහාස නොකෙරෙත්ද? හෙළාදැකීම නොකෙරෙත්ද?´´

2. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, ඒකාන්තයෙන්ම බමුණෝ අපට අපහාස කෙරෙති.´´

´´බ්‍රාහ්මණයෝ අපට මෙසේ කියති. ´´බ්‍රාහ්මණ තෙමේම උතුම් වංශ ඇත්තේය. අන්‍යයෝ හීන වංශ ඇත්තෝය. බ්‍රහ්මයා විසින මවන ලද්දාහුය. බ්‍රහ්මයාගෙම නෑයෝ වෙති. ඒ තෙපි ශ්‍රේෂ්ඨ වංශය හැරපියා හීනවූ මාර පක්‍ෂයෙහිවූ බඹහුගේ පාදයෙන් උපන්නාවූ අපිරිසිඳුවූ මුඩු මහණහු කෙරෙහි පැවිදිවීම් නම්වූ ඒ හීන වංශයට පැමිණීම තොපට නුසුදුසුයි´´ කියාය.´´

´´වාසෙට්ඨය, බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ඔසප්වූද, දරුගැබ් ඇත්තාවූද, දරුවන් වදන්නාවූද, දරුවන්ට කිරි පොවන්නාවූද බැමිණියෝ දක්නා ලැබෙති. ඒ බ්‍රාහ්මණයෝ යෝනි මාර්ගයෙන්ම උපන්නෝව මෙසේ කියති. ඔහු තුමූ බ්‍රහ්මයාටද බොරුවෙන් හෙළාදකිත්. බොරුද කියත්. බොහෝ පව්ද රැස්කර ගනිත්.´´

3. ´´වාසෙට්ඨය, මේ වංශ සතරක් වෙත්. එනම්, ක්‍ෂත්‍රියෝය, බ්‍රාහ්මණයෝය, වෛශ්‍යයෝය (වෙළඳුන්ය), ශුද්‍රයෝය (කම්මරුවෝය) කියාය. වාසෙට්ඨය, මේ ලෝකයෙහි සමහර ක්‍ෂත්‍රියෙක් ප්‍රාණාත කරන්නෙක් වෙයි. නුදුන් දෙය ගන්නෙක් වෙයි. කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නෙක් වෙයි. බොරැ කියන්නෙක් වෙයි. කේලාම් කියන්නෙක් වෙයි. පරුෂ වචන කියන්නෙක් වෙයි. හිස් වචන කියන්නෙක් වෙයි. දැඩි ලෝභය බහුල කොට ඇත්තෙක් වෙයි. (ක්‍රෝධයෙන්) වෙනස්වූ සිත් ඇත්තෙක් වෙයි. මිත්‍යාදෘෂ්ඨි (වැරදි දැකීම්) ඇත්තෙක් වෙයි.´´

´´මෙසේ යම් ධර්ම කෙනෙක් අකුසල වෙත්ද, ඒ ධර්මයෝ සමහර ක්‍ෂත්‍රියයෙකු කෙරෙහි දක්නා ලැබෙත්. ඒ ධර්මයෝ සමහර බ්‍රාහ්මණයෙකු කෙරෙහිද, සමහර වෛශ්‍යයෙකු කෙරෙහිද දක්නා ලැබෙති. සමහර ශුද්‍රයෙකු කෙරෙහිද දක්නා ලැබෙති. ´´

4. ´´වාසෙට්ඨය, මේ ලෝකයෙජහි සමහර ක්‍ෂත්‍රියෙක්ද ප්‍රාණාතයෙන් වැළකුණේ වෙයි. නුදුන් දෙය ගැන්මෙන් වැළකුණේ වෙයි. කාමයෙහි වරදවා හැසිරීනෙන් වැළකුණේ වෙයි. බොරැකීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. කේලාම් කීමෙන්වැළකුණේ වෙයි. පරුෂ වචන කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. හිස්වචන කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. දැඩි ලෝභය බහුල කොට ඇත්තේ නොවෙයි. (ක්‍රෝධයෙන්) වෙනස්වූ සිත් ඇත්තේ නොවෙයි. සම්‍යක්දෘෂ්ඨි (හරි දැකීම්) ඇත්තෙක් වෙයි.´´ ඒ ධර්මයෝ සමහර ක්‍ෂත්‍රියයෙකු කෙරෙහි, සමහර බ්‍රාහ්මණයෙකු කෙරෙහිද, සමහර වෛශ්‍යයෙකු කෙරෙහිද, සමහර ශුද්‍රයෙකු කෙරෙහිද දක්නා ලැබෙති.´´

´´බ්‍රාහ්මණයෝ, ´´බ්‍රාහ්මණ තෙමේම උතුම් වංශ ඇත්තේය. අන්‍යයෝ හීන වංශ ඇත්තෝය´´ යන ඔවුන්ගේ ඒ කථාව නුවණැත්තෝ පිළිනොගනිත්. ඊට හේතු කවරේද? වාසෙට්ඨය, මේ (ක්‍ෂත්‍රියාදී) සතර වංශයන් අතුරෙන් (එකකට ඇතුළත්වූ) යම් භික්‍ෂුවක් රහත්වූයේද, නැති කරන ලද ආශ්‍රව ඇත්තේ වේද, වාසය කොට නිම කරන ලද බ්‍රාහ්මචා්‍ර්‍යවාස ඇත්තේද, කරන ලද සිවුමහ කටයුතු ඇත්තේද, බාහා තබන ලද ස්කන්ධ බර ඇත්තේද, පිළිවෙලින් පැමිණි ස්වකීය කටයුතු ඇත්තේද, විනාශ කරන ලද භව බන්ධන ඇත්තේද, හොඳින් කරුණු සහිතව දැන කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදුනේ වේද ඒ පුද්ගල තෙමේ ඔවුන් අතුරෙන් ශ්‍රේෂ්ඨයයි කියනු ලැබේ.´´

´´වාසෙට්ඨය, සත්වයන් පිළිබඳවූ මෙලෙව්හිද, පරලෙව්හිද යම්සේ ධර්මයම ශ්‍රේෂ්ඨ වේද, එය මේ ආකාරයෙන්ද දත යුතුයි.´´

5. ´´වාසෙට්ඨය, පසේනදි කොසොල් රජ තෙමේ තමන්ට වඩා උසස් අනෙකෙකු නැති හෙයින් අනුත්තර නම්වූ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතම තෙමේ ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදිවූයේයයි දනියි. වාසෙට්ඨය, ශාක්‍යයෝ පසේනදි කොසොල් රජුහට සමාන වංශ ඇත්තාහුය. කොසොල් රජුහට යටත්ව පවත්නාහුය. වාසෙට්ඨය, පසේනදි කොසොල් රජුහු ගරු සැලකිලි පැවැත්වීමද, වැඳීමද, දැක හුනස්නෙන් නැගී සිටීමද, ඇඳිලි බැඳීමද, වත් පිළිවෙත් කිරීම් ආදී ඒ ඒ සුදුසු ක්‍රියාද තථාහතයන් වහන්සේට කරයි.´´

´´වාසෙට්ඨය, සත්වයන් පිළිබඳවූ මෙලෙව්හිද, පරලෙව්හිද යම්සේ ධර්මයම ශ්‍රේෂ්ඨ වේද, එය මෙකී ආකාරයෙන්ද දත යුතුයි.´´

6. ´´වාසෙට්ඨය, ´´තෙපි කවරුහුදැ´´යි විචාරණ ලද්දාහුම ´´ශාක්‍ය පුත්‍රවූ ශ්‍රමණයම්හ´´යි ප්‍රකාශ කරන්නාහුය. මම භාග්‍යවතුන වහන්සේගේ පුත්‍ර වෙමි. ඊට හේතු කවරේද?වාසෙට්ඨය, ධම්මකාය යනුද, බ්‍රහ්මකාය යනුද, ධම්මභූත යනුද, බ්‍රහ්මභූත යනුද තථාගතයන් වහන්සේගේම නම් වන හෙයිනි.´´

´´ලෝකය හටගන්නා කල්හි බොහෝ සෙයින් සත්වයෝ ආභස්සර බ්‍රාහ්ම ලෝකයෙන් චුතව මේ මනුෂ්‍ය ලෝකයට පැමිණෙති. සත්වයෝය යන කොටසටම ඇතුළත් වෙති.

7. ´´වාසෙට්ඨය, ඉක්බිත්තෙන් කිසි කලෙක්හි දීර් කාලයෙක්හුගේ ඇවෑමෙන් ඒ සත්වයන්ට ජලයෙහි රස පොළොව පිහිටන්නීය.´´

8. ´´වාසෙට්ඨය, ඉක්බිත්තෙන් ඒ සත්වයෝ රස පොළොව අනුභව කරමින් එයම කමින් එයම ආහාර කොට ඇතිව බොහෝ දීර් කාලයක් සිටින්නාහුය. ඒ සත්වයන්ගේ ශරීරයෙහි රළු ගතියද ඇතිවිය. වර්ණයාගේ වෙනස්වීමද පෙණුනේය. වර්ණය නිසා උපන් අධික මාන හේතුවෙන් ඔවුන්ගේ රස පොළොව නැතිවී ගියේය. පුරාණ ලෝකෝප්පත්ති වංශ කථාව මෙසේ ඇතිවිය. එහෙත් ඒ පිළිබඳ අර්ථය නොදනිත්මය.´´

´´වාසෙට්ඨය, ඉක්බිති ඒ සත්වයන්ගේ රස පොළොව නැතිවී ගිය කල්හි (බිම්හතු) ඕජා සහිත මොලොක් පස පහළ වූයේය. එය වර්ණ සම්පන්නා විය. සුවඳින් යුක්තවිය, රසයෙන් යුක්තවිය. එවිට ඒ සත්වයෝ බිම්හතු අනුභව කරන්නට පටන් ගත්තාහුය. ඒ සත්වයන්ගේ ශරීරයන්හි රළු බවද වැඩිවිය. වර්ණය අඩු බවද පෙණුනේය. වර්ණය නිසා උපන් මහත් මාන හේතුවෙන් නැවත නැවත උපදනා මහත් මාන ස්වභාවය ඇති ඔවුන්ගේ බිම්හතු (බිම් පතුරු) නැතිවී ගියේය. එකල බදාලතා නම්වූ වැල් ජාතියක් පහළ විය. ඒ වැල් වර්ගය වර්ණවත් විය, සුවඳින් යුක්ත විය, රසවත් විය. එවිට ඒ සත්වයෝ බදාලතා නම් වැල් අනුභව කරන්නට පටන් ගත්හ. ඒ සත්වයන්ගේ ශරීරයන්හි රළු බවද බෙහෝසෙයින් වැඩිවිය. වර්ණය අඩු බවද පෙණුනේය. වර්ණය නිසා උපන් මහත් මාන හේතුවෙන් නැවත නැවත උපදනා මහත් මාන ස්වභාවය ඇති ඔවුන්ගේ බදාලතා නැතිවී ගියේය.´´

´´මෙසේ එම පුරාණ ලෝකෝප්පත්ති වංශ කථාවට අනුව යෙත්. එහෙත් ඒ පිළිබඳ අර්ථය නොදනිත්මය.´´

´´කුඩු රහිතවූ දහයියා, (පොතු) රහිතවූ සුවඳ ඇත්තාවූ සහල්ම ඵල කොට ඇත්තාවූ හැළ් පහළ වූයේය. උදෑසන උදය බතට යම් ඒ සුවඳ හැල් කොටසක් හැරගනිත්ද, සවස ඒ කොටස පැසී සිටියේය. ඒ සත්වයන්ගේ ශරීරයන්හි රළු බවද බෙහෝසෙයින් වැඩිවිය. වර්ණය අඩු බවද පෙණුනේය. පෙර යමෙක් ස්ත්‍රී වූවාද ඇයට ස්ත්‍රී ලකුණු පහළ විය. (පෙර) යමෙක් පුරුෂ වූයේද ඔහුට පුරුෂ ලකුණු පහළ විය. ඒ සත්වයන්ට කාම රාගය ඇතිවිය. මෙකලද සමහර ජනපදයන්හි ස්ත්‍රියක් ගෙනයනු ලබන කල්හි සමහර කෙනෙක් පස් දමා ගසත්. සමහර කෙනෙක් අළු දමා ගසත්. සමහර කෙනෙක් ගොම දමා ගසත්. මෙසේ එම පුරාණ ලෝකෝප්පත්ති වංශ කථාවට අනුව යෙත්. ඒ පිළිබඳ අර්ථය නොදනිත්මය.´´

´´පින්වත් සත්වය කම් නැත. මා විසින් සතර දවසක ප්‍රයෝජනය පිණිස එකවරම හැල් ගෙන එන ලදැ´´යි කීයේය. වාසෙට්ඨය, ඉක්බිත්තෙන් ඒ සත්ව තෙම ඒ (හැල් ගෙණ ආ) යම් කලෙක්හි ඒ සත්වයෝ හැල් (ගෙණවුත්) කල් තබා ගෙන පාවිච්චි කරන්ට පටන් ගත්තාහූද එකල්හි කුඩුද සහල් වසා සිටියේය. දහයියා (පොතු) ද සහල් වසා සිටියේය. කපන ලද ධාන්‍යයද නැවත නොවැඩුනේය. කපන ලද තැන් එසේ අඩුවම පෙණුනේය. ඇල් වී පඳුරු පඳුරුව සිටියාහුය.´´

´´ඉක්බිත්තෙන් ඒ සත්වයෝ ඇල් වී බෙදා ගත්හ. මායිම් තබාගත්හ.´´

9. ´´එවිට එක්තරා සත්වයෙක් ස්වකීය කොටස ආරක්‍ෂා කරන්නේ මතහට නුදුන්නාවූ එක්තරා කොටසක් රැගෙන (සොරකම් කොට ගෙණ) පාවිච්චි කළේය. එතැන් පටන් (ලෝකයෙහි) අන්සතු නුදුන් දෙය ගැණීම පහළ විය. (අන්‍යයන්ට) අපහාස කිරීම පහළ විය. බොරු කීම පහළ විය. (සත්ව හිංසා පිණිස) දඬු ගැණීම පහළ විය.´´

10. ´´වාසෙට්ඨය, එවිට ඒ සත්වයෝ ඔවුන් අතුරෙන් යමෙක් ඉතා උතුම් රූප ඇත්තේ වීද, ඉතා මහත් ආනුභාව ඇත්තේ වීද ඒ සත්වතෙම ප්‍රකාශ කටයුත්ත හොඳින් ප්‍රකාශ කිරීමටද, ගැරහිය යුත්තහුට හොඳින් ගැරහීමටද, නෙරපිය යුත්තහු නෙරපීමටද යෙදුවේය. ඒ සත්වයාට ඇල් වී වලින් කොටසක් දුන්නාහුය. එසේ මහජනයා විසින් සම්මත කරන ලද්දේය යන අර්ථයෙන් මහාසම්මතත කියා පළමුවන නාම (ව්‍යවහාරය) ඇතිවිය. වාසෙට්ඨය, ක්‍ෂෙත්‍රයන්ට (ඉඩම් වලට) අධිපතිය යන අර්ථයෙන් ක්‍ෂත්‍රියයයි කියා දෙවන නාම (ව්‍යවහාරය) විය. ධර්මයෙන් අන්‍ය සත්වයන් පිණවයි යන අර්ථයෙන් රජය යන තුන්වන නාමය ඇතිවිය. වාසෙට්ඨය, මෙසේ අග්‍රයයි දන්නා ලද්දාවූ ලෝකෝප්පත්ති වංශ කථාවෙන් මේ ක්‍ෂත්‍රිය සමූහයාගේ පහළ වීම වූයේය. ඒ සත්වයන් සම්බන්ධවම වේ. අන්‍ය සත්වයන් සම්බන්ධව නොවේ. සමානවූ සත්වයන් සම්බන්ධවම වේ. අසමාන සත්වයන් සම්බන්ධව නොවේ. ධර්මයෙන්මැයි. අධර්මයෙන් නොවේ. වාසෙට්ඨය, මේ සත්වයන් සම්බන්ධව මෙ ලෝකයෙහිද පරලෙව්හිද ධර්මයම ශ්‍රේෂ්ඨය.´´

´´ඒකාන්තයෙන් පාප ධර්මයෝ සත්වයන් කෙරෙහි පහළවූහ. වාසෙට්ඨය, ලාමක අකුශල ධර්මයන් දුරු කෙරෙති යන අර්ථයෙන් බ්‍රාහ්මණයයිම පළමූවන නාම (ව්‍යවහාරය) වූයේය. ඔහු තුමූ වන ප්‍රදේශයෙහි පන්සල් (කොළ සෙවිලි කල පැල්) කොටාගෙන එහි පන්සල්වල ධ්‍යාන කෙරෙති. ඔහු තුමූ ආහාර ලබාගෙන නැවතත් පන්සල් වලටම වැද ධ්‍යාන කෙරෙත්. වාසෙට්ඨය, ධ්‍යාන කෙරෙති යන අර්ථයෙන් ඣායකය ඣායකය යන දෙවන නාම (ව්‍යවහාරය) විය.´´

´´වාසෙට්ඨය, එම සත්වයන් අතුරෙන් ඇතැම් කෙනෙක් වන ප්‍රදේශයෙහි පන්සල්වල ඒ ධ්‍යානය (කළ නොහැකි වන්නාහූ) ගම් වෙතටද, නියම්ගම් වෙතටද පැමිණ ත්‍රිවේදය සකස් කෙරෙමින්ද, උගන්වමින්ද වෙසෙති. ´´ධ්‍යාන නොකෙරෙති´´ යන අර්ථයෙන් අජඣායකය යන තුන්වන නාමය විය.´´

´´වාසෙට්ඨය, (වේද මන්ත්‍ර දැරීමය, වේද මන්ත්‍ර හැදෑරීමය යන මෙය) එකල්හි පහත්යයි සම්මත විය. (ඒ මන්ත්‍ර හැදෑරීම හා කියවීම) දැන් ශ්‍රේෂ්ඨයයි සම්මත වෙයි.´´

´´වාසෙට්ඨය, මෙසේ මේ පුරාණවූ ලෝක උප්පත්ති වංශ කථාවෙන් බ්‍රාහ්මණ සමූහයාගේ පහළවීම වූයේය.´´

´´වාසෙට්ඨය, එම සත්වයන් අතුරෙන් ඇතැම් සත්ව කෙනෙක් මෛථුන ධර්ම සේවනය නිසා හරක් රැකීම් වෙළඳාම් ආදී ප්‍රසිද්ධ කර්මාන්තයන්හි යෙදුණාහ.´´

´´´´මෛථුන ධර්මය සඳහා ප්‍රසිද්ධ කර්මාන්තයන්හි යෙදෙත්´´ යන අර්ථයෙන් වෛශ්‍යයයි නාමය විය.´´

´´වාසෙට්ඨය, මෙසේ වනාහි මේ පුරාණ වෛශ්‍ය සමූහයාගේ ලෝකෝත්පත්ති වංශ කථාව පහළ වූයේය.´´

´´වාසෙට්ඨය, එම සත්වයන් අතුරෙන් යම් ඒ සත්ව කෙනෙක් ඉතිරි වූවාහුද ඔහු නපුරු පැවතුම් ඇත්තෝ වූහ.´´

´´වාසෙට්ඨය, නපුරු ක්‍රියා ඇත්තෝය, නින්දිත ක්‍රියා ඇත්තෝය යන අර්ථයෙන් ශුද්‍රයයි යන නාම විය.´´

´´මෙසේ මේ පුරාණ ශුද්‍ර සමූහයාගේ පහළවීම පිළිබඳ ලෝක උප්පත්ති වංශ කථාව වූයේය.´´

11. ´´වාසෙට්ඨය, යම් හේතුවකින් ක්‍ෂත්‍රිය තෙමේද, බ්‍රාහ්මණ තෙමේද, වෛශ්‍ය තෙමේද, ශුද්‍ර තෙමේද තමාගේ ධර්මයට නින්දා කෙරෙමින් ශ්‍රමණ වන්නෙමියි ගිහිගෙන් නික්ම මහණ වේද, එබඳු කාලයක් වේමය.´´

´´වාසෙට්ඨය, මෙසේ ඒ වංශ සතරට අයත් අමූහ අතුරෙන් ශ්‍රමණ සමූහයාගේ පහළවීම වූයේය.´´

12. ´´වාසෙට්ඨය, ක්‍ෂත්‍රිය තෙමේද, බ්‍රාහ්මණ තෙමේද, වෛශ්‍ය තෙමේද, ශුද්‍ර තෙමේද, ශ්‍රමණ තෙමේද කයින් දුෂ්චරිතයෙහි හැසිර, වචනයෙන් දුෂ්චරිතයෙහි හැසිර, සිතින් දුෂ්චරිතයෙහි හැසිර, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිව, මිථ්‍යාදෘෂ්ටි කර්ම සමාදන්ව, මිථ්‍යාදෘෂ්ටි කර්ම සමාදන හේතුවෙන් කය බිඳීමෙන් මරණින් මත්තෙහි අපාය නම්වූ දුගති නම්වූ විනිපාත නම්වූ නිරයෙහි උපදියි.´´

13. ´´වාසෙට්ඨය, ක්‍ෂත්‍රිය තෙමේද, බ්‍රාහ්මණ තෙමේද, වෛශ්‍ය තෙමේද, ශුද්‍ර තෙමේද, ශ්‍රමණ තෙමේද කයින් සුචරිතයෙහි හැසිර, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිර, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිර, සම්‍යග්දෘෂ්ටිව, සම්‍යග්දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන්ව, සම්‍යග්දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන හේතුවෙන් කය බිඳීමෙන් මරණින් මත්තෙහි සුගති නම්වූ ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදනේය.´´

14. ´´වාසෙට්ඨය, ක්‍ෂත්‍රිය තෙමේද, බ්‍රාහ්මණ තෙමේද, වෛශ්‍ය තෙමේද, ශුද්‍ර තෙමේද, ශ්‍රමණ තෙමේද කයින් කුසල් අකුසල් දෙකම කරන්නේ වෙයි. වචනයෙන් කුසල් අකුසල් දෙකම කරන්නේ වෙයි. සිතින් කුසල් අකුසල් දෙකම කරන්නේ වෙයි. මිශ්‍රවූ දෘෂ්ටි ඇතිව මිශ්‍රවූ දෘෂ්ටි සමාදන්ව මිශ්‍රවූ දෘෂ්ටි කර්ම සමාදාන හේතුවෙන් කය බිඳීමෙන් මරණින් මත්තෙහි සුව දුක් දෙකම විඳින්නේ වෙයි.´´

15. ´´වාසෙට්ඨය, ක්‍ෂත්‍රිය තෙමේද, බ්‍රාහ්මණ තෙමේද, වෛශ්‍ය තෙමේද, ශුද්‍ර තෙමේද, ශ්‍රමණ තෙමේද කයින් සංවරව, වචනයෙන් සංවරව, සිතින් සංවරව කෙට්ඨාස වශයෙන් සත් වැදෑරුම්වූ බෝධිපාක්‍ෂික ධර්මයන් (මාර්ග ඥානය ලබා ගැනීමට වුවමනා ධර්ම) වඩා මේ ආත්ම භාවයෙහිම කෙලෙස් ගිනි නිවා ලන්නේය.´´

16. ´´වාසෙට්ඨය, මේ සතර වංශ අතුරෙන් යම් භික්‍ෂුවක් අර්හත් වූයේද, නැති කරන ලද කෙලෙස් ඇත්තේද, වැස නිම කරන ලද බ්‍රහ්මචර්යාව ඇත්තේද, බහා තබන ලද (කෙලෙස් බර ආදී) බර ඇත්තේද, පැමිණියාවූ තමාගේ අර්ථය ඇත්තේද, නැති කරන ලද සසර බැඳුම් ඇත්තේද, මනා කොට දැන කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදුනේද, හේතෙමේ ඔවුනතුරෙන් අග්‍රයයි කියනු ලැබේ. ඒ ධර්මයෙන්මය, අධර්මයෙන් නොවේ. වාසෙට්ඨය, සත්වයන් පිළිබඳවූ මේ ලෝකයෙහිද පරලෙව්හිද ධර්මයම ශ්‍රේෂ්ඨයි.´´

´´වාසෙට්ඨය, සනත් කුමාර නම් බ්‍රහ්මයා විසින්ද මේ ගාථා තොමෝ කියන ලද්දීය.´´

´´යම් ජනයෝ, ´´මම ගෞතම වෙමි´´, ´´මම කාශ්‍යප වෙමි´´,යි ගෝත්‍රය සිහි කරන්නෝ වෙත්ද, ඒ ජන සමූහයා අතුරෙන් ක්‍ෂෙත්‍රිය තෙමේ ශ්‍රේෂ්ඨයි. අෂ්ඨ විද්‍යාවෙන් හා පසළොස් චරණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූ යම් තථාගතයන් වහන්සේ කෙනෙක් වෙත්ද, ඒ තථාගතයන් වහන්සේ දෙව් මිනිසුන් අතුරෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නාහ.´´

´´වාසෙට්ඨය, මමද මෙසේ කියමි. ´´යම් ජනයෝ, ´´මම ගෝතම වෙමි. මම කාශ්‍යප වෙමැ´´යි ගෝත්‍රය සිහි කරන්නෝ වෙත්ද, ඒ ජන සමූහයා අතුරෙන් ක්‍ෂෙත්‍රිය තෙමේ ශ්‍රේෂ්ඨයි. අෂ්ඨ විද්‍යාවෙන් හා පසළොස් චරණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූ යම් තථාගතයන් වහන්සේ කෙනෙක් වෙත්ද, ඒ තථාගතයන් වහන්සේ දෙව් මිනිසුන් අතුරෙහි ශ්‍රේෂ්ඨ වන්නාහ.´´

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සූත්‍රය වදාළ සේක. වාසෙට්ඨ භාරද්වාජ යන සාමණේරයන් වහන්සේලා දෙනම සතුටු සිත් ඇත්තාහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට සතුටූ වූවාහුය.´´

(විසි හත් වැනිවූ අග්ගඤ්ඤ සූත්‍රය නිමියේය.)

26. චක්කවත්ති සීහනාද සූත්‍රය

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධරට මාතුලා නම් ගමෙහි වැඩවාසය කළාහුය. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ මතු දැක්වෙන ධර්ම කොට්ඨාශය දේශනා කළහ.

2. මහණෙනි, මහණ තෙමේ කෙසේ නම් තමන්ම ආරක්‍ෂාස්ථාන කොට තමන් පිහිට කොට ධර්මය ආරක්‍ෂාස්ථානය කොට ධර්මය පිහිට කොට අනෙක් සරණක් නැතිව වාසය කෙරේද? යත්.

´´මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ කයෙහි කය අනුව බලන්නෙක්ව, වේදනාවන්හි වේදනා අනුව බලන්නෙක්ව, සිතෙහි සිත අනුව බලන්නෙක්ව කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇතිවයහපත් නුවණින් යුක්තව, සිහි ඇතුව ස්කන්ධ ලෝකයෙහි ඇල්මත් මානසික දුකත් දුරලා වාසය කෙරේ.

3. ´´මහණෙනි, පෙර ධාර්මිකවූ ධර්මරාජන්වූ, මහාද්වීප සතරට අධිපතිවූ, දිනන ගති ඇති ජනපදයෙහි ස්ථිරභාවයට පැමිණියාවූ රත්න හතකින් යුක්තවූ ´´දළ්හනෙමී´´ නම් චක්‍රවර්ති රජෙක් විය. ඔහුට මේ රත්න හත වූහ. කවරහුදයත් චක්‍රරත්නය, හස්තිරත්නය, අශ්වරත්නය, මාණික්‍යරත්නය, ස්ත්‍රිරත්නය, ගෘහපතිරත්නය, සත්වැනිවූ පරිණායක රත්නයද යන මොවුහුයි.ඒ රජුට ශරවූ, දිව්‍ය පත්‍රයන්ට සමාන ශරීර ඇත්තාවූ, සතුරු සේනාවන් මර්දනය කරන්නාවූ දහසකටත් වැඩි පුත්‍රයෝ වූහ. හෙතෙම සාගරය අවසාන කොට ඇති මේ පොළොව දඬුවම් කිරීමක් නැතිව ධර්මයෙන් සමගියෙන් දිනා වාසය කළේය. මහණෙනි, එවිට ´´දළ්හනෙමී´´ රජතෙමේ බොහෝ අවුරුදු දහසක්ඉක්මීමෙන් පසු එක්තරා පුරුෂයෙකුට කථාකළේය. කථාකොට ´´පින්වත් පුරුෂය, නුඹ දිව්‍ය චක්‍රරත්නය තුබුනු තැනින් මදක් හෝ මුළුමනින් හෝ යම් දිනෙක ඉවත් වුවොත් මට දන්වව´´යි කීයේය. මහණෙනි, ඒ පුරුෂ තෙමේ බොහෝ අවුරුදු දහස්ගණනක් ඉක්මවීමෙන් පසු දිව්‍ය චක්‍රරත්නය තුබුනු තැනින් ස්වල්පයක් ඉවත්වූ බව දුටුවේය. දැක දළ්හනේම් රජු කරා ගොස්ඒ බව කීවේය.

´´මහණෙනි, ඉක්බිති දළ්හනෙමී රජ තෙමේ වැඩිමහල් පුත්‍රයා මනාකොට රාජ්‍යයෙහි පිහිටුවා, කෙස් රැවුල් කප්පවා කසා වස්ත්‍ර හැඳ ගිහි ගෙයින් නික්ම තාපස භාවයෙන් මහණ විය. ´´මහණෙනි, රාජ ඎෂිවරයා මහණවී සත් දිනකින් දිව්‍ය චක්‍රරත්නය නොපෙනී ගියේය.

´´රජතෙමේ රාජඎෂි (තාපසයා) වෙත ගොස් දිව්‍ය චක්‍රරත්නය නොපෙනී ගිය බව දැන්නුවේය. ඒ රාජ ඎෂි තෙමේ පුත්‍රවූ ක්‍ෂත්‍රිය රජුට මේ කාරණය කීයේය.

4. ´´පුත්‍රය, නුඹ දිව්‍ය චක්‍රරත්නය නොපෙනී යාම ගැන ශෝක නොකරව. පුත්‍රය, මේ දිව්‍ය චක්‍රරත්නය පියාගෙන් ලත් දායාදයක් නොවේ. පුත්‍රය, නුඹ දොස් නැති සක්විති වත් සම්පූර්ණ කරව.´´

´´දේවයන් වහන්ස, ඒ නිවැරදි සක්විති වත් කවරේද?´´

(1). ´´පුත්‍රය, නුඹ ධර්මයෙහි පිහිටා, ධර්මයට සත්කාර කරමින්, ධර්මයට ගරු කරමින්, ධරමය ප්‍රිය කරමින්, ධර්මය පුදමින්, ධර්මය වඳිමින්, ධර්මද්වජයක්ව, ධර්මකේතුවක්ව, ධර්මය ප්‍රධාන කොට ගෙන, සිය අඹු දරුවන් සීලය අනුව හැසිරීමෙහි පිහිටුවා, ඔවුනට කළයුතු ධාර්මික ආරක්‍ෂා පිළියෙල කරව.´´

(2). ´´බලසෙනගද, ධාර්මික ක්‍ෂත්‍රියයන්ද, බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීන්ද, සීලයෙහි පිහිටුවා ඔවුනට කළයුතු ආරක්‍ෂා පිළියෙල කරව.´´

(3). ´´නිගම ජනපද වාසීන්ද, මහණ බමුණන්ද, සිවුපාවුන් හා කුරුල්ලන්ද, ජීවිත දානයෙන් ආරක්‍ෂා කරව.´´

(4). සිය රටෙහි අධර්ම ක්‍රියා නොපවත්නා ලෙස කටයුතු කරව.´´

(5). සිය රටෙහි ජීවත්වන දුප්පතුන්ට ධනය දෙව.´´

(6). ´´පුත්‍රය, සිය රටෙහි රාගාදිය දමනය කළ, සමනය කළ, විනාශ කළ යම් මහණ බමුණෙක් වෙත්ද, ඔවුන් කරා කලින් කල පැමිණ උන්වහන්සේලාගෙන් අසා යමක් අකුසල්ද එය අත්හැරිය යුතුය. යමක් කුසල්ද එය පිළිගෙන පැවතිය යුතුය. පුත්‍රය, නිවැරදි සක්විති වත් මේවායි´´ කීය.

5. ´´මහණෙනි, ඔටුණු පැළඳි ඒ ක්‍ෂත්‍රිය රජ තෙමේ, ´´එසේය, දේවයන් වහන්සැ´´යි පිය රාජ ඎෂීන් කී පරිදි පිළිගෙන නිවැරදි සක්විති වත් පිරුයේය. එවිට දිව්‍ය චක්‍රරත්නය පහළවිය.´´

´´මහණෙනි, අනතුරුව සිවුරඟ සෙනඟ සහිත සක්විති රජ සමග ඒ චක්‍රරත්නය පූර්ව දිශාවට ගමන් කළේය. මහණෙනි, යම් ප්‍රදේශයක චක්‍රරත්නය පිහිටියේද, සක්විති රජතෙමේ සිවුරඟ සෙනඟ සමග එහි වාසය කළේය.´´

´´මහණෙනි, පූර්ව දිශාවෙහි යම් විරුද්ධ රජ දරුවෝ වෙත්ද, ඔවුහු සක්විති රජ කරා පැමිණ මෙසේ කීවාහුය.´´

´´මහරජ, එනු මැනවි. මහරජ, ඔබගේ පැමිණීම යහපත් පැමිණීමකි. මහරජ, මේ දිවයින ඔබ අයත්ය. මහරජ, අනුශාසනා කරනු මැනවැයි´´ කීය. සක්විති රජතෙමේ මෙසේ අවවාද කෙළේය.

´´ප්‍රාණවධ නොකට යුතුයි. හොරකම් නොකට යුතුයි. කාමමිත්‍යාචාරයෙහි නොහැසිරිය යුතුයි. බොරු නොකිය යුතුයි. මත්පැන් නොබිය යුතුයි. පෙර රාජ්‍ය අනුභව කළ පරිදිම අනුභව කරව්´´ යනුවෙනි.

´´අනික් දිශාවන්හිද යම් ඒ රජදරුවෝ වෙත්ද, ඒ සියල්ලෝම සක්විති රජ අනුව යන්නෝ වූහ.´´

6. ´´මහණෙනි, එවිට ඒ චක්‍රරත්නය සමුද්‍රය කෙළවර කොට ඇති මුළු පොළොව දිනා ඒ රාජධානියටම පෙරළා අවුත් සක්විති රජුගේ ඇතුල් වාසල අලංකාර කරමින් සිටියේය. මහණෙනි, දෙවෙනි තුන්වෙනි ආදී සක්විති රජචරු සත්වෙනි සක්විති රජතෙමේ දක්වා පළමුවෙනි සක්විති රජ මෙන් තෙමේද බොහෝ වර්ෂ දහසක්හුගේ ඇවෑමෙන් වැඩිමහල් කුමාරයා මනාකොට රාජ්‍යැයහි පිහිටුවා, ගිහිගෙයින් නික්ම තාපස භාවයෙන් මහණ විය. රාජ ඎෂිවරයා පැවිදිවී සත් දිනකින් දිව්‍ය චක්‍රරත්නය නොපෙනී ගියේය. එකල්හි රාජ ඎෂිවරයා වෙත පැමිණ දොස් නැති සක්විති වත් නොවිචාළේය. හෙතෙමේ තමන්ගේ මතය පරිදි රටට අනුශාසනා කරයි. ඔහුගේ කාලයෙහි රට වැස්සෝ දියුණුවට නොපැමිණෙත්. එවිට රට වැස්සෝ රැස්ව රජු කරා පැමිණ මෙසේ කීවාහුය.

´´නිදොස් සක්විති වත්හි පිහිටි පෙර රජුන්ගේ කාලයෙහි යම්සේද එසේ තමන්ගේ මතය පරිදි රට පාලනය කරන්නාවූ ඔබගේ කාලයෙහි රටවැස්සෝ දියුණුවට නොපැමිණෙත්. අපි ඔබට නිදොස් සක්විති වත් ප්‍රකාශ කරන්නෙමු´´යි කීහ.

7. ´´මහණෙනි, ඉක්බිති ක්‍ෂත්‍රිය රජ තෙමේ නිදොස් සක්විති වත් ඇසුවේය. එසේ අසන ලද්දාවූ ඔවුහු රජුට නිදොස් සක්විති වත් ප්‍රකාශ කළාහුය. ඒ සක්විති වත් අසා දැහැමි ආරක්‍ෂා, ආවරණ, රැකවල් තැබීය. එසේ වුවත් දුප්පතුනට ධනය නුදුන්නේය. දුප්පතුන්ට ධනය නොදීමෙන් දිළිඳුකම මහත් විය. දිළිඳුකම මහත්වූ කල්හි එක්තරා පුරුෂයෙක් අනුන් අයත් වස්තු හිමියන් විසින් නොදුන් වස්තුව හොර හිතින් ගත්තේය.´´

´´හොරකම් කළේ ජීවත්වීමට ක්‍රමයක් නැති නිසායි´´ හොරා කීවේය.

´´මහණෙනි, එවිට ක්‍ෂත්‍රිය රජතෙමේ ඒ පුරුෂයාට ධනය දුන්නේය.´´

´´මහණෙනි, අනෙක් පුරුෂයෙක්ද හොරකම් කර එසේම ධනය ලබා ගත්තේය. යම් කෙනෙක් අනුන් අයත්, වස්තු හිමියන් විසින් නුදුන් වස්තුව සොර සිතින් ගනිත්ද, ඔවුන්ට රජ තෙමේ ධනය දුන්නේයයි´´ මිනිසුන් විසින් අසන ලදි. ඒ අසා ඔවුන්ට මෙබඳු අදහසක් වීය. ´´අපිද අනුන් අයත් නුදුන් වස්තුව සොරසිතින් ගන්නෙමු නම් ඉතා යහපති´´යි කියාය.

8. ´´මහණෙනි, එවිට එක්තරා පුරුෂයෙක් අනුන් අයත්, නුදුන් වස්තුව සොර සිතින් ගත්තේය.´´

එවිට රජුට මෙබඳු අදහසක් විය. ´´ඉදින් යම් කෙනෙක් අනුන් අයත්, නුදුන් වස්තුව සොරසිතින් ගන්නේද, ඒ ඒ අයට මම ධනය දෙන්නෙමි. මේ කාරණයෙන් සොරකම වැඩෙන්නේය.´´ එවිට රජ තෙමේ රාජපුරුෂයන්ට අණ කළේය. ´´රාජපුරුෂයෙනි, මේ පුරුෂයා අත් පස්සට තබා රැහැනින් දැඩිකොට බැඳ, හිස මුඩුකොට, වදබෙර හඬින් වීථියක් පාසා මංසන්ධියක් පාසා පමුණුවා නුවර දකුණු දොරින් පිටතට ගෙන ගොස් නුවරට දකුණු පැත්තේදී නැවත සොරකම් නොකරන සේ වළකව්, මුල්සිඳිව්, මොහුගේ හිස සිඳිව්´´යයි නියම කෙළේය. රාජපුරුෂයෝ රජුගේ අණ ලෙස කටයුතු කළෝය.

9. ´´මහණෙනි, මෙසේ දුප්පතුන්ට ධනය නොදෙනු ලබන කල්හි දිළිඳු බව අතිශයින් පැතිරී ගියේය. සොරකම මහත් විය. අවි ආයුධ වැඩී ගියේය. ප්‍රාණාතය වැඩී ගියේය. ඒ සත්වයන්ගේ ආයුෂද පිරිහිණි. වර්ණයද පිරිහිණි. අසූ දහසක් අවුරුදු ආයු ඇති ඒ සත්වයන්ගේ පුත්‍රයෝ, සතලිස් දහසක් අවුරුදු ආයු ඇත්තෝ වූහ. ප්‍රාණාතය වැඩුණු කල්හි බොරුකීම වැඩී ගියේය. බොරුකීම වැඩී ගිය කල්හි ඒ සත්වයන්ගේ ආයුෂද පිරිහිණි. වර්ණයද පිරිහිණි. ආයුෂයෙන් හසලිස් දහසක් අවුරුදු ආයු ඇති ඒ සත්වයන්ගේ පුත්‍රයෝ, විසිදහසක් අවුරුදු ආයු ඇත්තෝ වූහ.බොරුකීම වැඩි ගිය කල්හි කේලාම් කීම වැඩී ගියේය. කේලාම් කීම වැඩී ගිය කල්හි ඒ සත්වයන්ගේ ආයුෂද පිරිහිණි. ඔවුන්ගේ පුත්‍රයෝ, දසදහසක් අවුරුදු ආයු ඇත්තෝ වූහ. පරදාර සේවනයෙහි යෙදීමෙන් ඒ මනුෂ්‍යයන්ගේ පුත්‍රයෝ පන්දහසක් අවුරුදු ආයුෂ ඇත්තෝ වූහ. ආයුෂයෙන් පිරිහෙනු ලැබූ ඇතැම් කෙනෙක් දෙදහස් පන්සියයක් අවුරුදු ආයුෂ ඇත්තෝ වූහ. ඇතැම් කෙනෙක් දෙදහසක් අවුරුදු ආයුෂ ඇත්තෝ වූහ. මහණෙනි, දෙදහස් පන්සියයක් අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් තද ආශාව, ක්‍රෝධය යන දෙක අතිශයින් පැතිරුනේය. තද ආශාව ක්‍රෝධය යන දෙක අතිශයින් පැතිරී ගිය කල්හි දහසක් අවුරුදු ආයුෂ ඇත්තෝ වූහ.´´

10. ´´මහණෙනි, දහසක් අවුරුදු ආයුෂ ඇති මිනිසුන් අතර මිථ්‍යාදෘෂ්ඨිය අතිශයින් පැතිරී ගියේය. එකල්හි ඒ සත්වයන්ගේ පුත්‍රයෝ පන්සියයක් අවුරුදු ආයුෂ ඇත්තෝ වූහ. මහණෙනි, මිනිසුන් අතර පන්සියයක් අවුරුදු ආයු ඇතිවූ කල්හි අධර්ම රාගය, විෂම ලෝභය, මිථ්‍යාධර්මය, රාගය අතිශයින් පැතිරී ගියේය. ඒ සත්වයන්ගේ පුත්‍රයෝ දෙසියයක් (??දෙසියපණහක්) අවුරුදු ආයුෂ ඇත්තෝ වූහ. මව කෙරෙහි වරදවා පිළිපැදීම, පියා කෙරෙහි වරදවා පිළිපැදීම, ශ්‍රමණයන් කෙරෙහි වැරදි ලෙස හැසිරීම, සිය පවුලෙහි වැඩිහිටියන්ට යටහත් නොවන බව, යන මේ වරද පස පැතිර ගියේය.´´

´´මේ පස වැඩී ගිය කල්හි දෙසියපණහක් අවුරුදු ආයුෂ ඇති සත්වයන්ගේ පුත්‍රයෝ අවුරුදු සියයක් ආයු ඇත්තාහු වූහ. යම් හේතුවකින් මේ මිනිසුන්ගේ පුත්‍රයෝ අවුරුදු දහයක් ආයුෂ ඇත්තෝ වන්නාහුද, එබඳු කාලයක් වන්නේය. මහණෙනි, මිනිසුන් අතර දස අවුරුද්ද පරමායුෂ කොට ඇති කල්හි පස් අවුරුදු කුමරිය ස්වාමියෙකුට දීමට සුදුසු කොට සලකන්නාහු. මහණෙනි, මිනිසුන් අතර දස අවුරුද්ද පරමායුෂ කොට ඇති කල්හි ගිතෙල්, වෙඞරු, තල තෙල්, මී, සකුරු, ලුණු යන මේ රස නැතිවී යන්නේය. දශ අකුසල කර්මපථයෝ අතිශයින් පැතිරෙන්නාහ. මහණෙනි, මිනිසුන් අතර දස අවුරුද්ද පරමායුෂ කොට ඇති කල්හි කුශලය යන නමවත් ඇති නොවන්නේය.´´

´´ඒ සත්වයන් තුළ ඔවුනොවුන් කෙරෙහි දැඩි කෝපය, දැඩි ව්‍යාපාදය, දැඩි ද්වේෂය, දැඩි වධක චිත්තය (මැරීමේ ආශාව) ඇති වන්නේය.´´

´´මහණෙනි, මිනිසුන් අතර දස අවුරුද්ද පරමායුෂ කොට ඇති කල්හි සත් දවසක් මුළුල්ලෙහි ආයුධ වලින් ඇන කොටාගෙන විනාශ වන කාලය වන්නේය.´´

11. ´´මහණෙනි, ඒ මිනිසුන්ට මෙබඳු අදහසක් වන්නේය. ´´අපි කිසිවකු නොමරමු, කිසිවෙක් අප නොමරත්වා! අපි තණ ලැහැප්වලට හෝ පඳුරු වලින් ගැවසීගත් ස්ථාන වලට හෝ ගස්වලින් ගැවසීගත් ස්ථාන වලට හෝ ගංගා මැද දූපත වලට හෝ කඳුමුදුන් වලට හෝ පැමිණ වනයෙහිවූ අල, මුල් පලවැල කා ජීවත් වන්නෙමු නම් යහපතැයි´´ සිතා ඔවුහු ඒ තණවලින් ගැවසීගත් ස්ථාන ආදියට පැමිණ සතියක් ජීවත් වෙත්. ඔවුහු කුශල ධර්මයන් සමාදන්වීම හේතුකොට ගෙන ආයුෂයෙන්ද වැඩෙන්නාහ. වර්ණයෙන්ද වැඩෙන්නාහ. ආයුෂයෙන්ද වර්ණයෙන්ද වැඩෙනු ලබන්නාවූ ඒ මිනිසුන්ට විසිවස් ඇති පුත්‍රයෝ වන්නාහ. ක්‍රමයෙන් ආයුෂ අවුරුදු සතලිස් දහසක් පරමායුෂ ඇති මිනිසුන්ට අවුරුදු අසූ දහසක් පරමායුෂ ඇති පුත්‍රයෝ වන්නාහ.´´

12. ´´මිනිසුන් අතර අවුරුදු අසූදහසක් පරමායුෂ ඇති කල්හි ආහාර ආශාවය, මත් මතය, මහළු වීමය යන ආබාධ තුන පමණක් ඇත්තේ වෙයි.´´

13. ´´එකල මේ දඹදිව අතිශයින් සමෘර්ධ වූයේද, සම්පත්තියෙන් පිරුණේද වන්නේය. ගම්, නියම්ගම්, ජනපධ, රාජධානි එකිනෙක සම්බන්ධව පවතින්නේය.´´

´´මේ දඹදිව උනවනයක්, බටවනයක් මෙන් මිනිසුන්ගෙන් අතුරු සිදුරු නැති වන්නේය. කේතුමතී රාජධානිය ප්‍රමුඛ කොට ඇති අසූසාරදහසක් නගරයෝ වහළෙන් වහළට කුකුළෙකුට යා හැකි සේ වන්නාහ.´´

´´මහණෙනි, මිනිසුන් අතර අසුදහසක් අවුරුදු පරමායුෂ කොට ඇති කල්හි ඒ කේතුමතී නම් නුවර ධාර්මිකවූ සංඛ නම් චක්‍රවර්තී රජෙක් වන්නේය. ඒ රජතෙමේ දඬුවම නොකොට, ආයුධ නොගෙන මේ මුළු පොළොව ධර්මයෙන් දිනා වාසය කරන්නේය.´´

´´එකල මෛත්‍රිය නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලෝකයෙහි උපදින්නේය. ඒ බුදුරජානන් වහන්සේ දෙවියන් සහිත, මාරයන් සහිත, බ්‍රහ්මයන් සහිත, මේ ලෝකයද, මහණ බමුණන් සහිත දෙවි මිනිසුන් සහිත ජනයාද තමන් වහන්සේගේ උසස් ඥානයෙන් දැන ප්‍රකාශ කරන්නේය. ඒ බුදුරජානන් වහන්සේ මුල යහපත්වූ, මැද යහපත්වූ, අර්ථ සහිතවූ, ව්‍යඤ්ජන සහිතවූ, සර්ව සම්පූර්ණවූ බ්‍රහ්මචර්යය ප්‍රකාශ කරන්නේය. ඒ බුදුරජානන් වහන්සේ නොයෙක් සිය දහස් ගණන් භික්‍ෂු සංයා පරිහරණය කරන්නේය.´´

14. ´´මහණෙනි, එකල්හි සංඛ නම් රජතෙම මහා පනාද නම් රජහු විසින් නකරවන ලද ගංගා නදියෙහි ගිලී පවත්නා ප්‍රාසාදය මතුකොට ගොඩට නංවා එහි කලක් වැස එය අන්‍යයන්ට හැර දමා මහණ බමුණු, දුගී, මගී යාචක ආදීනට දන්දී මෛත්‍රිය නම් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ සමීපයෙහි කෙස් රැවුල් කපා සිවුරු හැඳ ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වන්නේය. මෙසේ පැවිදිවූ හෙතෙම් ඒ අර්හත් ඵලය තමාම ඉතා උසස් ඥානයෙන් අවබෝධ කොට එයට පැමිණ වාසය කරන්නේය.´´

15. ´´මහණෙනි, තමාම ආරක්‍ෂාස්ථාන කොට තමාම පිහිට කොට අනෙක් සරණක් නැත්තෝව වසව්. ධර්මයම ආරක්‍ෂාස්ථාන කොට ධර්මයම පිහිට කොට අනෙක් සරණක් නැත්තෝව වසව්.´´

´´මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙමේ කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇතිව, යහපත් නුවණින් යුක්තව සිහි ඇතිව ස්කන්ධ ලෝකයෙහි ඇල්මත්, මානසික දුකත් දුරලා කායානුපස්සනා, වේදනානුපස්සනා, චිත්තානුපස්සනා, ධම්මානුපස්සනා යන මෙහි යෙදී වාසය කරයි.´´

´´මහණෙනි, (බුදුරජානන් වහන්සේ) නැමැති පියාගෙන් උරුමව තමන්ට පැමිණි ගෝචරයෙහි හැසිරේව්. සිය පියාගෙන් පැමිණි හැසිරිය යුතු ප්‍රදේශයෙහි හැසිරෙන්නාවූ ආයුෂයෙන්ද, වර්ණයෙන්ද, සුවයෙන්ද, සම්පත්තියෙන්ද, බලයෙන්ද වැඩෙන්නාහුය.´´

16. ´´මහණෙනි, භික්‍ෂුවගේ ආයුෂයට කාරණය කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙමේ ඡන්ද සමාධිය ප්‍රධාන කොට ඇති සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්තව ඎද්ධිපාදය වඩයි. වීර්යය සමාධිය ප්‍රධාන කොට ඇති සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්තව ඎද්ධිපාදය වඩයි. චිත්ත සමාධිය ප්‍රධාන කොට ඇති සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්තව ඎද්ධිපාදය වඩයි. විමංසා සමාධිය ප්‍රධාන කොට ඇති සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්තව ඎද්ධිපාදය වඩයි. හෙතෙමේ මේ සතර ඎද්ධි පාදයන් වැඩූ බැවින් ඉදින් කැමැත්තේ නම් නියම ආයුෂ කාලය හෝ එයට වැඩියක් හෝ සිටින්නේය. මහණෙනි, මේ භික්‍ෂුවගේ ආයුෂයට කාරණයයි.´´

17. ´´මහණෙනි, භික්‍ෂුවගේ වර්ණයට කාරණය කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙමේ සිල්වත්වූයේ වෙයි. ප්‍රාතිමෝක්‍ෂ සංවර සිලයෙන් යුක්ත වූයේ ආචාර ගෝචර සම්පන්න වූයේ ස්වල්ප මාත්‍රා වරදෙහිද භය දක්නාසුළු වූයේ වාසය කරයි.ශික්‍ෂාපද සමාදන්ව හික්මෙයි. මහණෙනි, මේ භික්‍ෂුවගේ වර්ණයට කාරණයයි.´´

18. ´´මහණෙනි, භික්‍ෂුවගේ සැපයට කාරණය කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙමේ කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්ක සහිත විචාර සහිත විවේකයෙන් හටගත්තාවූ ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. විතර්ක විචාරයන් සංසිඳවීමෙන් ද්විතීක ධ්‍යාන, තෘතීක ධ්‍යාන, චතුර්ථ ධ්‍යාන යන ධ්‍යාන වලට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි. මේ භික්‍ෂුවගේ සැපයට කාරණයයි.´´

19. ´´මහණෙනි, භික්‍ෂුවගේ සම්පතට කාරණය කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙමේ මෛත්‍රි සහගත සිතින් සියලු තැන, සියලු ලෝකය මහත්වූ, අප්‍රමාණවූ අවෛරීවූ ක්‍රෝධ රහිතවූ මෛත්‍රි සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේම කරුණා සහගත සිතින්ද, මුදිතා සහගත සිතින්ද, උපේක්ඛා සහගත සිතින්ද සියලු තැන සියලු ලෝකය පතුරුවා වාසය කරයි. මහණෙනි. මේ භික්‍ෂුවගේ සම්පතට කාරණයයි.´´

20. ´´මහණෙනි, භික්‍ෂුවගේ බලයට කාරණය කුමක්ද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙමේ කෙලෙස් නැති කිරීමෙන් කෙලෙස් රහිත කිරීමෙන් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහි ඉතා උසස් ඥානයෙන් අවබෝධ කොට එයට පැමිණ වාසය කරයි. මහණෙනි, මේ භික්‍ෂුවගේ බලයට කරණයයි.´´

´´මහණෙනි, මාර බලය තරම් මැඩපැවැත්වීමට අමාරු අන් බලයක් මම නොදනිමි. එයද මේ අර්හත් බලයෙන් මැඩපැවැතේ. මහණෙනි, කුශල ධර්ම සමාදන්ව පැවතීම් හේතුවෙන් මෙසේ පින් වැඩේ.´´

බුදුරජානන් වහන්සේ මෙසේ දේශනා කල සේක. සතුටු සිත් ඇති ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට සතුටු වූහ.

(විසිහය වැනිවූ චක්‍රවර්ති සීහනාද සූත්‍රය නිමියේය)

25. උදුම්බරික සිහනාද සූත්‍රය

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදි. එක් කාලයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර සමීපයෙහිවූ ගිජුකුළු පව්වෙහි වැඩ වාසය කළෝය. එකල්හි නිග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ තුන් සියයක් පමණ මහත් පිරිවැජි පිරිසක් සමග උදුම්බරිකා දේවියගේ පිරිවැජි ආරාමයෙහි වාසය කළේය.

2. එකල්හි සන්ධාන නම් ගෘහපති තෙමේ (දවල්කාලයෙහි) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකිම පිණිස රජගහ නුවරින් පිටත් විය. ´´භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් චිත්ත විවේකයෙන් යුක්තව වාසය කරන්නාහ. එහෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකිමට මේ සුදුසු කාලය නොවෙයි සිතීය.

3. එකල්හි සන්ධානගෘහපති තෙමේ නිග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ වෙත පැමිණියේය. එකල්හි නිග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ මහත් පිරිවැජි පිරිස සමග මහහඬින් නොයෙක් විදියේ පහත් කථා කියමින් හුන්නේය.

4. නිග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ එන්නාවූ සන්ධාන ගෘහපතියා ඈතදීම දුටුවේය. දැක, සිය පිරිස හසුරුවාලීය. ´´ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ ශ්‍රාවකවූ සන්ධාන ගෘහපති තෙමේ එයි. ආයුෂ්මත්නි, මොවුහු වනාහී නිශ්ශබ්දතාවය කැමැත්තෝය. නිශ්ශබ්දතාවයෙහි හික්මුණෝය´´ කීය. මෙසේ කි කල්හි පිරිවැජියෝ නිශ්ශබ්ද වූවාහුය.

5. එකල්හි සන්ධාන ගෘහපති තෙමේ නිග්‍රොධ පරිබ්‍රාජකයා වෙත පැමිණ පරිබ්‍රාජකයා සමග සතුටු විය. සන්ධාන ගෘහපති තෙමේ නිග්‍රොධ පරිබ්‍රාජකයාට මෙසේ කියේය.

´´පින්වත්නි, මේ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ එක් රැස්ව මහාහඬින් යුක්තව උස්ශබ්ද ඇත්තාහු නොයෙක් විදියේ පහත් කථාවෙහි යෙදුනාහු වාසය කරත්. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වනාහි අන් පරිද්දකින්ම ස්වල්ප ශබ්ද ඇත්තාවූද, ස්වල්ප ාේෂා ඇත්තාවූද, ජනවාසයෙන් වෙන්වූ මිනිසුන්ගේ රහස් කටයුතුවලට යෝග්‍යවූ, එකී භාවයට සුදුසුවූ ගම් සීමා ඉක්මවූ දුර වාසස්ථානද සේවනය කරත්´´. මෙසේ කී කල්හී නීග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ සන්ධාන ගෘහපතියාට මෙසේ කීයේය.

´´ගෘහපතිය, එසේ නම් ශ්‍රමණ ගෞතම තෙමේ කවරෙකු සමග කථාකරන්නේදැයි දන්නෙහිද, කවරෙකු සමග සාකච්ඡාවට පැමිණෙන්නේද, කවරෙකු සමග උත්තරයට උත්තර දීමේ ක්‍රමයෙන් නුවණැති බවට පැමිණේද, ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ නුවණ වනාන්තරයන්හිදී විනාශවිය. ශ්‍රමණ ගෞතම තෙමේවිශාරද නුවූ පිරිස් මැදට පැමිණෙන්ට අසමර්ථය, කථාවෙහි අසමර්ථය, හෙතෙම ´´කිසිවෙක් මා අතින් ප්‍රශ්න විචාරති´´යිප්‍රශ්නයට බය වූයේ වනයේ දුර සෙනසුන්ම සේවනය කරයි.

6. ´´එසේ නම් ගෘහපතිය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් මේ පිරිසට පැමිණියොත් එක් ප්‍රශ්නයෙන්ම ඔවුන් වෙහෙසට පමුණුවම්හ. ඔහු හිස් කළයක් මෙන් පෙරලා හැම පැත්තෙන්ම නමා බැඳ තබම්හ´´කීය. නීග්‍රොධ පරිබ්‍රාජකයා සමග පවත්වන සන්ධාන ගෘහපතියාගේ මේ කථාසල්ලාපය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දිව කණින් ඇසූහ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගිජ්ඣකූට පර්වතයෙන් බැස ´´සුමාගධා´´ නම් පොකුණ ඉවුරෙහි මොරනිවාපයට (මොනරුන්ගේ අභයස්ථානයට) පැමිණ ´´සුමාගධා´´ පොකුණ ඉවුරෙහිවූ එලිමහනේ සක්මන් කළෝය. නීග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුටුයේය. දැක ´´පින්වත්නි, නිශ්ශබ්ද වව්, ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතම තෙමේ පිරිසට පැමිණියොත් ඉතා යහපති´´යි තම පිරිස හසුරුවාලීය.

7. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නීග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ වෙත පැමිණියහ. පනවනලද ආසනයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩහුන්නෝය.

නිග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේද එක්තරා මිටි ආසනයක් ගෙන එක් පැත්තක හුන්නේය. නීග්‍රොධ පරිබ්‍රාජකයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ කීය. ´´නීග්‍රොධය, දැන් තෙපි කවර කථාවකින් හුන්නාහුද, තොප විසින් කවර කථාවක් අතර නවත්වන ලද්දීද?´´ මෙසේ කී කල්හි නීග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය කීයේය.

´´ස්වාමිණි, ඉදින් ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ මේ පිරිසට වැඩියොත් උන්වහන්සේ අතින් මේ ප්‍රශ්නය අසන්නෙමු. යම් ධර්මයකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශ්‍රාවකයන් හික්මවාද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් යම් ධර්මයකින් හික්මවන ලද ශ්‍රාවකයෝ සතුටට පැමිණියාහු තමහට නිශ්‍රයවූ (පිහිටවූ) මුල් ප්‍රතිපත්තියවූ ආර්යමාර්ගයයි යම් ධර්මයක් ප්‍රකාශ කරද්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ ධර්මය කවරේද? යනුයි. ස්වාමීනි, අප විසින් මේ කථාව අතරතුර නවත්වන ලදි. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැමිණියෝය´´.

´´නිග්‍රොධය, අන්‍ය දෘෂ්ටිකවූ, අන්‍ය ලබ්ධිකවූ, වෙනත් බලාපොරොත්තු ඇති අන්‍ය ප්‍රතිපත්තියක පිහිටියාවූ අන්‍ය තීර්වායතනයක ගුරුවූ තොප විසින් ඒධර්මය නොදත හැක. එසේ හෙයින් නිග්‍රොධය, තෝ ස්වකීය ආචාර්ය වාදයවූ වීර්යයෙන් පව් පිළිකුල් කිරීම සම්බන්ධව ප්‍රශ්න අසව. ´´ස්වාමිනි, කෙසේවූ වීර්යයෙන් පව් පිළිකුල් කිරීමක් සම්පූර්ණ වේද, කෙසේ අසම්පූර්ණ වේදැයි අසමි´´යී කීහ.

8. මෙසේ කී කල්හි පින්වත්නි, යමෙක් ස්වකීය ධර්මක්‍රමය තබා අනුන්ගේ ධර්මක්‍රමය ගැන විචාරවයි පවරන්නේද ඒ ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේමහත් ඎද්ධි ඇති බව මහත් ආනුභාවඇති බව ආශ්චර්ය්ය, අත්භුතය´´යි. ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ මහත්සේ හඞ නැගූහ. එකල්හී නීග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ ඒ පරිබ්‍රාජකයන් නිශ්ශබ්ද කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීයේය. ´´ස්වාමීනි, අපි වීර්යයෙන් පව් පිළිකුල් කිරීම කියන්නෝ වමු ´´ස්වාමීනි, කෙසේවූ වීර්යයෙන් පව් පිළිකුල් කිරීමක් සම්පූර්ණ වේද? කෙසේ නම් අසම්පූර්ණ වේදැයි?´´ ඇසීය.

´´නිග්‍රොධය, මේ ලෝකයෙහි යහපත් පැවතුම් වලින් මිදුනාවූ නිර්වස්ත්‍ර තාපසයෙක් වෙයි. හෙතෙම අමු පලාකයි. බඩහමු තණ කයි. වී ධාන්‍ය කයි. සම්කැබලි කයි. මැලියම් කයි. දිය සෙවෙල් කයි. ධාන්‍ය කුඩු කන්නේ හෝ වෙයි. දඬුබත් (දන්කුඩ) කන්නේ හෝ වෙයි. තල ආදී මුරුවට කන්නේ හෝ වෙයි. තණ කන්නේ හෝ වෙයි. ගොම කන්නේ හෝ වෙයි. වනමුල් ගෙඩි කැම කොට ඇත්තේ හෝ යැපෙයි. ඉබේ වැටුන ගෙඩි කන්නේ හෝ වෙයි. හෙතෙම හනවැහැරි හෝ හඳී, හනවැහැරි මිශ්‍ර රෙදි හෝ හඳී. මිනියෙන් ඉවත් කල වස්ත්‍ර හෝ දරයි. පාංශුකූලවස්ත්‍ර හෝ දරයි. රුක්පතුරු හෝ දරයි. මැදින් පැලූ අඳුදිවි සම් හෝ දරයි. නියඳ වැහැරි හෝ දරයි. පුවරු වැහැරි හෝ දරයි. හිසකේවලින් කල කම්බිලිද දරයි, කොටි සමින් කල කම්බිලිද දරයි. බකමුහුණු පිහාටුවලින් කල වැහැරිද දරයි, කෙස් රැවුල් උගුලන්නේද වෙයි. කෙස් රැවුල් ඉගිලීමෙහි යෙදුනේ ආසන ඉවත් කළේ උඩුකුරුව සිටියේද වෙයි. උක්කුටික වීර්යයෙන් යුක්තවූයේ උක්කුටිකයෙන් සිටින්නේද වෙයි. කටුමත්තේ ගමන් කරන්නේ කටු ඇතිරි මතුයෙහි නිදාගැනීමද කරයි, පුවරු මත්තේ නිදාගැනීමද කරයි. කුඩා තාප්ප, උස් බිම් කන්ඩි උඩ නිදාගැනීම කරන්නේද වෙයි.

´´දූලි දැලි දරන්නේ එක පැත්තකට නිදන්නේද වෙයි, එලිමහනේම වෙසෙයි. පළමුව එලූ පරිදිමවූ ආසනයේ හිඳී. අසූචි කෑමෙහි යෙදුනේ අසූචි කෑම කරයි, ඇල්දිය පානය නොකරන්නේ ඇල්දිය පානය නොකරයි. උදේ දවල් සවස යන තුන් වේලෙහි පව් සේදීම පිණිස දියට බැසීමෙහි යෙදී වාසය කරයි. නිග්‍රොධය, නුඹ ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද? මෙසේ ඇති කල්හී විර්යයෙන් පව් දුරු කිරීම සම්පූර්ණ වේද, නැතහොත් සම්පූර්ණ නොවේද?´´

´´ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන් මෙසේ ඇති කල්හී වීර්යයෙන් පව් දුරු කිරීම සම්පූර්ණ වෙයි, අසම්පූර්ණ නොවෙයි´´.

´´නිග්‍රොධය, මෙසේ පරිපූර්ණවූ විර්යයෙන් පව් දුරු කිරීමෙහි ඇති නොයෙක් උපක්ලේශයන් (කිලුටු වනදේ) මම කියමි. මේද තාපසයාගේ උපක්ලේශ වෙති.

9. ´´නිග්‍රොධය, මේ ලෝකයෙහි තාපස තෙමේ නිර්වස්ත්‍රව හිඳීම් තපස් කම් සමාදන් වෙයි. තාපස තෙමේ යම්කිසි තපසක් සමාදන් වේද, හෙතෙම ඒ තපසින් සතුටු සිත් ඇත්තේ සම්පූර්ණවූ අදහස් ඇත්තේ වේද, තාපස තෙමේ යම් තපසක් සමාදන් වෙයිද හෙතෙම ඒ තපසින් තමා උසස් කොටද අන්‍යයන් පහත් කොටද දකී නම් හෙතෙම ඒ තපසින් මානයෙන් මත්වේද, මුසපත් වේද, ප්‍රමාදයට පැමිණේද, ඒ තපසින් ලාභ සත්කාර කීර්ති උපදවයිද,සතුටු වූයේ සම්පූර්ණවූ අදහස් ඇත්තේ වේද, ඒ ලාභ සත්කාර කීර්ති ඉපදවීමේ තමා උසස් කොටද අනුන් පහත්කොටද සලකයිද, හෙතෙම ඒ ලාභ සත්කාර කීර්ති ඉපදවීමේන් මානයෙන් මත්වේද, මුසපත් වේද, ප්‍රමාදයට පැමිණෙයි. තාපස තෙමේ යම් තපසක් සමාදන් වේයිද, හෙතෙම ඒ තපසින් ප්‍රිය ආහාර, අප්‍රිය ආහාරයයි ආහාර දෙකොටසකට බෙදයිද හෙතෙම යම් ආහාරයක් අකමැති නම් ඒ ආහාරය අපේක්‍ෂා රහිතව දුරු කරයිද යම් ආහාරයක් කැමති නම් එහි ගැලී මුසපත්ව ආදීනව නොදැක පරිභෝග කෙරේද.

´´තාපස තෙමේ ලාභ සත්කාර කීර්ති කැමැත්තේ මට සත්කාර කරන්නාහුයයි තපස්කම් සමාදන් වෙයි.

´´තාපස තෙමේ එක්තරා ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු හෝ දකියී. දැක ඔහුට කුලයන්හි සත්කාර නොකරත්යයි මෙ ෙහෙතෙම කුලයන්හි ඊර්ෂ්‍යව හා මසුරුකම උපදවන්නේ වෙයි. තාපස තෙමේ මිනිසුන්ට පේන තැන්වල හිඳ තපස් කම් කරයිද මේ මාගේ තපසයයි මේ මාගේ තපසයයි තමාගේ ගුණ පෙන්වමින් කුලයන්හි හැසිරෙයි.

´´ඔබට මෙය රුචිදැයි අසන ලද්දේ නොකැමැති දෙයට කැමතියයි කියයි. කැමති දෙයට නොකැමැතියයි කියයි. මෙසේ හේතෙම දැන දැන බොරු කියන්නේ වෙයි. තාපස තෙමේ ධර්මය දෙසන්නාවූ තථාගතයන්ගේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවකයෙකුගේ හෝ සතුටුවය යුතු ශාන්ත ධර්ම කුමයට සතුටු නොවෙයි.

10. ´´තාපස තෙමේ යම් හෙයකින් ක්‍රෝධ කරන්නේ බඞ වෛර ඇත්තේ වේද, තාපස තෙමේ ගුණමකු වූයේ ගුණවතුන් හා තමා සමකොට සිතන්නේ වෙයි. ඊර්ෂ්‍යා කරන්නේ මසුරු වූයේ වෙයි. කෛරාටික වූයේ අනුන් රවටන්නේ වෙයි. තද බව ඇත්තේ අධික මානයෙන් යුක්තවූයේ වෙයි. ලාමක අදහස් ඇත්තේ ලාමක අදහස් වලට වසඟවූයේ වෙයි. වැරදි ඇදහීම් ඇතිවූයේ උච්ඡේද දෘෂ්ටියෙන් (සංසාරයක් නැතැයි විශ්වාසයෙන්) යුක්තවුයේ වෙයි. ස්වකීය දෘෂ්ටිය ආශ්‍රය කරන්නේ එය දැඩිව අල්ලාගත්තේ එය දුරලිය නොහැක්කේ වේද,

´´යම් මේ තපොජිගුච්ඡා (වීර්යයෙන් පව් බැහැරකිරීම) කෙනෙක් වෙත්ද, ඔව්හු උපක්ලේශයෝද නැතහොත් අනුපක්ලේශයෝද´´ ´´ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන් මේ තපොජිගුච්ඡාවෝ උපක්ලේශයෝය. අනුපක්ලේශයෝ නොවෙත්මය´´

´´ස්වාමීනි, මෙසේ වීමට ඉඩ ඇත්තේය. යම් හේතුවකින් ඇතැම් තාපසයෙක් මේ සියලු උපක්ලේශයන්ගේන් යුක්ත වන්නේය. එක එකකින් යුක්තවීම කියනුම කවරේද?´´ තාපසයාගේ උපක්ලේශයයි දක්වන ලද කරුණු නොකිරීමෙන් තපස් තෙම පිරිසිදු වන බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කළසේක.

´´තාපස තෙමේ තපස්කම් සමාදන් වෙයි. හෙතෙම මේ මට ප්‍රියයි. මට ප්‍රිය නොවෙයි කියා කෑම දෙකොටසකට නොබෙදයි. හෙතෙම තමාට යමක් ප්‍රිය නොවෙයිද එය බලාපොරොත්තු රහිතව දුරු කරයි. යමක් තමාට ප්‍රියද එය මත් නොවූයේ, මුසපත් නොවූයේ, අතිශයින් නොඇලුනේ දොස් දක්නාසුලු වූයේ නුවණින් මෙනෙහි කිරීමෙන් අනුභව කරයිද හෙතෙම ඒ කාරණයෙහිදී පිරිසිදු වෙයි´´

´´නිග්‍රොධය, නුඹ ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද, ඉදින් මෙසේ ඇති කල්හී විර්යයෙන් පව් දුරු කිරීම (තපොජිගුච්ඡාව) පිරිසිදුවේද?, නැතහොත් අපිරිසිදුවේද?´´

11. ´´ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන්මමෙසේ ඇති කල්හී තපොජිගුච්ඡාව පිරිසිදු වන්නේය. උතුම් බවට පැමිණියේද සාර බවට පැමිණියේද වෙයි´´

´´නිග්‍රොධය, මෙපණකින් තපොජිගුච්ඡාව (වීර්යයෙන් පව් දුරුකිරීම) උතුම් බවට පැමිණියේද සාර බවට පැමිණියේද නොවෙයි. එතකුදු වුවත් ගසක සුඹුලක් බවට පැමිණියේය´´යි කීහ.

´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මට තපොජිගුච්ඡාව උතුම් බවටද සාර බවටද පමුණුවා ධර්මය දේශනා කරන සේක් නම් යහපති´´යි කීය.

12. ´´නිග්‍රොධය, මෙලොකයෙහි තාපසතෙමේ ´´චාතියාම´´ නම් සංවරයෙන් සංවරවූයේ වෙයි. නිග්‍රොධය, මේ ලොකයෙහි තාපසතෙමේ ප්‍රාණාත නොකරයිද ප්‍රාණාත නොකරවයිද ප්‍රාණාත කරන්නාහට අනුබල නොදෙයිද එසේම නොදුන් දෙය නොගැනීමෙහිද බොරු නොකීමෙහිද පංචකාම සැප සේවනය නොකිරීමෙහිද ක්‍රියා කරයිද, නිග්‍රොධය, මෙසේ තාපස තෙමේ චාතුයාම නම් සංවරයෙන් සංවර වූයේ වෙයි. ඔහුගේ තාපස බැව්හීවැඩෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වෙයි.ශීලය මතුමත්තේ වඩයි. ගිහි බවට නොපැමිණෙයි. විවේක තැනක් සේවනය කරයි. හෙතෙම පිණ්ඩපාතයෙන් හැරී ආයේ දවල් භෝජනයෙන් පසු (සවස් කාලයේ), එරමිණියා ගොතා කය කෙලින් තබා සිහි එලවා හිඳ ගනියී. හෙතෙම ආත්ම නම්වූ ලොකයෙහි ආශාව දුරුකොට පහවූ ආශාව ඇති සිතින් වාසය කරයි. ආශාවෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. ක්‍රොධයෙන් හටගත් හිතේ අපිරිසිදු භාවය දුරුකොට ක්‍රොධ රහිත සිත් ඇත්තේ වාසය කරයි. සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පා ඇත්තේ ක්‍රොධයෙන් හටගත් හිතේ අපිරිසිදු භාවයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. අලස භාවය දුරුකොට පහවූ අලස භාවය ඇත්තේ වාසය කරයි. ආලෝක සංඥා ඇත්තේ සිහි ඇත්තේ උතුම්ප්‍රඥා ඇත්තේ අලස භාවයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. සිතේ චංචලකම හා පසුතැවිම දුරුකොට නොවිසිර යන සිත් ඇතිව වාසය කරයි. අතුලත සංසිඳුනු සිත් ඇත්තේ සිතේ විසිර යාමෙන් හා පසුතැවීමෙන් සිත පිරිසිදු කරයි. විචිකිච්ඡාව (සැකය) දුරු කොට එතෙර කල විචිකිච්ඡා ඇත්තේ වාසය කරයි. කුශල ධර්මයන්හී කෙසේ කෙසේදැයි පැවති සැකයෙන් සිත පිරිසිදු කරයි.

13. ´´හෙතෙම සිත කිලුටු කරන්නාවූ ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ මේ පංචනීවරණයන් දුරුකොට මෛත්‍රි සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේම දෙවෙනි දිශාවද එසේම තුන්වෙනි දිශාවද, සතරවන දිශාවද උඩ යට සරස යන සෑම තැන සියලු ලෝක සත්වයා කෙරෙහි විශාලවූ, මහද්ගතවූ, අප්‍රමාණවූ, අවෛරීවූ, ක්‍රොධ රහිතවූ මෛත්‍රි සහගත සිතින් වාසය කරයි. කරුණා සහගත සිතින්, මුදිතා සහගත සිතින්, උපෙක්‍ෂා සහගත සිතින් එක් දිශාවක් පතුරුවා වාසය කරයි. එසේම සෑම තැන සියලු ලෝක සත්වයා කෙරෙහි විශාලවූ, මහද්ගතවූ, අප්‍රමාණවූ, ක්‍රොධ නැතිවූ උපෙක්‍ෂා සහගත සිත පතුරුවා වාසය කරයි´´.

´´නිග්‍රොධය, ඉදින් මෙසේ ඇති කල්හී තපොජිගුච්ඡාව පිරිසිදුද, නැතහොත් අපිරිසිදුද?´´

´´ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන්මමෙසේ ඇති කල්හී තපොජිගුච්ඡාව ( වීර්යයෙන් පව් දුරු කිරීම) පිරිසිදු වෙයි. අපිරිසිදු නොවෙයි. උතුම් වූයේද සාර වුයේද වෙයි´´

´´නිග්‍රොධය, මෙපණකින් තපොජිගුච්ඡාව (වීර්යයෙන් පව් දුරුකිරීම) උතුම් උතුම් වූයේද සාර වුයේද නොවෙයි. ගසේ පොත්ත වැනි බවට පැමිණියේ වෙයි´´.

´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, තපොජිගුච්ඡාව ( වීර්යයෙන් පව් දුරු කිරීම) උතුම් බවටද සාර බවටද පමුණුවා ධර්මය දේශනා කරත් නම් යහපති.´´

( මෙහි 12 වෙනි ඡේදය යෙදිය යුතුය )

´´නිග්‍රොධය, මෙපණකින්ම තපොජිගුච්ඡාව (වීර්යයෙන් පව් දුරුකිරීම) උතුම්ද සාරද නොවෙයි. එතකුදු වුවත් ගසේ ඵලය වැනි බවට පැමිණියේ වෙයි´´.

´´ස්වාමීනි, කොපමණකින් වනාහී තපොජිගුච්ඡාව (වීර්යයෙන් පව් දුරුකිරීම) උතුම් බවට පැමිණියේ වේද, සාර බවට පැමිණියේ වේද?´´

(12 වෙනි ඡේදය මෙහි යොදන්න )

14. ´´හෙතෙම පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස් ඉක්මෙව්වාවූ දිව්‍ය ඥානයෙන් චුත වන්නාවූද, උපදින්නාවූද පරලොව යන්නාවූද සත්වයන් දැනගනී. ´´පින්වත්නි, මේ සත්වයෝ ඒකාන්තයෙන් කයින් චවනයෙන් කරන දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූවාහු, සිතින් කරන දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූවාහු ආර්යයන්ට දොස් කියන්නාහු, වැරදි ඇදහීම් ඇතිවූවාහු, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන් වූවාහු ශරීරයාගේ භේදයෙන් මරණින් මතු දුර්ගති නම්වූ විනාශයට පැමිණෙන්නාවූ නිරයෙහි උපන්නාහ. පින්වත්නි, මේ සත්වයෝ වනාහි කයින් චවනයෙන් සිතින් කරන සුචරිතයෙන් යුක්තවූවාහු, ආර්යයන්ට දොස් නොකියන්නාහු, සත්‍යවූ දැකීම් ඇත්තාහු, සම්‍යක් දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන් වූවාහු ශරීරයාගේ භේදයෙන් මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාහුය´´යි දකී.

´´නිග්‍රොධය, මෙපණකින්ම තපොජිගුච්ඡාව උතුම් වූයේද සාර වූයේද වෙයි´´.

´´නිග්‍රොධය, මම යම් ධර්ම ක්‍රමයකින් ශ්‍රාවකයන් හික්මවම්ද, මා විසින් යම් ධර්ම ක්‍රමයකින් හික්මවන ලද ශ්‍රාවකයෝ අස්වැසීමට පැමිණ යම් ධර්මයක් ආර්ය මාර්ගට මුල්වේයයි ප්‍රකාශ කරද්ද, ඒ ධර්ම ක්‍රම ඉතා උතුම්ද ඉතා ප්‍රණීතද වෙයි´´. මෙසේ කී කල්හී ´´මේ කාරණයෙහි ලා ආචාර්ය්‍යයන් වහන්සේ සහිත අපි නැසෙමු. අපි මීට වඩා අතිශයින් උතුම් ධර්මයක් නොදනිමු´´යි කියා ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ ශබ්ද නැගූහ.

15. ´´නිග්‍රොධය, නුවණැත්තාවූ, සිහිඇත්තාවූ, මහළුවූ යුෂ්මතුන්ට මෙබඳු අදහසක් නොවූයේද, ´´චතුස්සත්‍යය අවබෝධ කළ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුන්ට එය අවා්බා්ධ කරවීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරති. දැමුණු ඉන්ද්‍රිය ඇති ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුන්ගේ ඉන්ද්‍රිය දමනය පිණිස ධර්ම දේශනා කරති. අනුන්ගේ ශාන්තවීම පිණිස, අන්‍යයා සසරින් එතෙරවීම පිණිස, අනුන්ගේ කෙළෙස් ගිනි නිවනු පිණිස ධර්ම දේශනා කරති කියා අදහස් නොවූයේද?´´

මෙසේ කී කල නිග්‍රොධ පරිබ්‍රාජක තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීයේය. ´´ස්වාමීනි, බාලයකු, මෝඩයකු, අදක්‍ෂයකු කරා වරද යම්සේ පැමිණේද, එසේ වරද මා කරා පැමිණියේය. ඒ මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවෙමි. ´´ස්වාමීනි, මතු සංවරය (හික්මීම) පිණිස ඒ මාගේ වරද , වරද වශයෙන් පිළිගන්නා සේක්වා´´

´´එසේ නම් නිග්‍රොධය, යම් තැනක පටන් ඔබ වරද වශයෙන් දැක ධර්මයවූ පරිදි පිළියම් කරන්නෙහිද ඔබගේ ඒ වරද අපි පිළිගනිමු. ඉන්මතු සංවරයට (හික්මීමට) පැමිණේද එය ආර්ය විනයෙහි වැඩීමක්ය´´.

´´හිත කෙලෙසන්නාවූ, නැවත ඉපදීම ඇතිකරන්නාවූ, දැවීම් සහිතවූ, දුක් විපාක ඇත්තාවූ, මත්තෙහි ජාති ජරා මරණ උපදවන්නාවූ යම් අකුශල ධර්ම කෙනෙක් වෙත්ද, ඔවුන්ගේ දුරුකිරීම පිණිස ධර්මය දේශනා කරමි. යම් පරිද්දකින් පිළිපන්නාවූ යුෂ්මතුන්ගේ හිත කෙලෙසන්නාවූ ධර්මයෝ දුරුවන්නාහුද, හිත පිරිසිදු කරන්නාවූ ධර්මයෝ දියුණුවන්නාහුද, ප්‍රඥාව සම්පූර්ණ බවටද උසස් බවටද පමුණුවන්නාවූ ඒ අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ උසස් ඥානයෙන් දැන අවබෝධ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරව්´´

16. මෙසේ දේශනා කළ කල්හී ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ තුෂ්ණිම්භූත වූවාහු, තේජස් රහි වූවාහු, කරබාගත්තාහු, බිම බලාගත්තාහු, කල්පනා කරන්නාවූ කිසිවක් නොවැටහෙන්නාහු, මාරයා විසින් මඩනාලද සිත් ඇත්තවුන් මෙන් සිටියාහුය.

එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙබඳු සිතක් විය. ´´මේ සියලු හිස් පුරුෂයෝ මාරයා විසින් ස්පර්ෂ කරන ලද්දාහුය. අපි ධර්මය දැන ගැනීමට උත්සහ කරමු´´ යන අදහසක් ඔවුන්ට නැත්තේය කියායි. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදුම්බරිකාවගේ පරිබ්‍රාජිකාරාමයෙහි සිංහනාද කොට අහසට පැනනැගී ගිජුකුළු පව්වට ගියාහුය. සන්ධාන ගෘහපති තෙමේද එකෙණෙහිම රජගහ නුවරට පැමිණියේය.

24. පාඨික සූත්‍රය

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මල්ල රට අනුපිය නම්වූ මල්ල රජුන්ගේ නියම්ගම වැඩවාසය කළෝය. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි සිවුරු හැඳ පොරවා ගෙන පාත්‍රයද රැගෙන අනුපිය නම් නියම් ගමට පිඩු පිණිස පැමිණියෝය. අනුපිය නම් නියම් ගමට පිඩු පිණිස යාම සඳහා තව කල් වැඩි නිසා භාර්ගව ගෝත්‍ර පිරවැජියාගේ ආරාමයට පැමිණියේය.

2. එකල භාර්ගව ගෝත්‍ර පිරිවැජි තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය. ´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මෙහි පැමිණෙත්වා ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ කලකින් මෙහි පැමිණියාහුය. මෙහි වැඩ හිඳිනු මැනවැයි´´ පිරිවැජි තෙමේ තමාගේ ආසනය පනවා දුන්නේය, භාර්ගව ගෝත්‍ර පිරවැජියාද එක්තරා මිටි ආසනයක් ගෙන එක් පැත්තක හුන්නේය.

එක පැත්තක හුන්නාවූ භාර්ගව ගෝත්‍ර පිරිවැජි තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය. ´´ස්වාමීනි, පසුගිය දවසෙක වනාහී සුනක්ඛත්ත නම් ලිච්ඡවී පුත්‍රයා පැමිණ මට මෙසේ කීයේය. ´´භාර්ගවය, මා විසින් දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉවත් කරන ලද්දාහ. මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා වාසය නොකරමියි´´ කීයේය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, කිමෙක්ද? මේ කාරණය සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍රයා කී සේවූවක්දැයි´´ ඇසුවේය.

´´භාර්ගවය, මේ කාරණය සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍රයා යම්සේ කීයේද එසේ වූයේය. භාර්ගවය, පසු ගිය දවසෙක සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍රයා පැමිණ මට වැඳ එක පැත්තක හුන්නේය. මට මෙසේ කීය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, දැන් මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අත් හැර දමමි. ස්වාමීන් වහන්ස,මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා වාසය නොකරන්නෙමියි´´ කීය.

මෙසේ කී කල්හි මමමෙසේ කීමි.

´´කිමෙක්ද, සුනක්ඛත්තය, මම තා හට මාගේ ශ්‍රාවකයෙක්ව වාසය කරවයි කීයෙම්ද?´´

´´ස්වාමීන් වහන්ස, එබඳු කීමක් නැතැයි´´ කීය.

´´තෝ වනාහි මට ´´ස්වාමීන් වහන්ස, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෙක්ව වාසය කරන්නෙමි´´යි කීයෙහිද?

´´ස්වාමීන් වහන්ස, එබන්දක් නොකීමි´´යි කිය.

´´එසේ නම් හිස් පුරුෂය, කවරෙක් කවරෙකු ඉවත් කරන්නේදැයි ඇසීමි. හිස් පුරුෂය තාගේ මේ අපරාධය කොතරම් මහත්ද කියා බලවය´´යි කීමි.

3. ඉන් පසු හෙතෙම ´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, භාග්‍යවත් තෙමේ මා හට මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් සෘද්ධි දැක්වීම නොකරන්නේය´´යි කිය.

´´කිමෙක්ද, සුනක්ඛත්තය, මම තා හට ´´සුනක්ඛත්තය එව, තෝ මාගේ ශ්‍රාවක භාවයට පැමිණ වාසය කරව. මම තාහට මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් සෘද්ධි දැක්වීම කරන්නෙමි´´යි කියෙම්ද?´´

´´ස්වාමීන් වහන්ස, එසේ නොකීවේයයි´´ කීය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේද ඒ ධර්මය තෙමේ ඊට අනුව පිළිපදින පුද්ගලයාගේ සසර දුක් නැසිම පිණිස පවත්නේයයි´´ කීය.

´´එසේ නම් සුනක්ඛත්තය, මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් සෘද්ධි දැක්වීමෙන් කවර ප්‍රයෝජනයක් වන්නේද? හිස් පුරුෂය, තගේ මේ කොතරය් මහත් වරදක්දැයි බලවයයි´´ කීමි.

4. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා හට ලෝක ප්‍රඥප්තිය (ලෝකෝත්පත්ති කථාව) ප්‍රකාශ නොකළේය´´යි කීය. ´´එව, තෝ මාගේ ශ්‍රාවක භාවයට පැමිණ වාසය කරව. මම තා හට ලෝකය හටගැනිමේ කථාව ප්‍රකාශ කරන්නෙමියයි´´ කියෙම්ද?´´

´´ස්වාමීන් වහන්ස, එසේ නොකීයේයයි´´ කීය.

´´සුනක්ඛත්තය, තෝ කුමකැයි සිතන්නෙහිද? ලොව හට ගැනීමේ සීමාව (ලෝකෝත්පත්තිය) ප්‍රකාශ කළ කල්හී හෝ නොකළ කල්හී යම් දුක් නැසිමක් සඳහා මා විසින් ධර්මය ප්‍රකාශ කරන ලද්දේද, ඒ ධර්මය තෙමේ ඊට අනුව පිළිපදින්නාවූ පුද්ගලයාගේ සියලු දුක් නැතිකිරීම පිණිස පවත්නේදැයි´´ ඇසීමි.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, දුක් නැති කිරීමක් සඳහා දහම් දෙසන්නේද ඒ ධර්මය තෙමේ ඊට අනුව පිළිපදින පුද්ගලයාගේ දුක් නැතිකිරීම පිණිස පවත්නේයයි´´කීය.

´´හිස් පුරුෂය, බලව, තා විසින් කොතරම් මහත්වූ අපරාධයක් කරන ලද්දේදැයි ඇසීමි.

5. ´´සුනක්ඛත්තය, තා විසින් වජ්ජි ග්‍රාමයෙහි (වැදෑ රජුන්ගේ ගමෙහි) නොයෙක් ආකාරයෙන් මාගේ ගුණ වර්ණනා කරන ලද්දේය.

´´සුනක්ඛත්තය, තා විසින් (එම) විශාලා මහ නුවරදි නොයෙක් ආකාරයෙන් සංයාගේ ගුණ කියන ලද්දේය.

´´සුනක්ඛත්තය, තට මෙසේ කියන්නෝ ඇති වන්නාහුය. සුනක්ඛත්ත, ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙරෙහි බ්‍රහ්මචර්යා නම්වූ ශ්‍රේෂ්ඨ හැසිරීමට අපොහොසත් වූයේ ශ්‍රමණ ධර්මයෙන් ඉවත්ව ගිහි බවටපැමිණියේයි´´ කීමි.

´´භාර්ගවය, මෙසේ මා විසින් කියනු ලැබූ සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ යම්සේ අපායේ ඉපදීමට සුදුසුවූ නිරිසතෙක් චුතව එහි, යන්නේ වේද එසේම මේ ධර්ම විනය නම්වූ ශාසනයෙන් පහවූයේය.

6. ´´භාර්ගවය, මම එක් කලෙක ථුලු නම් රට උත්තරකා නම් නියමගම වාසය කලෙමි. එකල මම පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු රැගෙන සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍රයා පසු ශ්‍රමනයා කොටගෙන උත්තරකා නම් නියම් ගමට පිඬු පිණිස පැමිණියෙමි.ඒ කාලයෙහි වස්ත්‍ර හැඳීමක් නැති හෙයින් නිර්වස්ත්‍රවූ බලු ලිලාවෙන් යුත් කොරක්ඛත්තිය නම් නිගණ්ඨයෙක් තෙමේ දුටුවෙමි.

´´සුනක්ඛත්තය, හෙතෙම මෙයින් සත්වන දවසෙහි අලසක නම් රෝගයෙන් (ඉදිමී ගිය බඩ ඇතිව) කාලක්‍රියා කරන්නේය. එසේ කළුරිය කොට කාලකඤ්ජික නම් ඉතා හීනවූ අසුර-යෝනියෙහි උපදනේය. මැරුණාවූ ඔහු බීරණත්ථම්භක නම් සොහොනෙහි දමන්නාහුය.

´´භාර්ගවය, එකල සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ කොරක්ඛත්තිය නම් නිගණ්ඨයා වෙත පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ප්‍රකාශය දැන්නුවේය.

´´එකල සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ බීරණත්ථම්භක නම් සොහොනට පැමිණ කොරක්ඛත්තිය නම් නිගණ්ඨයාට තුන් වරක් අතින් ගැසුවේය. (අතින් ගසා) ´´ඇවැත් කොරක්ඛත්තිය තමාගේ ගතිය (තම උපන් තැන)දන්නෙහිද?´´යි ඇසී.

´´එකල කොරක්ඛත්තිය නිගණ්ඨ තෙමේ අතින් පිට පිස දමමින් නැගිට්ටේය. (එසේ නැගිට)´´ ඇවැත් සුනක්ඛත්තය, තමාගේ ගතිය දනිමි. සියල්ලෙන් පිරිහුණු කාලකඤ්ජික නම් අසුර නිකායෙක් වේද එහි මම උපන්නෙමි´´ කියා එතැන්හිම උඩුකුරුව මළකඳ වැටුණේය.

සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍රයා මට මෙසේ කීයේය. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, කොරක්ඛත්තිය නිගණ්ඨයා සඳහා භාග්‍යවතුන් වහන්සේයම් පරිද්දකින මට කීවේද, ඒ විපාකය එපරිද්දෙන්ම වූයේය.

´´සුනක්ඛත්තය, ඉදින් එසේ ඇති කල්හි මා විසින් මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් සෘද්ධි දැක්වීම කරන ලද්දේ වේද නොකරන ලද්දේ වේදැයි´´ ඇසීමි. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, එසේ ඇති කල්හී ඒකාන්තයෙන්ම මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් සෘද්ධි දැක්වීම කරන ලද්දේය.´´

7. ´´භාර්ගවය, එක්කලෙක මම විශාලා මහනුවර සමීපයේ මහාවනයෙහිවූ කූටාගාර ශාලාවෙහි වාසය කළෙමි. ඒ කාලයෙහි කොරමට්ටක නම් නිගණ්ඨයෙක් ලාභයෙන් යසසින් අගතැන් පැමිණියේ විශාලා මහනුවර වජ්ජි ග්‍රාමයෙහි වාසය කරයි. ඔහු ජීවිතාන්තය දක්වා සුරා සහ මංශයෙන්ම යැපෙයි.

´´භාර්ගවය එකල්හී සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ කොරමට්ටක නම් නිගණ්ඨ තෙමේ වෙත පැමිණ ප්‍රශ්න ඇසීය. කොරමට්ටක නිගණ්ඨයාට උත්තර දිය නොහැකි විය. උත්තර දිය නොහැකිවූ හෙතෙම කෝපයද ද්වේශයද නොසතුටු බවද ප්‍රකාශ කළේය.

´´භාර්ගවය එකල සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍රයා ඔහුගෙන් ක්‍ෂමාව ඉල්වා ගත්තේය.

´´භාර්ගවය එකල්හී සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ මා වෙත පැමිණි කලඔහුට මම මේ කාරණය කියමි.

´´හිස් පුරුෂය, තෝ ශ්‍රමණ ශාක්‍ය පුත්‍රයෙකුසේ පෙනී සිටින්නෙහිදැයි´´ ඇසීමි. ´´තෝ කොරමට්ටක නම් නිගණ්ඨයා කරා පැමිණ ප්‍රශ්ණ ඇසුවේ නොවේද?ප්‍රශ්න අසන ලද්දාවූ ඒ කොරමට්ටක නම් නිගණ්ඨ තෙමේ නොසතුටුව කෝපයද ද්වේශයද නොසතුටු බවද පහළ කළේය. එවිට ඔහු ක්‍ෂමා කරවා ගත්තේ නොවේදැයි´´ ඇසීමි. ´´එසේය ස්වාමීන් වහන්සැයි කියා, කිමෙක්ද? ස්වාමීන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රහත් බව මසුරුකරන්නේදැයි´´ ඇසී.

´´සුනක්ඛත්තය, ඒ කොරමට්ටක නම් නිගණ්ඨයා උහපත් රහත් ශ්‍රමණයෙකැයි සිතන්නෙහිද?ඒ නිගණ්ඨ තෙමේ නොබෝ දවසකින්ම ගිහි ඇඳුම් ඇඳ බිරිඳක් සහිතව බත් පිටි ආහාර අනුභව කරමින් විශාලා මහනුවර සියළු චෛත්‍යස්ථානයන් ඉක්මවා ගොස් යසසින් පිරිහී මැරේන්නේයයි´´ කීවෙමි.

´´භාර්ගවය, එකල්හී සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ මට මෙසේ දැන්නුවේය. ´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, කොරමට්ටක නම් නිවටා ගැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යමක් ප්‍රකාශ කළේද,ඒ විපාකය එසේම වූයේයයි´´ කීය.

´´සුනක්ඛත්තය, ඉදින් එසේ ඇති කල්හි මා විසින් මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් සෘද්ධි දැක්වීමක් කරන ලද්දේදැයි´´ ඇසීමි. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, ඒකාන්තයෙන්ම මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් සෘද්ධි දැක්වීම කරන ලද්දේය´´ කීය.

´´භාර්ගවය, මෙසේද වනාහි මා විසින් කියනු ලබන්නාවූ සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ මේ ධර්මවිනය නම්වූ ශාසනයෙන් අපායෙහි වැටෙන්නාවූ නිරි සතෙක් යම් සේද ඒසේ පහවූයේයයි කීවෙමි.

8. ´´භාර්ගවය, මම එක්කලෙක විශාලා මහනුවරෙහිම මහාවනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහිම වාසය කළෙමි. ඒ කාලයෙහි පාඨික පුත්‍ර නම් නිගණ්ඨයෙක්තෙමේ විශාලා මහනුවර වජ්ජි ග්‍රාමයෙහි ලාභයෙන් යසසින් අග්‍රබවට පැමිණ වාසය කරයි. ඒ පාඨික පුත්‍ර නිගණ්ඨ තෙමේද විශාලා මහනුවර පිරිස්වලමෙබඳු වචනයක් කියයි. ´´ශ්‍රමණ භවත් ගෞතම තෙමේද ඤාණවාදියෙක මමද ඤාණවාදියෙක් වෙමි. ඤාණවාදියෙක් ඤාණවාදියෙකු හා මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් සෘද්ධි දැක්වීමට සුදුසු වන්නේය. ශ්‍රමණ භවත් ගෞතම තෙමේ (වාදකිරීම සඳහා) අඩ යොදුනක් එන්නේ නම් මමද අඩ යොදුනක් ඉදිරියට යන්නෙමි. ඒ අපි දෙදෙනම එහි මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් සෘද්ධි දැක්වීම කරන්නෙමු. ඉදින් ශ්‍රමණ භවත් ගෞතම තෙමේ එක් සෘධියෙකු දක්වන්නේ නම් මම සෘධි දෙකක් දක්වන්නෙමි.

´´භාර්ගවය, එකල්හී සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ මා වෙත පැමිණ, මා හට ඒ කාරණය කියේය.

´´සුනක්ඛත්තය, ´´පාඨික පුත්‍ර නිගණ්ඨ තෙමේ ඒ වචනය පහ නොකොට මාගේ හමුවට එන්ට නුසුදුසු වන්නේයයිද ඉදින් එසේ ඒ නම් ඔහුගේ හිස සත්කඩකට පැළෙන්නේය´´යිද මාගේ සිතින් පිරිසිඳ දන්නා ලද්දේය. දේවතාවෝද මට මේ කරුණ දැන්වූහ.´´

9. ´´භාර්ගවය, එකල්හි වනාහි මම පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු රැගෙන විශාලා මහනුවරට පිඬු පිණිස පැමිණියෙමි. විශාලා මහනුවර පිඬු පිණිස හැසිර පසු බත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් හැරී එන්නේ පාඨිකපුත්‍ර නිගණ්ඨයාගේ ආරාමයට පැමිණියෙමි.´´

´´භාර්ගවය, එකල්හි සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ විශාලා මහනුවරට ගොස් ප්‍රසිද්ධවූ ලිච්ඡවීහු යම් යම් තැන්හිද ඒ ඒ තැන්වලට පැමිණ මේ පුවත් කීයේය. ´´ඇවැත්නි, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාඨික පුත්‍ර නිගණ්ඨයාගේ ආරාමය යම් තැනෙක්හිද දවල් කාලයෙහි වාසය පිණිස එහි පැමිණියෝය. ආයුෂ්මත්නි, නික්ම යව්, යහපත් ස්වභාව ඇති ශ්‍රමණයින්ගේ මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් ඎධි දැකවීමක් වන්නේයයි´´ කීය.

´´භාර්ගවය, එකල පාඨික පුත්‍ර නිගණ්ඨ තෙමේ බියපත් වූයේ තැතිගන්නා ලද්දේ කීන්දුක්ඛාණු පිරිවැජියාගේ ආරාමයට පැමිණියේය.´´

´´භාර්ගවය, පාඨික පුත්‍ර තෙමේ ´´ඇවැත, එන්නෙමි, ඇවත, එන්නෙමි´´යි කියමින් එහිම ලැගෙන්නේය. හුනස්නෙන් නැගිටින්ටද නොහැකි වන්නේය.´´

´´භාර්ගවය, මෙසේ කී කල්හි මම ඒ පිරිසට මෙසේ කීවෙමි. ´´ඇවැත්නි, පාඨික පුත්‍ර නිගණ්ඨ තෙමේ ඒ වචනය පහ නොකොට ඒ සිත පහනොකොට ඒ දෘෂ්ටිය අත්නොහැර මාගේ ඉදිරියට එන්ට අසමර්ථ වන්නේය.´´

(පළමුවෙනි බණ වරයි)

10. ´´භාර්ගවය, එකල්හි වනාහි එක්තරා ලිච්ඡවී මහාමාත්‍යයෙක්ද ඊට පසු ජාලිය නම් තැනැත්තෙක්ද පාඨික පුත්‍ර නිගණ්ඨයා ගෙන එන්ට ගියේය. ඔහුටද පාඨික පුත්‍ර තෙමේ ´´ඇවැත යමි, ඇවැත යමි´´ කියා එහිම ලැගෙන්නේය. හුනස්නෙන් නැගිටින්ටද නොහැකි වන්නේය.´´

´´භාර්ගවය, එකල්හි මම ඒ පිරිස දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දක්වා සිත් පහදවා මහත්වූ සසර කෙලෙස් බැඳුමෙන් මිදුනවුන් කොට අසූසාර දහසක් ප්‍රාණීන් මහත්වූ සංසාර දුර්ග මාර්ගයෙන් උදුරා නිවන්පුර අද්දර පිහිටුවා තේජෝ ධාතු සමාපත්තියට සමවැදී තල් ගස් හතක් පමණවූ අහසට පැන නැගී අනිකුදු තල් ගස් හතක් පමණවූ තැන ගිනිසිළු මවා දල්වා, දුම් පිටකොට, ප්‍රාතිහාර්ය දක්වා මහා වනයෙහිවූ කූටාගාර ශාලාවට පැමිණ සිටියෙමි.´´

´´භාර්ගවය, එකල්හි වනාහි සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ මම වෙත පැමිණි විට ´´සුනක්ඛත්තය, මම තට පාඨික පුත්‍ර නිගණ්ඨයා ගැන යම් පරිද්දෙකින් කීයෙම්ද ඒ විපාකය එසේම වීද?´´ ඇසීමි. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාඨික පුත්‍ර නිගණ්ඨයා ගැන යම් පරිද්දෙකින් ප්‍රකාශ කළේද ඒ විපාකය එසේම වූයේය.´´ ´´සුනක්ඛත්තය, තෝ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඉදින් මෙසේ ඇති කල්හි මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් ඎධි දැක්වීමක් කරණ ලද්දේද?´´

´´ස්වාමීන් වහන්ස, මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් ඎධි දැක්වීමක් කරණ ලද්දේ වෙමි´´ කී ´´මෙසේද ඇති කල්හි තෝ මෙසේ කියන්නෙහිය. ස්වාමීන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ධර්මයෙන් ඎධි දැක්වීම නොකරන්නේමය´´යි කියයි. හිස් පුරුෂය, බලව, කොතරම් මහත් අපරාධයෙක් තා විසින් කරණ ලද්දේදැයි´´ කීයෙමි.´´

´´භාර්ගවය, මෙසේද මා විසින් කියනු ලබන්නාවූ සුනක්ඛත්ත ලිච්ඡවී පුත්‍ර තෙමේ මේ ධර්ම් විනය නම්වූ ශාසනයෙන් අපායෙහි ඉපදීමට සුදුසු නිරිසතෙක් එහි යන්නේ යම්සේද එසේම පහවී ගියේ යයි´´ කීවාහුය.

11. ´´භාර්ගවය, මම ලෝකෝත්පත්තිය පිළිබඳ වංශයත් දනිමි. එයින් මතු සර්වඥතාඥානය දක්වා සියල්ලත් දනිමි. එහෙත් මම මෙනම් දේ දනිමියි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි මානයන්ගේ වශයෙන් නොගනිමි. මා විසින් තමාම තමා තුළ කෙලෙසුන්ගේ නිවීම දැනගන්නා ලද්දේය. යම් බඳු කෙලෙසුන්ගේ නිවීමක් දන්නාවූ තථාගතවූ බුදුරජ තෙමේ නිවන් නොදත් තීර්ථකයන් මෙන් විනාශයට දුකට නොපැමිනෙන්නේය.´´

´´භාර්ගවය, ඇතැම් මහණ බමුණෝ ඊශ්වරයා විසින් ලොව මවන ලද්දේය, බුහ්මයා විසින් ලොව මවන ලද්දේයයි ඔවුන්ගේ ආචාර්ය පරපුරෙන් එන ලෝකෝත්පත්ති වංශ කථාව ප්‍රකාශ කරද්ද, මම ඔවුන් කරා පැමිණ මෙසේ කියමි. ´´ආයුෂ්මත්නි, තොපි කවරෙකු විසින් කෙසේ මවන ලද්දේද? ලෝකෝත්පත්ති වංශ කථාව ප්‍රකාශ කරන්නාහුද? මා විසින් අසන ලද්දාවූ ඔව්හු උත්තර දෙන්ට නොහැකි වෙත්. උත්තර දෙන්ට නොහැක්කාහු මාගෙන්ම අසත්.

12. ´´ඇවැත්නි මෙබඳු කාලයක් වන්නේමය. බොහෝදීර් කාලයක් ඇවෑමෙන් පසු යම් කිසි කලෙක මේ ලෝකය විනාශ වන්නේය. ලෝකය විනාශ වන කල්හි බොහෝ සෙයින් සත්වයෝ ආභස්සර නම් බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපදින්නාහුය. ඔව්හු සිතින් උපදින්නාවූ ප්‍රීතිය අනුභව කරමින් ස්වකීය ශරීරාලෝක ඇතිව අහසෙහි හැසිරෙන්නෝව මනා කොට සිටින්නාහු ඉතා දීර් කාලයක් වාසය කරත්. දීර් කාලයක් ඇවෑමෙන් මේ ලෝකය හැදෙන්නේය, ලෝකය හැදෙන කල්හි ශුන්‍යවූ බ්‍රහ්ම විමානයක් පහළ වන්නේය. එකල වනාහි එක්තරා සත්වයෙක් ආයුෂ ක්ෂය වීමෙන් හෝ පින ක්ෂය වීමෙන් හෝ ආභස්සර බඹ ලොවින් චුතව ශුන්‍යවූ බඹ විමනෙහි ඕපපාතිකව උපදින්නේය. හෙතෙම එහි සිතින් උපන් ප්‍රීතිය අනුභව කරමින් ශරීරාලෝකයෙන් යුක්තව අහස හැසිරෙමින් සුවසේ සිටින්නේ බොහෝ දිගු කලක් (එසේ) සිටින්නේය. එහි හුදකලාව බොහෝ කලක් වසන ඔහුට නොඇල්මක් තැති ගැන්මක් උපදින්නේය. ´´ඒකාන්තයෙන් තවත් සත්වයෝද මෙහි එන්නාහු නම් ඉතා යෙහෙකැයි´´ මෙබඳු සිතක් වන්නේය. එසේ ඇති කල්හී තවත් සත්වයෝද ආයුෂ ක්‍ෂය වීමෙන් හෝ පින ක්‍ෂය වීමෙන් හෝ ආභස්සර බඹ ලොවින් චුතව ශුන්‍යවූ බ්‍රහ්ම විමානයෙහි ඒ සත්වයා හා සහභාවයට පැමිණ උපදින්නාහුය. ඔව්හුද එහි සිතින් උපන් ප්‍රීතිය අනුභව කරමින් ශරීරාලෝකයෙන් යුක්තව අහස හැසිරෙන ස්වභාව ඇතිව යහපත්සේ සිටින්නෝ බොහෝ කලක් වාසය කරත්.

13. ´´ඇවැත්නි, එහි යම් සත්වයෙක් පළමුව උපන්නේද ඔහුට මෙබඳු සිතෙක් වෙයි. මම බ්‍රහ්මයා වෙමි. සියල්ල මැඩ පවත්වන්නාවූ මහාබ්‍රහ්මයා වෙමි. කිසිවෙකු විසින් නොමැඩිය හැකිවූ ඒකාන්තයෙන් තමන් වශයෙහි පවත්නාවූ ඊශ්වරවූ ලෝක කර්තෘවූ ලොව මවන්නාවූ ශ්‍රේෂ්ඨවූ සත්වයන්ගේ පියා වෙමි. මා විසින් මේ සත්වයෝ මවන ලදහ. ඊට හේතු කවරේද? මට වනාහි පෙරදවස්හි මෙබඳු සිතෙක්වී, ඒකාන්තයෙන් අනෙකුදු සත්වයෝ මෙහි එන්නාහු නම් ඉතා යෙහෙකැයි මෙසේ මාගේ සිත්වූ පරිදි මේ සත්වයෝද මේ ආත්ම භාවයට ආවාහුයයි (දෘෂ්ටියෙක්

ගන්නේය) යම් ඒ සත්වයෝ වනාහි පසුව උපන්නාහුද ඔවුන්ට මෙබඳු සිතෙක් වන්නේය. ´´මේ පින්වත් බ්‍රහ්ම තෙමේ මහා බ්‍රහ්මයා වන්නේය. සියල්ල මැඩ පවත්වන්නේය. කිසිවෙකු විසින් මැඩිය නොහැක්කේය. ඒකාන්තයෙන් තම වසඟයෙහි පවත්නාවූ ඊශ්වරයාවූ ලෝක කර්තෘ වන්නේය. නිර්මාතෘවූද ශ්‍රේෂ්ඨවූද තමන් විසින් ජයගත් වසඟකිරීමට පත්වූ සියලු සත්වයින්ගේ පියා වන්නේය. මේ පන්වත් බ්‍රහ්මයා විසින් අපි මවන ලද්දෙමු. ඊට හේතු කවරේද? මෙහි පළමුවෙන් උපන්නාවූමේ බ්‍රහ්මයා අපි දුටුවෙමු. අපි පසුව උපන්නෝ වෙමුයි කියායි´´.

14. ´´ඇවැත්නි, එහි යම් ඒ සත්වයෙක් පළමුව උපන්නේද ඒ සත්ව තෙමේ ඉතා දික් ආයුෂ ඇත්තෙක්ද වන්නේය. ඉතා වර්ණවත් වූවෙක්ද වන්නේය. ඉතා ආනුභාව ඇත්තේද වන්නේය. යම් ඒ සත්ව කෙනෙක් පසුව උපන්නාහුද ඒ සත්වයෝ ඉතා ස්වල්ප ආයුෂ ඇත්තෝ වන්නාහ. ඉතා දුර්වර්ණයෝද වන්නාහ. ඉතා අල්පානුභාව ඇත්තෝද වන්නාහ. ඇවැත්නි, මේ මතු කියනසේ සිදුවීමට කරුණු ඇත්තේය. කෙසේදයත්? යම් එක්තරා සත්වයෙක් ඒ ආත්ම භාවයෙන් චුතව මේ මිනිස් ලොවට එන්නේ වේද, මේ මිනිස් ලොවට පැමිණියේ ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වේද, ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වූයේ කෙළෙස් තවන වීර්යය වැඩීමෙන් මහත් වීර්යය වැඩීමෙන් භාවනාවෙහි යෙදීමෙන් අප්‍රමාදයෙන් යහපත් කොට මෙනෙහි කිරීමෙන් යම් බඳු සමාධියක් ලැබූ කල්හි ඒ පෙර විසූ බ්‍රහ්මාත්මය සිහි කරන්නේද ඉන් මතු සිහි නොකරන්නේද එබඳු චිත්ත සමාධියක් ලබන්නේය. හෙතෙම මෙසේ කියන්නේය. ´´යම් ඒ පින්වත් බ්‍රහ්මයෙක් සියල්ල මැඩ පවත්නාවූ මහා බ්‍රහ්මයෙක් වේද, සියල්ලන් විසින් නොමැඩිය හැක්කේද ඒකාන්තයෙන් සියල්ල දන්නේද ඊශ්වර වුයේ සියල්ල තම වසඟයෙහි පවත්නේද ලෝක කර්තෘවූ මැවුම්කාරයා වූයේද ශ්‍රේෂ්ඨවූ සියල්ල දිනීමෙන් වසඟකලාවූ සියලු සත්වයින්ගේ පියා වූයේද යම් පින්වත් මහා බ්‍රහ්යෙකු විසින් අප මවන ලද්දෙමුද ඒ මහා බ්‍රහ්ම තෙමේ නැති නොවන්නේය. ඒකාන්ත සදාකාලික වූවෙක් වන්නේය. නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේ සදාකාලිකයෙක් වූයේම එපරිද්දෙන්ම සිටින්නේය. යම් ඒ අපි වනාහි ඒ පින්වත් බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලද්දෝ වෙමු. ඒ අපි නිත්‍ය නොවන්නෙමු. සදාකාලික නොවන්නෙමු. මද ආයු ඇත්තෝ වෙමු. චුතවන ස්වභාව ඇතිව මේ ආත්ම භාවයට ආවෝ වෙමුයයි වරදවා ගන්නාහුය. එකල්හී ඔව්හු මෙසේ කියන්නාහුය. ´´ඇවැත් ගෟතමයන් වහන්ස, යම් පරිද්දෙකින් ආයුෂ්මත් ගෟතමයන් වහන්සේ කියේද එපරිද්දෙන්ම අප විසින්ද අසන ලද්දේයයි´´ කියති.

භාර්ගවය, ඇතැම් මහණ බමුනෝ ඛිඩ්ඩාපදුසික නම් ලෝකෝත්පත්ති ආචාර්යවාදයක් පනවන්නාහුය. මම ඔවුන් කරා පැමිණ මෙසේ කියමි.

ආයුෂ්මත් තෙපි කෙසේ ඛිඩ්ඩාපදුසික නම් ලෝකෝත්පත්ති ආචාර්යවාද පනවන්නාහු දැයි අසයි. මා විසින් අසන ලද්දාහු ඔව්හු නොදත්, නොදනිත්. ඔව්හු මාගෙන් මෙසේ අසත්.

15. ´´ඇවැත්නි, ඛිඩ්ඩාපදුසික නම් දෙවි කොටසක් ඇත්තේය. ඔව්හු බොහෝ වේලාවක් සන්තෝෂ ජනක ක්‍රීඩාවන්හී ඇලී වාසය කරද්ද, ඔවුන්ගේ සිහි මුළාවන්නේය. ඒ දෙවියෝ ඒ දෙව්ලොවින් චුත වන්නාහුය. ඇවැත්නි, යම් හෙයකින් එක්තරා සත්වයෙක් තෙමේ ඒ දෙව්ලොවින් චුතව මේ ආත්ම බවට එන්නේද, හෙතෙම වීර්යය වඩා විශේෂ වීර්යය වඩා භාවනාවෙහි යෙදීමෙන් අප්‍රමාදය වඩා යහපත් මෙනෙහිකිරීම හේතුකොටගෙන චිත්ත සමාධියක් (ධ්‍යානයක්) ලබන්නේය. ඒ සමාධි සිතින් ඒ පෙර විසූ ඛිඩ්ඩාපදුසික නම් දිව්‍ය භවය සිහි කරන්නේය. ඉන්මතු සිහි නොකරන්නේය. හෙතෙම මෙසේ කියන්නේය. ´´පින්වත්නි, යම් ඒ ඛිඩ්ඩාපදුසික දෙවි කෙනෙක් වෙද්ද වැඩි වේලාවක් සතුටු ක්‍රීඩා රතී ස්වභාවයට නොපැමින වාසය කරද්ද, වැඩි වේලාවක් සතුටු ක්‍රීඩා රතියෙහි නොයෙදී වාසය කරන්නාවූ ඔවුන්ගේ සිහි මුළාවීමෙක් නොවෙයි. සිහි මුළානොවීම හේතුකොට ගෙන ඒ දෙවියෝ ඒ දෙව්ලොවින් චුත නොවෙත්. නිත්‍යවූ ඒකාන්තවූ සදාකාලිකවූ නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ සදාකාලික වූවන් මෙන් එසේම සිටින්නාහුය.

16. යම්බඳුවූ අපි ඛිඩ්ඩාපදුසික වූයෙමුද ඒ අපි වැඩි වේලාවක් සතුටු ක්‍රීඩා රති ස්වභාවයෙහි ඇලී වාසය කෙළෙමුද, වැඩි කාලයක් හාස්‍ය ක්‍රීඩා රතියෙහි යෙදී වාසය කලාවූ ඒ අපගේ සිහි මුළා විය.සිහි මුළා වීම හේතුකොට මෙසේ අපි ඒ දෙව්ලොවින් චුතව අනිත්‍ය වූවාහු සදාකාලික නුවූවාහු චුතවන ස්වභාවය ඇත්තාහු මේ ආත්ම භවයට පැමිණියෙමු යයි (කියත්).

´´ඇවැත්නි, තොපි මෙසේ ඇතිකරන ලද ඛිඩ්ඩාපදුසික නම් ආවාර්ය පරම්පරාවෙන් ආ ලොකොත්පත්ති වංශකථාව පනවන්නාහුයයි කීයෙමි.

එකල ඔව්හු මෙසේ කීහ. ´´ඇවැත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම්සේ ආයුෂ්මත් ගෞතමයන් වහන්සේ ප්‍රකාශ කළේද අප විසින්ද එසේම අසන ලද්දේය´´යි කියයි.

17. ´´ භාර්ගවය, ඇතැම් මහණ බමුණෝ මනොපදුසික නම් ලොකොත්පත්ති වංශකථාවක් පණවන්නාහුය. මම ඔවුන් කරා පැමිණ මෙසේ කියමි. ´´ඇවැත්නි, තොපි කුමක් හේතු කොටගෙන මනොපදුසික නම් ලොකොත්පත්ති වංශකථාවක් ප්‍රකාශ කරන්නාහුදැ´´යි අසමි. උත්තර දෙන්නට නොහැකිවූවාහු මාගෙන්ම අසන්නාහුය. ඔවුන්ට මෙසේ ප්‍රකාශ කරන්නෙමි.

´´ඇවැත්නි, මනොපදුසික දෙවි කෙනෙක් ඇත්තාහ. ඒ දෙවියෝ වැඩි කාලයක් ඔවුනොවුන්ගේ යස ඉසුරු දැක ඉවසිය නොහී කෝපාග්නියෙන් ඔවුනොවුන් දෙස බලා හිඳින්නාහ. ඔවුනොවුන් කෙරෙහි සිත් දූෂ්‍ය කර ගන්නාහ. දූර්වල ශරීර හා දූර්වල සිත් ඇත්තො වෙත්. ඒ හේතු කොටගෙන ඒ දෙව්යෝ ඒ ලොවින් චුත වන්නාහ. ඒ දෙවිලොවින් චුතව මේ ආත්මයට (මිනිසත් බවට) ඒද, මිනිසත් බවට ආවා වූ හෙතෙමේ වීර්‍ය වඩා ව්ශේෂ වීර්‍ය භාවනාවෙහි යෙදීමෙන් අප්‍රමාදය වඩා යහපත් මෙනෙහි කිරීම හේතු කොටගෙන චිත්ත සමාධියක් (ධ්‍යානයක්) ලබන්නේය. ඒ සමාධි සිතින් පෙර විසූ දෙවි ලොව දකින්නේය. ඉන්මතු නොදක්නේය. හෙතෙමේ මෙසේ කියන්නේය. ´´යම්බඳු ඒ මනොපදූසික දෙවිකෙනෙක් වැඩි කාලයක් ඔවූනොවූන් දෙස කෝපයෙන් නොබලන්නාහුද, ඔවූනොවූන් කෙරෙහි සිත් දූෂ්‍ය නොකරන්නාහුද, ඔවුහු දූර්වල නොවූ ශරීර හා සිත් ඇතිව ඒ දෙවිලොවින් චුත නොවන්නාහ. නිත්‍ය නොපෙරෙළෙන ස්වභාව ඇති සදාකාලීන වූවන් මෙන් එසේම සිටින්නාහ. යම්බඳුවූ අපි මනෝපදුසික වූවෙමුද, වැඩි වෙිලාවක් ඔවුනොවුන් දෙස කෝපයෙන් බැලුයෙමුද, වැඩි වෙිලාවක් ඔවුනෙවුන් දෙස කෝපයෙන් බැලීමෙන් ඔවුනොවුන් කෙරෙහි දූෂ්‍ය සිත් ඇත්තාහු දුර්වල ශරීර හා සිත් ඇත්තාවූ අපි ඒ දෙව්ලොවින් චුතවූවාහු අනිත්‍ය අස්ථිර අශාස්වත මද ආයුෂ ඇති ස්වභාව ඇත්තාහු මේ මිනිසත් බවට පැමිණියෙමු´´යි කියති. ආයුෂ්මත්නි, තොපි මෙසේ මනොපදුසික ලොක උත්පත්ති වංශකථාව පණවන්නාහුයයි කියන්නේමි. ඇවැත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආයුෂ්මත් ගෞතමයන් වහන්සේ යම්සේ ප්‍රකාශ කළේද අප විසින් එසේම අසන ලද්දේය´´යි කියත්.

18. ´´භාර්ගවය, ඇතැම් මහණ බමුණෝ ලෝකය හේතු රහිතව ඉබේම ඇති වූයේයයි ´´අධිච්ච සමුප්පන්න´´ වාදය ස්වකීය ආචාර්ය වංශ කථාව කොට ප්‍රකාශ කරති. මම ඔවුන් කරා පැමිණ මෙසේ කියමි. ´´ඇවැත්නි, තොපි ´´අධිච්ච සමුප්පන්න´´ ලෝක උත්පත්ති වංශ කථාව කවර හේතුවකින් පණවන ලද්දාහුදැ´´යි අසමි. මා විසින් අසන ලද්දාවූ ඔවුහු උතතර දෙන්ට නොහැකි වන්නාහු මා අතින්ම අසන්නාහුය. ´´ඇවැත්නි, අසංඥ සත්ව නම් දෙවි කෙනෙක් ඇත්තාහ. සංඥාව හටගැණීමෙන් වනාහි ඒ දෙවියෝ ඒ දේව්ලොවින් චුත වන්නාහ. ඇවැත්නි, මේ මතු කියන සේ වීමට හේතු ඇත්තේය. යම් හේතුවකින් එක්තරා සත්වයෙක් ඒ දෙව් ලොවින් චුතව මේ මිනිසත් බවට එන්නේ වේද මේ මිනිසත් බවට ආවාවූ හෙතෙම ගිහි ගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේද ගිහි ගෙයින් නික්ම පැවිදිවූයේ කෙලෙස් තවන වීර්යය වඩා මහත් වීර්යය වඩා භාවනාවෙහි යෙදී අප්‍රමාදය වඩා යහපත් මෙනෙහි කිරීම හේතුකොට ගෙන චිත්තසමාධියක් ලබන්නේය. ඒ සමාධියෙන් ඒ සංඥාවගේ පහළවීම දක්නේය. ඉන්මතු නොදක්නේය. හෙතෙම මෙසේ කියන්නේය. ආත්මයත් ලෝකයත් හේතුප්‍රත්‍ය නැතුව ඉබේම හටගත්තේය´´යි කියායි. ඊට හේතු කවරේද? ´´මම මීට ප්‍රථම නුවූයේමය. ඒ මම පෙර නොවී මෙකල්හී සත්ව බවට පෙරලී ආයෙමි´´යි ප්‍රකාශ කරයි.

19. එවිට ඔවුහු මෙසේ කියන්නාහුය. ´´ඇවැත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආයුෂ්මත් ගෞතමයන්වහන්සේ යම්සේ ප්‍රකාශ කළේද අප විසින්ද එසේ අසන ලද්දේය´´යි කියායි.

´´භාර්ගවය, මෙසේ කියන්නාවූ මාහට ඇතැම් මහණ බමුණෝ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතම තෙමේද භික්‍ෂූහුද සැබෑ නොවූ හිස්වූ බොරු අභූත බස් ප්‍රකාශ කරන්නාහුයයි කියන්නාහ. විපරීත සංඥා ඇත්තෝය.ශ්‍රමණ භවත් ගෞතම තෙමේ මෙසේ කීයේය. ´´යම් කලෙක්හි ශුභ වුමොක්‍ෂයට පැමිණ වාසය කෙරේද ඒ කාලයෙහි සියල්ල අශුභ වශයෙන් දන්නේයයි කිය´´යි යනුවෙනි.

20. ´´භාර්ගවය, මම එබන්දක් නොකියමි. යම් කලෙක්හි ශුභ විමොක්‍ෂයට එනම් වර්ණ කසිණධ්‍යානයට එළඹ වාසය කෙරේද, ඒ කාලයෙහි සියලු ශුභාශුභයන් අශුභ වශයෙන්ම දන්නේයයි නොකියමි. භාර්ගවය, මම වනාහි මෙසේ කියමි. යම් කාලයෙක්හි ශුභ විමොක්‍ෂයට හෙවත් වර්ණ කසිණධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද, ඒ කාලයෙහි ශුභාරමමණයම දන්නේයයි කියමි. යම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට හා භික්‍ෂූන්ට විපරීත සංඥා ඇත්තෝ යයි කියත්ද, ඔව්හුම විපරීතසංඥා ඇත්තෝය. (මෙසේ කීකල භාර්ගව පිරිවැජි තෙමේ කියනුයේ) ´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම්සේ මම ශුභවිමොක්‍ෂයට පැමිණ වාසය කරන්නෙම්ද එසේ දහම් දෙසන්ට සමර්ථ වූයේයයි මෙසේ මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ප්‍රසන්න වූයෙමියී´´ කීවේය.

21. ´´භාර්ගවය, අන්‍ය දෘෂ්ටිකයෙක්වූද, අන් වැටහීමක් ඇත්තාවූද, අන්‍ය රුවියෙක් වූද, අන්මතයක් ඇත්තාවූද, අන් ගුරුවරුන් ඇත්තාවූද, තට ශුභ විමොක්‍ෂයට (වර්ණ කසිණධ්‍යනයට) පැමිණ වාසය කිරීමදුෂ්කර වන්නේමය. එබැවින් භාරගවය,තොපගේ මා කෙරෙහි යම් ප්‍රසාදයෙක් වේද, ඒ ප්‍රසාදයම තෝ හොඳින් රක්‍ෂාකරව´´යි කිහ.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, ඉදින් අන්‍ය දෘෂ්ටිකවූ ඒ මා විසින් ශුභ විමොක්‍ෂයට පැමිණ වාසය කරන්ට දුෂ්කර වන්නේ නම් ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි යම්බඳු මාගේ ප්‍රසාදයෙක් වේද, ඒ ප්‍රසාදයම මම හොඳින් ආරක්‍ෂා කරන්නෙමි´´යි කීය.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සූත්‍රය දේශනා කළේය. සතුටු සිත් ඇත්තාවූ භාර්ගව ගෝත්‍ර පරිබ්‍රාජක තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට විශෙෂයෙන් සතුටු වූයේය.

(පාඨික සූත්‍රය නිමි.)

23. පායාසි සූත්‍රය

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක ආයුෂ්මත්වූ කුමාර කාශ්‍යප සථවිරයන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් පන්සියයක් පමණවූ මහත් භික්‍ෂුසංයා සමග කොසොල් ජනපදයෙහි සැරිසරා වඩින සේක් කොසොල් ජනපද වාසින්ගේ සෙතව්‍ය නම් නුවරට පැමිණියහ. එහි වූකලි ආයුෂ්මත් කුමාර කාශ්‍යප සථවිටයන් වහන්සේ සෙතව්‍ය නම් නුවරට උතුරු දිශාවෙහිවූ ඇට්ටේරිය වනයෙහි වසන්නාහ. ඒ කාලයෙහි පායාසි නම් (උප රජු) පසේනදි කොසොල් රජු විසින් දෙනලද සෙතව්‍ය නම් නුවර අධිපතිව වසයි.

2. එකල්හි පායාසි (උප රජුට) මේ මේ කාරණයෙන් (මෙලොව මිස) පරලොවක් නැත. මැරී උපදිනා (ඹපපාතික) සත්වයෝ නැත්තාහුය කුසල අකුසල කර්මයන් ගේ ථල විපාකයක් නැත්තේයයි මෙබදූවූ ලාමක දෘෂ්ටි්‍යක් උපන්නේ වෙයි.

සෙතව්‍යා නුවර වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතිකයෝ රාශි රාශිව සමූහ සමූහව සෙතව්‍යා නුවරින් නික්ම උතුරු දෙසට හැරී ඇට්ටේරිය වනයට පැමිණෙත්, ඒ බව අසා පායාසි උපරජ තෙමේ සෙතව්‍යා නගර වාසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීන් විසින් පිරිවරන ලදුව ඇට්ටේරිය වනයට පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් කුමාරකාශ්‍යප සථවිරයන් වහන්සේ සමග සතුටු වූයේය. සතුටු වියයුතුවූද සිහිකට යුතුවූද කථාව කොට නිමවා එක පැත්තක උන්නේය.

3. එකපැත්තක උන්නාවූ පායාසී උප රජ තෙමේ ආයුෂ්මත් කුමාර කාශ්‍යප සථවිරයන් වහන්සේට මේ කාරණය කීය. ´´පින්වත් කාශ්‍යපය, මම වනාහි මෙසේ කියන්නෙමි පරලොවක් නැත්තේය. මැරී උපදින සත්වයෝ නැත්තාහ. කරන ලද කුසල අකුසල කර්මයන්ගේ ථල විපාක නැත්තේය කියායි´´.

´´කෙසේ නම් මේසේ කියන්නේද?, උපරජ එසේ වීනම් මේ කාරණය තගෙන්ම අසන්නෙමි, යම් විධියකින් තට වැටහෙන්නේද ඒ වධියට උත්තර දෙව.´´

´´උපරජ, මේ චන්ද්‍ර සුය්‍යයෝ මේ ලොකයෙහි හෝ වෙද්ද? පරලොකයෙහි හෝ වෙද්ද, ඔව්හු දෙවියෝ හෝ වෙද්ද? මනුෂ්‍යයෝ හෝ වෙද්දැයි´´ ඇසුහ. එවිට උපරජ තෙමේ ´´පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ චන්ද්‍ර සුය්‍යයෝ පරලොකයෙහි වෙත්. මේ ලෝකයෙහි නෙවෙත්. මේ චන්ද්‍ර සුය්‍යයෝ දෙවියෝ වෙත්. මනුෂ්‍යයෝ නොවෙත්යයි කීහ. උපරජ, මේ කාරණයෙන්ද පරලොවක් ඇත්තේය.´´

6. පින්වත් කාශ්‍යපය, සතුන් මරන්නාවූද, සොරකම් කරන්නාවූද, වැරදි ලෙස කාමයෙහි හැසිරෙන්නාවූද, බොරු කියන්නාවූද, පරුෂ වචන කියන්නාවූද, හිස් වචන කියන්නාවූද, විෂම ලොභය ඇත්තාවූද, ක්‍රොධ සිත් ඇත්තාවූද, මිථ්‍යාදෘෂ්ටි ඇත්තාවූද, මාගේ දන්නා අඳුනන අයද, සහලේනෑයෝද ඇත්තාහ. මොව්හු මරණින් මතු සැපයෙන් තොරවූ නරකයෙහි උපදින්නාහුයයි කියන්නාවූ, මෙබඳු දැකීම් ඇත්තාවූ, සමහර ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඇත්තාහුය. ඔව්හු මැරී ගොස් නැවත අවූත් නොකියත්. පණිවිඩකාරයෙකු හෝ නොඑවත්. පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය, මැරී උපදින සත්වයෝ නැත්තාහ.

5. උපරජ, මෙහි තාගේ පුරුෂයෝ අපරාධ කරන්නවූන් අල්වාගෙන මරණ තැන හිඳුවන්නාහු නම් ඒ සොරා සොරු මරන්නන්ට, ´´පින්වත් චෝරාතකයනි, අසවල් ගමෙහි හෝ නියම් ගමේහි හෝ මගේ දන්නා අඳුනන්නෝද සහලේ නෑයෝද ඇත්තාහුය. යම්තාක් මම ඔවූන්ට දක්වා එම්ද ඒතාක් නවතිත්වායි´´ කියා නම් ඔහුට ඊට ඉඩ ලැබේද?´´

´´පින්වත් කාශ්‍යපය, ඔහු අවකාශයක් නොලබන්නේය. එකල්හි ඔහු විලාප කියද්දීම චොරාතකයෝ හිස සිඳීන්නාහුය´´යි කීය.

´´පින්වත් කාශ්‍යපය, පරලොවක් නැත්තේයයි මට මෙබඳු සිතක් ඇතිවේද, ඊට කාරණයක් ඇත්තේයයි´´ කීය.

´´උපරජ ඒ කවර කරුනක්දැ´´යි ඇසූහ.

´´පින්වත් කාශ්‍යපය, මරණින් මතු යහපත් ගති ඇත්තාවූද දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපදින්නාහුයයි කියන්නාවූ, මෙසේ දෘෂ්ටි ඇත්තාවූ සමහර ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් ඇත්තාහුමය.

´´පින්වත්නි ඉදින් මරණින් මතු ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදින්නාහු නම්, ඔවූහු නැවත මා වෙත අවූත් නොම දන්වත්, පණිවිඩකාරයෙකුත් නොම එවත්.

පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ කාරණයෙන්ද පරලෙවක් නැත්තේය,

6. උපරජ, එසේ වීනම් තොපට (මේ කාරණය ගැන උපමාවක් කරන්නෙමි).

උපරජ, යම්සේ පුරුෂයෙක් අසූචි වළක වැටී සුඞකර ඒ පුරුෂයාට මාහැඟිවූ මල්ද, මාහැඟිවූ සුවඳ විලවූන්ද, මාහැඟිවූ ඇඳුම්ද ගෙන දී ප්‍රාසාදයට නංවා පස්කම් සැප සුදානම්කර දුන් කල ඒ පුරුෂයා නැවතත් අසූචි වළෙහි ගිලෙන්නට කැමති වන්නේදැයි ඇසූහ. ´´පින්වත් කාශ්‍යපය, එසේ කැමති නොවන්නේය.´´ උපරජ, එමෙන්ම මනුෂ්‍යයෝ දෙවියන්ට අසූචියක් වෙයි, දුර්ගන්ධ වෙත් උපරජ, යොදුන් සියයක් දුර මනුෂ්‍ය ගඳ දෙවියන්ට පීඩා කරයි. මේ කාරණයෙන්ද පරලොව ඇත්තේය. පස් පවින් වැළකුණාවූ මරණින් මත්තෙහි යහපත් ගති ඇත්තාවූ ස්වර්ග ලොකයෙහි තව්තිසා වැසි දෙවියන් හා එක්ව උපදිත්යයි කියන්නාවූ, මෙසේ දෘෂ්ටි ඇත්තාවූ සමහර ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඇත්තාහුය.

කරන ලද කුසල අකුසල කර්මයන්ගේ ථල විපාක ඇත්තේයයි මට නැවත ඇවිත් නොකියත්. දූතයෙකුත් නොම එවත් පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය, මැරී උපදින සත්වයෝ නැත්තාහුය.

7. උපරජ, මනුෂ්‍යයන් පිළිබඳ යම් අවූරුදු සියයක් වේද, ඒ අවූරුදු සියය තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට එක් රැයක් හා එක් දවාලක් වෙයි. අවූරුදු දහසක් තව්තිසා වැසි දෙවියනගේ ආයුෂ ප්‍රමාණය වෙයි ඔවූන්ට ඒ ගැන ඇවිත් කීමට ඉඩ තිබේද?

´´පින්වත් කාශ්‍යපය, ඔවූන් එනවිට අප මැරී බොහෝ කල් වන්නේය.´´

´´තව්තිසා වැසි දෙවියෝ ඇත්තාහුයි කියා හෝ මෙසේ තව්තිසා වැසි දෙවියෝ දීර් ආයුෂ ඇත්තෝයයි කියා හෝ කවරෙක් මේ කාරණය පින්වත් කාශ්‍යපයන්ට කීයේද? පින්වත් කාශ්‍යපයන්ගේ වචනය අපි විශ්වාස නොකරමු.´´

´´උපරජ, යම්සේ උත්පත්තියෙන්ම අන්ධවූ පුරුෂයෙක් පාට රූපයෙන් නොදක්නේද, ඉර හඳ නොදක්නේද, උත්පත්තියෙන් අන්ධවූ ඒ පුරුෂයා මෙසේ කියන්නේය, ඉර හඳ දකින්නෙක් නැත. මම මෙය නොදනිමි, (ඒ නිසා) එය නැත. උපරජ, මෙසේ කියන්නාවූ ඒ ජාත්‍යම්ධ පුරුෂයා ඇත්තක් කියන්නේදැයි´´ ඇසුහ.

´´ඔහු ඇත්ත කියන්නේ නොවේයයි´´ කීය.

´´උපරජ, තොප ජාත්‍යන්ධයෙකු මෙන් මට වැටහෙන්නේය´´

´´උපරජ, තොප මේ මස් ඇසින් දකින්නාක් මෙන් පර ලොව නොදත යුතුයි. උපරජ, යම් ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ කෙනෙක් ඉතා දුරවූ වන සේනාසනද සේවනය කෙරෙද්ද, ඔවූහු එහි අප්‍රමාදව, කෙලෙස් තවන වීයර්‍යයෙන් හුක්තව, තමා ගැන ආලයක් නැතිව වසමින් දිව්‍ය ඇස ලබත් ඔවූහු මනුෂ්‍ය ඇස ඉක්ම පවත්නාවූ පිරිසිදු දිවැසින් මෙලොවද පරලොවද මැරී උපදින සත්වයන්ද දකිත්.

8. මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය.

´´පින්වත් කාශ්‍යපය, මම මෙහි සිල්වත්වූ යහපත් ධර්ම ඇත්තාවූ ජීවත්වීමට කැමතිවූ, මැරෙන්නට අකමැතිවූ, සැපට කැමතිවූ, දුකට පිළිකුල් කරන්නාවූ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් දකිමි, පින්වත් කාශ්‍යපය, එසේ දකින්නාවූ මට මෙබඳු සිතක් වෙයි ඉදින් සිල්වත්වූ, යහපත් ගුණධර්ම ඇත්තාවූ, පින්වත් මේ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙලොවින් මැරුණාවූ අපට පරලොව සැප වන්නේයයි මෙසේ දන්නාහු නම් මේ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ විෂ හෝ කන්නාහුය, බෙල්ලේ වැල්ලාගෙන හෝ මැරෙන්නාහුය මෙලොවින් මැරුණාවූ අපට පරලොව සැප වන්නේයයි මෙසේ නොදනිද්ද, එහෙයින් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ තමා නොමරත්යයි කියයි. පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය.

´´උපරජ, සිල්වත්වූ උතුම් ගුණධර්ම ඇත්තාවූ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඉතා දීර් කාලයක් සිටිත්ද, ඒ තාක් ඒ ඒ ආකාරයෙන් බොහෝ පින් රැස් කෙරෙත්.

9. ´´යම්සේ පින්වත් කාශ්‍යපයෝ මෙසේ කියද්ද, එසේ නමුත් පරලොව නැත්තේය, මැරී උපදින සත්වයෝ නැත්තාහ.

පින්වත් කාශ්‍යපය, මෙහි මාගේ පුරුෂයෝ අපරාධ කරන්නාවූ සොරෙකු අල්වාගෙන ස්වාමිනි, මේ ඔබවහන්සේගේ (අණට විරුද්ධව) අපරාධ කරන සොරෙකි මොහුට යම් දඬුවමක් දෙනු කැමැත්තේ නම් එය දෙනු මැනවැයි දක්වද්ද, එකල ඒ පුරුෂයන්හට මම මෙසේ කියමි පින්වත්නි, එසේ වීනම් ජීවත් වන්නාවූම (පණ තිබෙද්දීම) මේ පුරුෂයා හැලියක දමා කට වසා තෙත්වූ සම්වලින් වෙලා තෙත් මැටියෙන් නව ආලේප කොට ලිපේ තබා ගිනි දල්වත්. යම් වේලාවක අපි ඒ පුරුෂයා මැරුණේයයි දනිමුද, එවට හැළිය බා කට ඇර බලමුද අපි පිට වෙන ඔහුගේ ජීවිතය නොදකුම්හ.

පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය.

10. උපරජ, තොප දවල් නිදාගන්නට යහනට ගියවිට සිත් අලවන්නාවූ උයන්ද වනානතරද පොකුණුදැයි යන මේවා ගැන සිහිනයක් දුටු බවක් මතක ඇත්තේදැයි´´ ඇසුහ. පින්වත් කාශ්‍යපය, ඒවා සිහිනෙන් දැක මතක ඇත්තෙමි´´යි කීය. ´´ඒ වේලාවෙහි ස්ත්‍රීහු තොප ආරක්ෂා කිරීමෙහි යෙදී සිට්යාහුදැයි´´ ඇසූහ. ´´පින්වත් කාශ්‍යපය, එසේමය´´. ´´ඒ වේලාවෙහි ඒ ස්ත්‍රීහු ඇතුල්වන්නාවූද, පිටවන්නාවූද, තොපගේ ජීවිතය දකිත්දැයි´´ ඇසූහ. ´´පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ කාරණය නොවේමයයි´´ කීය.

´´උපරජ, ජීවත්වන්නාහූ ඒ ස්ත්‍රීහු ජීවත්වන්නාවූ තොපගේ ඇතුල් වන්නාවූද, පිටවන්නාවූද නොම දකින්නාහු නම් කීමෙක්ද තොපි මැරුණ තැනැත්තහුගේ ඇතුල්වන්නාවූද, පිටවන්නාවූද ජීවිතය කෙසේ නම් දකින්නහුද? උප රජ, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව ඇත්තේය.´´

11. ´´මේ කාරණයෙන්ද පරලොව ඇත්තේය.´´

´´පින්වත් කාශ්‍යප, මාගේ පුරුෂයෝ අපරාධයෙහි හැසිරෙන්නාවූ සොරකු අල්වා ජීවත් වන්නාවූ මේ පුරුෂයා තරාදියෙන් කිරා දුනු ලනුවෙන් බෙල්ල වෙලා හුස්ම ගැනීම නැති කොට මරා නැවතත් තරාදියෙන් කිරා බලයි.´´

´´යම් කලක ඒ පුරුෂයා ජීවත් වේද, එකල ඉතා සැහැල්ලු වූයේද වෙයි. යම් කලක ඔහු මැරුණේද, එකල්හි ඉතා බර වූයේද වෙයි. පින්වත් කාශ්‍යප, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය.´´

12. ´´උපරජ, එසේ වීනම් තොපට උපමාවක් පෙන්වමී. රත්කරන ලද්දාවූ, ගිනිගෙන ඇවිලෙන්නාවූ යකඩ ගුලියක් තරාදියෙන් කිරන්නේද, පසුව සීතලවු නිමුනාවු ඒ යකඩ ගුලිය තරාදියෙන් කිරන්නේද, මේ අවස්ථා දෙක අතරින් කවර අවස්ථාවක ඒ ගුලිය ඉතා සැහැලලූ වූයේ හෝ වේද?´´ ඇසුවේය.

´´පින්වත් කාශ්‍යප, යම් කලක ඒ යකඩ ගුලිය ගිනි සහිත වුයේ වේද එකල්හි ඉතා සැහැල්ලු වූයේද වෙයි.´´

´´උප රජ, එමෙන්ම මේ ශරීරය යම් කලක ආයුෂ සහිත වූයේ ද, උෂ්ණය සහිත වූයේ වේද එ කල්හි ඉතා සැහැල්ලු වූයේද වෙයි. යම් කලක උෂ්ණය සහිත නොවුයේද, විඥානයසහිත නොවූයේද එකල්හි ඉතා බර වුයේද වෙයි.´´

´´උප රජ, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව ඇත්තේය.´´

13. ´´මේ කාරණයෙන්ද පරලොවක් නැත්තේය.´´

´´පින්වත් කාශ්‍යපය, මෙහි මාගේ පුරුෂයෝ අපරාධ කරමින් හැසිරෙන්නාවූ සොරෙකු අල්වාගෙන වද දුන් කල ඒ පුරුෂයා නොමළේ වේද, උඩුකුරුකොට හෙලත්. මොහු ගෙන් නික්මෙන්නාවූ ජීවිතයක් අපි නොදකුම්හයි කියත්.´´

´´පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය.´´

14. ´´උපරජ, එසේ නම් තට උපමාවක් දක්වන්නෙමි.´´

´´එක්තරා සක් පිඹින්නෙක් හක්ගෙදියක් ගෙන ගොස් ගම මැදදී වේගයෙන් තුන්වරක් සක් ගෙදිය පිඹ, එය බිම තබා, එක පැත්තක උන්නේය. උපරජ, එවිට ඒ පිට්සර පළාතේ වැසි මනුෂ්‍යයෝ රැස්වී ඒ සක් පිඹින්නාට මේ කාරණය කීවෝය.´´

´´පින්වත,මේ ශබ්දය යමෙකුගේද?´´

´´පින්වත්නි, එය වනාහි සක් ගෙඩිය යන නම ඇත්තේයයි´´ කීය.

´´එවිට ඒ පිටිසර ජනපද වැසි මනුෂයෝ පින්වත් සක් ගෙඩිය නාදකරව,පින්වත්සක්ගෙඩිය නාදකරවයි කියමින් නැවත නැවත සක් ගෙඩිය උඩු අතට පෙරලුවාහුය. ඒ සක් ගෙඩිය ශබ්ද නොකළේමය. උපරජ, එවිට ඒ සක් පඹින්නාහට මෙබදු සිතක් වූයේය. මේ මනුෂයෝ මෝඩයෝ වෙත්. (ඔවුහු) කෙසේ නම් නුනුවණින් සක් හඩ සොයන් නාහුදැයි කියයි.

´´(එසේ සිතා සක් පිඹින්නා) ඔවුන් බලා සිටිද්දීම සක් ගෙඩිය ගෙන තුන්වරක් සක් ගෙඩිය පිඹ, සක් ගෙඩියත් රැගෙන ගියේය.

´´උපරජ, එවිට ඒ පිටිසර ජනපද වැසි මිනිසුන්ට මෙබදු සිතක් වූයේය. පින්වත්නි, යම් කලෙක මේ සක්ගෙඩිය පුරුෂයෙක් සමග (එක්ව) පැවැත්තේද, උත්සහය සමග පැවැත්තේද සුළග සමග පැවැත්තේද එකල්හි මේ සක නාද කරයි.´´

´´උපරජ, එපරිද්දෙන්ම මේ ශරීරය ආයුෂ සහිත වූයේද, උෂ්ණය සහිත වූයේද, විඥානය සහිත වුයේද එකල මේ (ශරීරය) ක්‍රියාකරයි. උපරජ, මේ කාරණයෙන්ද, තොපට මෙබදු සිතක් ඇති වේවා. මේ කාරණයෙන්ද පරලොව ඇත්තේය.´´

15. පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය.

´´පින්වත් කාශ්‍යපය, මෙහි මගේ පුරුෂයෝ අපරාධ කරමින් හැසිරෙන සොරකු අල්වා ගෙනවුත්, ඔව්හු ඒපුරුෂයාට වද දෙත් අපි මේ පුරුෂයාගේ ජිවිතය නොදකුම්හයි කියත්. පින්වත් කාශ්‍යපය, මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය.´´

16. ´´උපරජ එසේ වී නම් තට උපමාවක් දක්වන්නෙමි. පෙරවූ කරුණක් කියමි. ගිනිදෙවියා පුදන්නාවූ එක්තරා ජටිලයෙක් ළදරුවෙක් ආශ්‍රමයට ගෙනවුත් ඇතිදැඩි කළේය, යම් කලෙක ඒ ළමයා දස අවුරුදු හෝ දොළොස් අවුරුදු වයස් ඇත්තේද, එකල ඒ ජටිලයාට ජනපදයෙහි කිසියම් කටයුත්තක් උපන්නේය. ඒජටිල තෙම ඒ ළමයාට කථා කොට ´´පුත්‍රය, මම ජනපදයට යන්ට කැමැත්තෙමි පුත, තෝ, ගිනි පුදව . තාගේ ගිනි නොනිවව. නිවුහොත් මේ දරය, මේ ගිනි ගානා දඩු දෙකය, ගිනි උපදවා ගිනි පුදව´´යි කියා ජනපදයට ගියේය ඉක්බිතිවඒ ළමයා ගිනි ගානා දඩු දෙක වෑයෙන් සැස්සේය. හෙතෙම ගිනි නොලැබීය. ගිනි ගානා දඩු දෙක කැබලි කැබලි කළේය, වනෙහි ලා කොටා මහා සුළගෙහි පිඹ හැරියේය. හෙතෙම ගිනි නොලැබුයේමය. ඊට පසුව ගිනි පුදන ජටිලතෙම තමන්ගේ ආශ්‍රමයට පැමිණියේය. පැමින, පුත්‍රය, කිමෙක්ද, තාගේ ගිනි නොනිවුනේදැයි ඇසීය. ´´පියාණෙනි, මෙහි මා සෙල්ලම් කරමින් සිටිත්දී මාගේ ගිනි නිවියේය.´´ ඒ ජටිලයා මේ ළදරු තෙම අඥානය කෙසේ නම් නුවණින් ගිනි සොයන්නේදැයි සිතා ඔහු බලා සිටියදීම ගිනි ගානා දඩු දෙක ගෙන ගිනි උපදවා, ඒ ළමයාට මෙසේ කීයේය. ´´පුත්‍රය, මෙසේ ගිනි ඉපදවිය යුතුය. අඥානවූ අදක්ෂ වූ තොප මෙන් නුනුවණින් ගිනි නොසොයන්නෙහිය´´යි කීයේය. උපරජ, එපරිද්දෙන්ම අඥානවූ අදක්ෂ වූ තෝ නුවණින් පරලොව සොයන්නෙහිය.

17. ´´කෙසේ හෝ පින්වත් කාශ්‍යපයෝ මෙසේ කියති. ඒසේ වී නමුත් මේ ලාමකවූ දෘෂ්ටිය හරින්නට නොහැකි වෙමි, පසේනදී කොසොල් රජතෙමේද වෙනත් රජවරුද ´´පයාසී රාජන්‍ය තෙමේ මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය මැරී උපදිනා සත්වයෝ නැත්තාහුය, යන වාද දෘෂ්ටි ඇත්තෙකැයිද, දනිත් . පින්වත් කාශ්‍යපය, ඉදින් මම මේ ලාමක දෘෂ්ටිය හරින්නේම් නම් ´´පයාසිරාජන්‍ය තෙමේ අඥාන වෙයි, අව්‍යක්ත වෙයි, වරදවා ගන්නා ලද්දක් ගන්නෙක් වෙයි ඔවුහු කියති. එකට එක කිරීමක් වශයෙන්ද මේ දෘෂ්ටිය ගෙන හැසිරෙන්නෙමි´´ කීයේය.

18. ´´උපරජ එසේවීනම් තට උපමාවක් කියන්නෙමි. පෙරවූ දෙයක් කියමි, එකෙක් ගැල් පන්සියයකටද, තවත් එකෙක් අනික් ගැල් පන්සියයකටද ඒ ගැල් සමූයෙහි ගැල් නායකයෝ දෙදෙනෙක් වූහ. ඒ ගැල් නායකයන්ට මෙබදු සිතක් ඇතිවිය. අපි යම් මාර්ගයකින් යන්නමෝද, ඒ මාර්ගයන්හි තණද දරද, දියද අවසන් වෙයි, අපි එක් කොටසකට ගැල් පන්සියයබැගින් මේ ගැල් සමූහය දෙකට බෙදන්නෙමු නම් හොදයයි සිතීය. එක් ගැල් නායකයෙක් බොහෝ තණද දරද, දියද ගැල්වල පටවාගෙන ගැල් සමූහය පැදවූයේය. දෙතුන් දිනක් ගියාවූ ඒ ගැල් සමූහය මඩ තැවරුණ වූ රෝදවලින් යුක්තවූ යහපත් වූ රථයකින් ඉදිරි මාර්ගයට එන්නාවූ රතුපාටවු ඇස් ඇති දරන ලද දුනු ඊ තල ඇති බෙල්ලෙහි පළඳින ලද මානෙල්මල් මාලා ඇත්තාවූ තෙත්වූ වස්ත්‍ර ඇත්තාවූ තෙත්වූ ඉසකෙස් ඇති කලුපාටවූ පුරුෂයකු දුටුයේය. දැක, ඉදිරි කාන්තාරයෙහි මහා වැස්සක් වැස්සේය, පාරවල් වතුරෙන් පිරී ඇත. බොහෝ වූ තණද, දරද, දියද ඇත්තේ වෙයි. පින්වත, පරණවූ තණද, දරද, දියද අහක දමව්. සැහැල්ලු බර ඇති ගැල්වලින් යුක්තව වහ වහා යව්, ගවයන් මහන්සි නොකරව්යයි´´ කීයේය. ඒ ගැල් සමූහයේ සිටි පුරුෂයෝ පරණවූ තණද, දරද, දියද අහක දමා ගැල්වල බර අඩු කරගෙන පැදවූහ. ඔවුහු නවාතැන්වලදී තණ හෝ දර හෝ දිය හෝ නොදුටුවාය. ඒ සියලලෝම මහත් විනාශයට පැමිණියාහුය. මනුෂ්‍යවූද තිරිසන්වූද යම් කෙනෙක්ඒ ගැල් සමූහයෙහි වූවාහුද, ඒ සියල්ලෝම අමනුෂ්‍ය වූ යකුන් විසින් කා දමන ලද්දාහ. ඇට පමණක් ඉතිර කළෝය. දෙවන ගැල් ප්‍රධානියා එකල බොහෝ තණද දරද දියද ගැල්වලට පටවාගෙන ගැල් සමූහය පැදවුයේය. මේ ගැල් සමූහයද, තුන් දිනක් ගිය පසු හෙමෙ ඉහතින් ආ පුරුෂයා දුන් අවවාද පිළි නොගත්තේය.

´´ඔවුහු නවාතැන්පොළවල්ද තණ හෝ දර හෝ දිය හෝ නොදුටුවාය. මහා විනාශයට පැමිණියාවූ ඒ ගැල් සමූහය දුටුවේය.´´

´´පින්වත්නි, එහෙනම් අපගේ ගැල් සමූහයෙහි අඩුවූ අගය ඇති යම් භාණ්ඩයෝ වෙද්ද, ඒ භාණ්ඩයන් අහක දමා මේ ගැල් සමූහයෙහි වැඩිවූ අගය ඇති යම් භාණ්ඩයෝ වෙද්ද, ඒ භාණ්ඩයන් ගනිව්යයි´´ කීයේය.

´´පණ්ඩිතවූ ඒ ගැල් නායකයා යම්සේ ඒ කාන්තාරය සැපසේ එතෙර කළාහුද, උපරජ, එපරිද්දෙන්ම අඥානවූ අව්‍යක්තවූ නුවණින් පරලොව සොයන්නාවූ තෝ මහා විනාශයට පැමිණෙන්නෙහිය. උපරජ, මේ ලාමකවූ මිථ්‍යා දෘෂ්ටිය දූරුකරව, තොපට දීර් කාලයක් මුලුල්ලෙහි අහිත පිණිස දුක් පිණිස නොවේවා.´´ උපරජ ඉහත මෙන් දෘෂ්ටිය දුරුකළ නොහැකි බව කීවේය.

19. ´´උපරජ එසේ නම් තට උපමාවක් දක්වන්නෙමි. ඌරන් ඇති කරන්නෙක් අන් ගමකට ගියේය. ඒ ගමෙහි දමනලද බොහෝවූ වියලි අසූචි දුටුයේය. හෙතෙම උතුරුසලුව දිග හැර බොහෝවූ වියලි අසූචි අහුලා පොදියක් බැඳ හිසෙහි තබා ගෙණ ගියේය. අතර මග මහත් අකාල වර්ෂාවක් වැස්සේය. මනුෂයෝඒ පුරුෂයා දැක මෙසේ කීවාහුය. කිමෙක් ද බොල තෝ පිස්සෙක්ද විකල සිත් ඇත්තෙක්දැයි´´ ඇසූහ. ´´බොලව්, මේ කාරණයෙහි තොපිම උම්මත්තකයෝය, විකල සිත් ඇත්තෝය එසේද වූවත් මාගේ ඌරන්ට කෑම නැත්තාහුයැයි ඔහු කීය. උපරජ, තෝ ඒ පුරුෂයා වැනියයි වැටහෙන්නේය, උපරජ, මේ ලාමකවූ මිථ්‍යා දූෂ්ටිය දූරුකරව, තොපට දීර්ග කාලයක් මුලුල්ලෙහි අහිත පිණිස දුක් පිණිස නොවේවා.´´ කීවේය.

´´කිසිසේත් පින්වත් කාශ්‍යප තෙමේ මෙසේ කියද්ද ඒසේ වී නමුත් ලාමක දූෂ්ටිය හරින්නට නොහැක්කෙමි´´ කීයේය.

20. ´´එසේ වී නම්තට උපමාවක් දක්වන්නෙමි. උපරජ, පෙරවූ සූදු කෙළින්නෝ දෙදෙනෙක් දාදු කැටවලින් ක්‍රීඩා කළෝය එයින් එකෙක් පරාදවන පරාදවන දාදු කැටය ගිලියි. ඒ දූ කෙළින්නා ඒ දෙවැනි දූ කෙළින්නාට දාදු කැට දුන්නේය ඉක්බිත්තෙන්ඒ දෙවැනි දූකෙළින්නාද දාදුකැට විෂයෙන් යොදා ඒ දූ කෙළින්නාට මෙසේ කීයේය. යහලුව, එව,දාදු කැටවලින් ක්‍රීඩා කරන්නෙමුයයි කියාය යහලුව, එසේය කියා ඒ දූ කෙළින්නා දෙවැනි දූකෙළින්නාට පිළිතුරු දුන්හ. දෙවනුවද ඒ අක්‍ෂධතීකයෝ දෙදෙන පස ඇටවලින් ක්‍රීඩා කළෝය. දෙවැනි වතාවේද ඒ අක්‍ෂ ධතික තෙමේ පැමිණි පැමිණි පරාජය ගුලිය ගිලියි, ඒ අක්‍ෂ ධතිකයාට මේ ගාථාව කීයේය. ´´තියුණුවූ විෂයෙන් ගල්වන ලද පස ඇට ගිලින්නාවූ පුරුෂ තෙම නොදනියි. එම්බල පුරුෂය, ගිලුව. පාපීවූ ධතීකය, ගිලපිය. පසුව තට දරුණුවූ විපාක වන්නේය.´´

´´උපරජ, එපරිද්දෙන් තෝ දූ කෙළින්නෙකු වැනියයි වැටහෙන්නේය. මේ ලාමකවූ දෘෂ්ටිය අත්හරුව.´´

´´කිසිසේත් භවත් කාශ්‍යප තෙමේ මෙසේ කියන්නේය. එසේ වූයේ නමුත් මේ ලාමකවූ දෘෂ්ටිය අත් හරින්නට නොහැක්කේ වෙමි´´ ඉහතදී මෙන් කියේය.

21. ´´උපරජ, ඒසේ නම් තට උපමාවක් කියන්නෙමි. යහලුවෝ දෙදෙනෙක් ජනපදයකට පැමිණියාහුය. එහි දමන ලද බොහෝවූ න වැහැරි දුටුවාහුය. ඔහු දෙදෙනම සණවැහැරි මිටි ගෙන දියුණු ගමකින් ගමකට යෑමේදී තවත් ගමකට පැමිණියාහුය. එහි දමන ලද හන නූල් හණ පිළි තවත් ගමක දමන ලද කොමු වැහැරි නූල් කොමු පිළි, කපු පුලුන් කපු නූල් කපු පිළි, යකඩ තඹ සුදු ඊයම් රිදී දුටහ.´´

´´ඔහු දෙදෙන (තවත්) දියුණු ගමකට පැමිණියහ. එහි දමන ලද බොහෝ වූ රන් මසු දුටහ. යහලුව, එහෙයින් තෝද හණමිටිය අහක දමව, මමද රිදීබර අහක දමන්නෙමි. දෙදෙනාම රන් මසු ගෙන යන්නෙමුයි´´ කීය.

´´යහලුව, මේ හණමිටිය මා විසින් බොහෝ දුර සිට ගෙනෙන ලද්දේද, මනාකොට බඳනා ලද්දේද වෙයි´´. ´´මට එයින් ප්‍රයෝජන නොවෙයි. ඉඳින් තෝ ගනු කැමැත්තෙහි නම් ගනුවයි´´ කීයේය. ඊට පසුව යහලු තෙම රිදී බර අහක දමා රන් මසු බරක් බැඳ ගත්තේය.ඔහු දෙදෙන තමන්ගේ ග්‍රාමය යම් තැනකද එහි පැමිනියාහුය. එහි යම් යහලුවෙක් හණ මිටිය ගෙන ගියේද, ඔහුගේ මවුපියෝ අඹු දරුවෝද යාලු මිත්‍රයෝද සතුටු නොවූහ. ඒ කරණකොටගෙන හෙතෙම සැපතටද සතුටටද නොපැමිණියේය. යම් ඒ යහලුවෙක් වනාහි රන්මසු මිටිය රැගෙන ගියේද,ඔහුගේ මවුපියෝද අඹු දරුවෝද යාලු මිත්‍රයෝද සතුටු වුවාහුය. ඒ කරණකොටගෙන සැපතටද සතුටටද, පැමිණියේය. උපරජ එපරිද්දෙන් තෝ හණ මිටිය ගෙන ගිය පුරුෂයා වැනියයි වැටහෙනනේය. උපරජ මේ ලාමකවූ දෘෂ්ටිය අත්හරුව. තට දීර් කාලයක් මුලුල්ලෙහි අහත පිණිස, දුක් පිණිස නොවේවායි´´ කීයේය.

22. ´´මම පළමු උපමාවෙන්ම පින්වත් කාශ්‍යපයන් කෙරෙහි සතුටු සිත් ඇත්තේ විශෙෂයෙන් පැහැදුනෙමි. එසේද වූවත් මම මේ විසිතුරු ප්‍රශ්න වැටහිම් අසනු කැමැත්තෙම් මෙසේ මම පින්වත් කාශ්‍යපයන්ට විරුද්ධව කරුණු දැක්විය යුතුයයි සිතුයෙමි, පින්වත් කාශ්‍යපය, ධර්ම දේශනාව ඉතා මැනව, පින්වත් කාශ්‍යපයන් විසින් නොයෙක් පරිද්දෙන් ධර්මය ප්‍රකාශ කරණ ලද්දේය. පින්වත් කාශ්‍යපය, ඒ මම ඒ භවත් ගෞතමයාණන් වහන්සේද නවලෝකෝන්තර ධර්මයද ආර්යයභික්ෂු සංයාද සරණකොට යමි. භවත් කාශ්‍යපයන් වහන්සේද අද පටන් දිවි හිමියෙන් සරණගියාවු උපාසකයෙකැයි මා දරණ සේක්වා. පින්වත් කාශ්‍යපයයන් වහන්ස මම මහා දානයක් දීමට කැමැත්තෙමි, පින්වත් කාශ්‍යපයයන් වහන්සේ යමක් මට දීර් කාලයක් මුලුල්ලෙහි හිත පිණිස, සැප පිණිස වන්නේද එසේ මට අනුශාසනා කෙරේවායි´´ යි කීයේය.

23. ´´උපරජ, යම් බදුවූ යාගයෙහි නොයෙක් ප්‍රාණීහු විනාශයට පැමිණෙත්ද මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය ඇත්තාවු මිථ්‍යා සංකල්පනා ඇත්තාවු මිථ්‍යා වචන ඇත්තාවු

මිථ්‍යා ව්‍යායාම ඇත්තාවු,මිථ්‍යා ස්මෘති ඇත්තාවු මිථ්‍යා සමාධි ඇත්තාවු දන් පිළිගන්නෝ වෙද්ද උපරජ, මෙබඳුවූ දානය තෙම මහත් ඵල ඇත්තේ නොවෙයි. මහානිශංස ඇත්තේ නොවෙයි මහත් බැබලීම් ඇත්තේ නොවෙයි. දානය මහත් පල ඇත්තේ නොවෙයි. මහානිශංස ඇත්තේ නොවෙයි මහත් බැබලීම් ඇත්තේ නොවෙයි.

´´උපරජ, යම්බඳුවූ දානයෙක්හි නොයෙක් ප්‍රාණීහු වුනාශයට නොපැමිණේද්ද, සම්‍යක්දෘෂ්ටික ඇත්තාවූ සම්‍යක් සංකල්පනා ඇත්තාවූ, සම්‍යක් වචන ඇත්තාවූ, සම්‍යක් ආජීවය ඇත්තාවූ, සම්‍යක් ව්‍යායාමය ඇත්තාවූ, සම්‍යක් ස්මෘති ඇත්තාවූ, සම්‍යක් සමාධියෙන් යුක්තවූ දන් පිළිගන්නෝත් වෙද්ද, උපරජ, මෙබඳු වූ දානය තෙම මහත් ඵල ඇත්තේ වෙයි. මහත් ආනිශංස ඇත්තේ වෙයි. මහත් බැබලීම් ඇත්තේ වෙයි, මහත් පැතිරීම් ඇත්තේ වෙයි.´´

´´උපරජ, යම්සේ ගොවියෙක් මනාකොට තවානෙහි දමන ලද්දාවූ බීජයන් වපුරන්නේ නම් වර්ෂාවද කලින් කල මනා කොට වර්ෂා කරන්නේ නම් කිමෙක්ද, ඒ බීජයෝ වැඩීමටද දියුණු බවටද, විපුල බවටද, පැමිණෙන්නාහුද ගොවි තෙම මහත් ඵල ලබන්නේ දැයි´´ ඇසීය.

´´පින්වත් කාශ්‍යපය, එසේය´´යි කීයේය. ´´උපරජ, එපරිද්දෙන්ම ඉහත දැක්වූ දානයෙ තෙම මහත් ඵල ඇත්තේ වෙයි, මහානිශංස ඇත්තේ වෙයි´´ කීයේය.

24. ඊට පසුව පායාසි උපරජ තෙමේ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ දුගී මගී යාචක යන මොවුන්ට දානය පිහිටෙව්වේය. ඒ දානයෙහි වනාහි උත්තර නම් මානවකයෙක් කටයුතුවල යෙදුනේය. හෙතෙම දන්දී මෙසේ නැවත නැවත කියයි. ´´මේ දානයෙන් පායාසි උපරජ සමග මේ ලෝකයෙහි එක්වූයෙමි. පරලොව ඔහු හා සමග එක් නොවේවා´´යි කියාය.

ඒ වචනය පායාසි උපරජට අසන්නට ලැබුනේය. මේ වචනය කුමක් සඳහා කියන්නෙහිදැයි ඇසීය. ඉක්බිතිව පායාසි උපරජ තෙමේ සකස් නොකොට දන්දී සිය අතින් දන් නොදී අගෞරවයෙන් දන් දී සිය කැමැත්තෙකු මෙන් දන්දී මරණින් මතු චාතුර්මහාරාජික දෙවියන් හා එක්වීමට ගියාවූ සිස්වූ සෙරිස්සක නම් විමානයෙහි උපන්නේය. උත්තර නම්වූ යම් මාණවකයෙක් ඒ පායාසි උපරජුගේ දානයෙහි ව්‍යවෘත වූයේද හෙතෙම සකස්කොට ශ්‍රද්ධාවෙන් භේදයෙන් මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති දිව්‍යලෝකයෙහි තව්තිසා වැසි දෙවියන් හා එක්වීමට පැමිණියේය.

25. එසමයෙහි වනාහි ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්ථවිර තෙම නිරතුරුව සිස්වූ සෙරිස්සක විමානයට දිවා විහරණය සඳහා වඩින්නේය. ඉම්බිතිව පායාසි දිව්‍ය පුත්‍ර තෙම ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්ථවිර තෙම වෙත පැමිණ ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්ථවිරයන් වැඳ එක පැත්තක සිටියේය. එකත් පසෙක සිටියාවූ පායාසි දිව්‍ය පුත්‍රයාට ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්ථවිර තෙම මේ කාරණය කීයේය.

´´ඇවැත්නි, තෝ කවරෙක්වූයෙහිදැ´´යි ඇසීය.

´´ස්වාමීනි, මම පායාසි උපරජ වෙමි´´යි කීයේය.

´´ඇවැත්නි, තෝ මේ කාරණයෙන්ද පරලොව නැත්තේය. මැරී උපදනා සත්වයෝ නැත්තාහුය. කුසලාකුසල කර්මයන්ගේ ඵල විපාක නැත්තේය යන මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තෙක් නොවේදැ´´යි ඇසීය.

´´එසේය, ස්වාමීනි, එහෙත් මම කුමාර කාශ්‍යප ආර්යයන් වහන්සේ විසින් මේ ලාමකවූ දෘෂ්ටියෙන් මුදනු ලැබූවෙමි.´´

26. ´´ඇවැත්නි, තාගේ දානයෙහි ව්‍යවෘතවූ උත්තර මාණවක තෙම කොහි උපන්නේදැ´´යි ඇසීය. ´´ස්වාමීනි, මාගේ දානයෙහි යෙදුනාවූ උත්තර මාණවක තෙම මරණින් මතු මනා ගති ඇති ස්වර්ග නම් තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ එකී භාවයට පැමිණියේය. ස්වාමීනි, මම වනාහි මරණින් මතු චාතුර්මහාරාජික දෙවියන්ගේ එකී භාවයෙහිවූ සිස්වූ සෙරිස්සක නම් මේ විමනයෙහි උපන්නෙමි. ස්වාමීනි, ගවම්පති ස්ථවිරයන් වහන්ස, එබැවින් නුඹ වහන්සේ මනුෂ්‍ය ලෝකයට ගොස් මෙසේ දැන්නුව මැනවි. ´´සකස් කොට දන් දෙව්, සියතින් දන් දෙව්, සිතින් ගුණ සලකා දන් දෙව්, නිරතුරුව දන් දෙව්. පායාසි උපරජ තෙමේ සකස් නොකොට දන් දී සිතින් ගුණ නොසලකා දන් දී, අහක දමනු කැමැත්තෙකු මෙන් දන් දී මරණින් මතු චාතුර්මහාරාජික දෙවියන්ගේ එකී භාවය වන සිස්වූ සෙරිස්සක නම් විමානයෙහි උපන්නේය. උත්තර මාණවක තෙම වනාහි ඒ පායාසි උපරජුගේ දානයෙහි යෙදී සකස් කොට ශ්‍රද්ධාවෙන් දන් දී, සිය අතින් දන් දී, සිතින ගුණ සලකා දන් දී ශරීරයාගේ භේදයෙන් මරණින් මතු මනා ගති ඇති ස්වර්ග ලෝකයෙහි තව්තිසා වැසි දෙවියන් හා එක්වීමට පැමිණියේය.´´

ඉන්පසු ආයුෂ්මත් ගවම්පති ස්ථවිරයන් වහන්සේ මිනිස් ලොවට අවුත් ඒ ගැන දැන්නුවේය.

22. මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රය

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදි. එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුරු ජනපදයෙහි කල්මාසදම්‍ය නම්වූ කුරු රට වැසියන්ගේ නියම් ගම වාසය කළාහුය. එකල්හි භාග්‍යවතුන වහන්සේ භික්‍ෂූන්ට කථා කර මෙසේ දේශනා කළාහුය.

´´මහණෙනි, සතර සතිපට්ඨාන ධර්මයෝ සත්වයන්ගේ පිරිසිඳුවීම පිණිසද, ශෝක කිරීමය, වැළපීමය, යනාදීන්ගේ ඉක්මවීම පිණිසද, කයෙහි හා සිතෙහි හටගන්නා දුකය, යන මොවුන්ගේ දුරලීම පිණිසද, ඥාන නම් ලද ආර්ය මාර්ගයට පැමිණීම පිණිසද, නිර්වාණය අවබෝධ කිරීම පිණිසද, එකම මාර්ගය වන්නේයයි´´ දේශනා කළාහුය.

´´මහණෙනි, මේ සස්නෙහි මහණ තෙම කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇතුව යහපත් ප්‍රඥා ඇතුව, සිහියෙන් යුත්තව (1) මේ ශරීරයෙහි ලෝභයද ක්‍රෝධයද සංසිඳුවාගෙන, මේ ශරීරයෙහි ශරීරය අනුව දක්නා ස්වභාව ඇතිව (2) විඳීම් රාශියෙහි ලෝභය, හා දොම්නස(ක්‍රෝධය) සංසිඳුවාගෙන විඳීම් කෙරෙහි විඳීම් අනුව දක්නා ස්වභාව ඇතිව (3) සිත්යෙහි ලෝභය හා දොම්නස (ක්‍රෝධය) සංසිඳුවාගෙන සිත් අනුව දක්නා ස්වභාව ඇතිව (4) නීවාරණාදී ධර්ම රාශියෙහි ලෝභය හා දෝම්නස (ක්‍රෝධය) සංසිඳුවාගෙන ධර්මයෙන් කෙරෙහි ධර්ම අනුව සිහි කරම්න් වාසය කරන්නේය. (මේ සතර සතිපට්ඨාන ධර්මයෝ නම් වෙත්)

2. (1) ´´මහණෙනි, මහණතෙමේ කෙසේ නම් කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරනන්නේද යත්, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙම් කැලයට ගියේ හෝ ගසක් මුලකට ගියේ හෝ හිස් ගෙයකට ගියේ හෝ (එරමිනිය ගොතාගෙන) ශරිරය කෙළින් පිහිටුවාගෙන සිහිය ඉදිරිපත් කොට තබා ගෙන හිඳින්නේය. හෙතම සිහියෙන්ම ආශ්වාස සිහියෙන්ම ප්‍රශ්වාස කරන්නේය. දීර් කොට ආශ්වාස කරන්නේ හෝ දීර් කොට ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමි,යි දන්නේය. ලූහුඬු කොට ආශ්වාස හෝ ප්‍රශ්වාස කරන්නේ හෝ ´´ලුහුඬු කොට ආශ්වස ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමියි´´ දන්නේය. මුල මැද අග යන සියලූ ආශ්වාසය ප්‍රකට කරගත්තෙමියි යන අදහසින් ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස කරන්නෙමියි පුරුදු කරන්නේය. ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස යන් හෝ සංසිඳුවමි යන අදහසින් ආශ්වාස කරන්නේමියි පුරුදු කරන්නේය. ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස සංසිඳුවමි යන අදහසින් ප්‍රශ්වාස කරන්නේමියි පුරුදු කරන්නේය.

මෙසේ තමාගේද අනුන්ගේද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස අනුන්ගේ හා තමන්ගේද (ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස) ශරිරයෙහි හෝ ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස ශරිරය අනුව බලමීන් වාසය කරන්නේය. ආශ්වාස ප්‍රශ්වාසයන්ගෙන් හටගැනිම නැතිවිම කලෙක හටගැනිම ,විනාශය බලමින් හෝ වාසය කරන්නේය. ඥනයේ වැඩිම පිණිසද සිහියේ වැඩිම පිණිසද පවති. ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස දෙකෙම ඇත්තේය මනා කොට සිහිය පිහිටියේ වෙයි. තණ්හා දාෂ්ටියෙන් දුරුව වසන්නේද වේ එහෙයින් සත්තව ලෝකයෙහි කිසි රූපාදියක් (ආත්මාදී වශයෙන්) තොගන්නේය. මහණෙනි, මෙසේද මහණ තෙම ශරිරයෙහි ශරිරය අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය.´´

3. ´´මහණෙනි, නැවතද මහණ තෙම යන්නේ හෝ ´´යන්නේමියි´´ සිටියේ හෝ ´´සිටියෙමි´´ හුන්නේ හෝ ´´හුන්නේමියි´´ සයනය කරන්නේ හෝ ´´සයනය කරන්නේමියි´´ දන්නේය. ඔහුගේ කය වනාහි යම් යම් ඉරියව්වකින් පිහිටු වන ලදද ඒ ඒ ආකාරයෙන් දන්නේය.

4. ´´මහණෙනි, නැවතද මහණතෙමේ ඉදිරියට යාමයෙහිද ආපසු ඊමයෙහිද සිහියෙන් දැන කරන්නේ වෙයි. ඉදිරිපිට බැලිමෙහිද සරස බැලිමෙහිද අත් පා හැකිලිමෙහිද දිගු කිරිමෙහිද පාත්‍රා දෙපට සිවුරු තනිපට සිවුරු දැරිමෙහිද අනුභව කිරීමෙහිද පානය කිරීමෙහිද කඩා කැමෙහිද රස බැලිමෙහිද මළ මුත්‍ර පහ කිරීමෙහිද යාමෙහිද, සිටිමෙහිද, හිඳීමෙහිද, නිදීමෙහිද, නිදි දුරු කීරිමෙහිද, කථා කිරීමෙහිද කථා නොකිරීමෙහිද, ප්‍රඥවෙන් දැන ඒ ඒ කෘත්‍ය පවත් වන්නේය.

5. ´´නැවතද මහණෙනි, යෝගාවචර තෙම මේ ශරීරයම සිහි කරන්නේය (කෙසේද යත්) මේ ශරිරයෙහි හිසකෙස්ය ලොම්ය,නියපොතූය,දෙතිස් දත්ය,හමය මස් පීඩුය, නහරය, ඇටය ඇටමිදුලුය, වකූගඩුය, අක්මාවය, හෘදය, මාංශය, දළබුවය, බඩදිවය, පෙණහැලිය, බඩවැලය, අතුණුබහණය, නොදිරූආහාරය, මලය, ස්මොලය, පිතය, සෙමය, සැරවය, ලෙහෙය, ඩහදියය, මේද තෙලය කඳුලුය, වුරූණු තෙලය, කෙලය, සොටුය, සදමිඳුලුය, මූත්‍රය, ඇත්තාහ.

´´මහණෙනි, යෝගාවචාර තෙමෙ පාදයෙන් උඩ හිසකේ මස්තකයෙන් යට සම කෙළවර කොට නොයෙක් ආකාර අසූචිවලින් පිරුණාවු මේ ශරිරයම සිහි කරන්නේය.

6. ´´මහණෙනි, නැවතද භික්‍ෂුව මේ ශරිරය යම්සේ සිටියේද, යම්සේ පිහිටු වන ලදද, එසේ ධාතු වශයෙන් සිහි කරන්නේය. මේ ශරිරයෙහි පෘථවි ධාතුව (තදගතිය), ආපො ධාතුව (දියවනගතිය), තේජෝ ධාතුව (උණුගතිය), වායො ධාතුව (විහිදෙනාගතිය) (යන ධාතුහු) ඇත්තේය කියායි. මේසේ තමන්ගේ හෝ අනුන්ගේ ශරිරයෙහි හෝ ශරිරය අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය.

7. ´´මහණෙනි, නැවතද භික්‍ෂුව මැරි එක දවසක් ගියාවු හෝ දෙදවසක් ගියාවුහෝ තුන් දවසක් ගියාවු හෝ ඉදිමුතාවු නිල්වු (පුයා) සැරව වැහිරෙන්නාවු සොහොනෙහි දමන ලද මළ මිනියක් යම්සේ දකින්නේද, නොයෙක් සතුන් විසින් කඩා කනු ලබන්නාවු හෝ අමු සොහොනෙහි දමන ලද මළ මිනියක් යම්සේ දක්නේද, ලේ මස් සහිතවූ නහරවලින් බැඳුන ඇටසැකිල්ලක්වූ සොහොනෙහි දමන ලද මිනියක් යම්සේ දක්නේද, මස් නැති ලෙයින් වැකුණු නහරින් බැඳුන ඇට සැකිල්ලක්වු සොහොනෙහි දමන ලද මිනියක් යම්සේ දක්නේද, මස් ලේ දෙකින් පහවු නහරින් බැඳුන ඇට සැකිල්ලවු සොහොනෙහි දමන ලද මිනියක් යම්සේදක්නේද, නහර බැඳුම්වලින් වෙන්වු දිශා අනුදිශාවන්හි විසිරුණු ඇට කැබලිද, සොහොනෙහි දමන ලද මළමිනිය යම්සේ දකීද, සක්ගෙඩියක පාටට සාමන ස්වභාව ඇති සුදුව ඇට ඇත්තාවු සොහොනෙහි දමන ලද මළ මිනියක් යම්සේ දක්නේද අවුරුදු ගණනක් ඉක්ම ගිය ඇට ගොඩක්වු සාහොනෙහි දමන ලද මළ මිනියක් යම්සේ දක්නේද, කුණුවු, සුණුවු ඇට කැබලිවලට පැමිණි සොහොනෙහි දමන ලද මළ මිනියක් යම්සේ දක්නේද්, ඒ භික්‍ෂුව (තම) ශරිරයම නුවණින් බලන්නෙය, මේ මාගේ ශරිරයද මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තේය. මෙබදූ ස්වභාවයට පැමිණෙන්නේය. මෙබඳු ස්වභාව නොඉක්මවන ලද්දේය කියයි.

8. කලෙක ශරීරයෙහි ඇතිවීම ස්වභාව හා කලෙක ශරීරයෙහි නැතිවිම ස්වභාව දක්නේ හෝ ශරිරය අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය ඒ භික්‍ෂුව (සත්තව පුද්ගල නොව) ශරිරය පමණක් ඇත්තේය යන සිහිය හොඳින් පිහිටුවන ලද්දීය. එ සිහිය ඥනයාගේ වැඩිම පිණිසද පවතී. කෙලෙස කරණකොට කිසිවක් ආශ්‍රය කොට නොගෙන වාසය කරන්නේය. මේ ලෝකයෙහි කිසිවක් (ආත්ම වශයෙන්) නොගනි. මහණෙනි, භික්‍ෂුව මේසේද ශරිරයෙහි හෝ ශරිරය අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය.

9. (2) මහණෙනි, භික්‍ෂුව විදීම් කෙරෙහි විදීම් අනුව බලමින් කෙසේ වාසය කරන්නේද? මහණෙනි, මේ සස්තෙහි භික්‍ෂුව සැප වේදනාවක් හෝ දුක් වේදනාවක් දුක්ද නොවු සැපද නොවු වේදනාවක් හො එ ඒ වේදනාවක් විදීමියි දැනගනී. එසේම කාමාශාවන් පිළිබදවු හො කාමශාවන් පිළිබද නොවන වේදනාවක් විදින්නේ හො විදිමයි දැනගනී. මෙසේ තමන්ගේ හෝ අනුන්ගේ හො තමාගේ හො අනුන්ගේ විදීම් කෙරෙහි හො විදිම් අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය. වේදනාවන් හි ඇතිවිම් ස්වභාව හෝ නැතීවිම් ස්වභාව කලෙක වේදනාවන්හි ඇතිවිම් ස්වභාව හා කලෙක වේදනාවන්හි නැතිවිම් ස්වභාව දක්නේ හො වේදනාව අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය. ඒ භික්‍ෂුව (සත්තව පුද්ගල නොව) වේදනාව (විදීම්) ඇත්තේය යන සිහිය හොදීන් පිහිටුවන ලද්දීය. ඒ සිහිය ඥනයාගේ වැම පිණිසද, සිහිය වැඩිම පිණිසද පවතී. කෙලෙස කරණකොට ආශ්‍රය නො ගෙන වාසය කරන්නේය. මේ ලෝකයෙහි කිසිවක් (ආත්ම වශයෙන්) නොගනි, මහණෙනි, මෙසේද විදිමකෙරෙහි විදිම් අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය.

10. (3) ´´මහණෙනි, භික්‍ෂුව කෙසේ නම් සිතෙහි සිත අනුව බලමින් වාසය කෙරෙද යත්? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂු තෙමේ සාරග සිත, වීතරාග සිත, සද්‍රෙස සිත, සමොහ සිත, වීතමොහ සිත, සංඛතන සිත, විකඛතන සිත, මහගගන සිත, අමාහගගත සිත, සඋත්තර සිත, අනුත්තර සිත, සමාහිත සිත, අසමාහිත සිත, විමුත්ත සිත, අවිමුත්ත සිත ඒ ඒ සිත්යයි දැනගනි. මෙසේ විදීම් මෙන්ම භික්‍ෂුව සිත කෙරෙහි සිද අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය.

11. (4) ´´මහණෙනි, භික්‍ෂුව කෙසේ නම් ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කෙරේද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුව පංච නීවරණ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කෙරේ. මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුව තමා කෙරෙහි ඇත්තාවු කාමචජන්දය ඇතැයි දැනගනී තමා කෙරෙහි නැත්තාවු කාමචජන්දය නැතැයි දැනගනි යම් කරුණකින් නූපන්නාවූ කාමචජන්දයාගේ ඉපදීමද උපන්නාවූ කාමචජන්දයාගේ දුරු කිරීමද දුරු කරන ලද කාමචජන්දයාගේ නැවත ඉපදීමක් නොවේද ඒ කරුණු දැනගනි ව්‍යාපාද (ක්‍රොධය) ගැනද ථනමිදධය ගැනය උඞච්චකුක්කුච්චය ගැනද නැත්තාවු උදධච්ච කුක්කුච්චය නැතැයිද, නුපන් උඞච්චකුක්කුච්චයාගේ ඉපදීමද, උපන් උදධච්චයාගේ දුරුකිරීමද, දුරුවු උඞචච කුක්කුචචායාගේ නැවත ඉපදීමක් නොවේද එයද දැනගනී.

´´විවිකිච්ජාව ගැනද මා තුළ විචිකිචජා ඇතැයි දන්නේය. තමා කෙරෙහි නැත්තාවු හෝ වීචිකිච්ජාව´´ මා තුළ විචීකිච්ජාව නැතැයි´´ දන්නේය,

12. ´´මෙසේ තමා තුළවු හෝ අනුන් පිළිබද හෝ තමන් පිළිබදවුද අනුන් පිළිබදවුද (පංච නීවරණ) ධර්මයන් කෙරෙහි ඒ ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය.

´´ඒ ධර්මයන් ගේ ඉපදීම් ස්වභාව නැතිවීම් ස්වභාව, විටක ඉපදිම් ස්වභාව හා විටක නැතිවිම් ස්වභාව හෝ බලමින් වාසය කරන්නේය. ඔහු විසින් නීවරණ ධර්මයෝ ඇත්තාහුය යන සිහිය මනා කොට පිහිටුවන ලද්දීය. ඒ සිහිය නුවණවැම පිණිසද සිහිය වැඩිම පිණිසද පවතී. ඔහු කෙලෙසුන් ඇසුරු නොකොට වසන්නේය. ලොකයෙහි කිසිවක් (මමය මගේයයි) ගැනිම නොකරන්නේය.

13. ´´මහණෙනි, (භාවනා කරන) භික්‍ෂුව නැවතද පස් ආකාර උපදාන ස්කන්ධ (රූප වේදනා සඤඤ, සංඛාර, විඤඤණ) ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කෙරේ.

´´මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුව මේ රූප රාශියයි, මේ රූපයාගේ පහළවීමේ හේතුවයි, මේ රූපයාගේ විනාශයයිද, ඒ සේම වේදනාවය, සංඥවය, සංස්කාරයය, විඤඤණයය, මේසේ තමා තුළවු (පංචස්කන්ද) ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය. (අනුන් තුළවු) හො තමන් කෙරෙහිවු හො අනුන් කෙරෙහිවු ධර්මයන්ගේ ඇතිවිම් ස්වභාව, ධර්මයන්ගේ විනාශවිම් ස්වභාවය බලමින් වාසය කරන්නේය. ඔහු විසින් ස්කන්ධ ධර්මයෝ ඇත්තාහූය (යන) සිහිය හොදීන් පිහිටුවන ලද්දීය. (ඒ සීහිය) නුවණ වැඩිම පිණිසද, සිහිය වැඩිම පිණිසද පවතී. ඔහු කෙලෙසුන් ඇසුරු නොකොට වාසය කරයි. (පංචස්කන්ධ) ලෝකයෙහි (කිසිවක් මමය මගේයයි) ගැනිමක් නොකරන්නේය.

14. ´´මහණෙනි, නැවතද භික්‍ෂුව තමන් තූළවු සය ආකාර ආයතනයන්ද (ඇස, කණ, නාසය, දිව, කය, සිත) පිටතවු සය ආකාර ආයතනද (රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ, ධර්ම) යන ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය.

´´මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුව ඇසද දැනගනී. රුපයන්ද දැන ගනී. ඒ දෙදෙනාගේ එක්විම් හේතුකොට ගෙන යම් සංයෝජනයන් උපදිනනේද එයද දැනගනි. යම් කරුණකින් නුපන් සංයොජනයාගේ ඉපදිම වේද, එයද දැනගනී. යම් කරුණකින් උපන් සංයෝජනයාගේ රුවිම් වේද එයද දැනගනී. යම් කරුණකින් රුවු සංයෝජනයාගේ නැවත ඉපදිමක් නොවේද, එයද දැනගනි. මෙසේම කණද දැනහනී. ශබ්දයද දැනගනී. නාසයද දැනගනී, ගන්ධයන්ද දැනගනි, කයද දැනගනී, ස්පර්ශයද දැනගනී සිතද දැනගනී, ධර්මයන්ද දැනගනි. මෙසේ තමා තුළවු හෝ පිටත්හිවුද හෝ ආයතනන ධර්මයන් කෙරෙහි හෝ ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කෙරේ. තමන් තුළවුද පිටත්හිවුද හෝ ධර්මයන්ගේ ඉපදිම විනාශවීම ස්වභාව හෝ කලෙක ධර්මයන්ගේ ඉපදීම හා කලෙක විනාශවීම හෝ බලමින් වාසය කෙරේ. ඔහු විසින් ආයතන ධර්මයෝ ඇත්තාවුය යන සිහිය මනාකොට පිහිටුවන ලද්දීය. (එය) නුවණ වැම පිණිසද, සිහිය වාසය කරන්නේය, (ආයතන ධර්ම) ලොකයෙහි කිසිවක් (මමය මාගේයයි) ගැනීම නොකෙරේ.

15 ´´මහණෙනි, නැවතද භික්‍ෂුව සප්ත බොඡ්ඣංග (අවබෝධයට හේතුවන අවයව හත) ධර්මයන්හි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කෙරේ. මහණෙනි, භික්‍ෂුව තමා තුළ ඇත්තාවූ හෝ නැත්තාවූ සති සම්බොජ්ඣංගය (සිහිය) ඇතැයි දැනගනී. යම් කරුණකින් නුපන් සති සම්බොජ්ඣංගයාගේ ඉපදීම වේද, උපන්නාවූ සති බොජ්ඣංගයාගේ වැම චේද, එයද දැනගනි.

´´මහණෙනි, එසේම ධම්මවිචය (ප්‍රඥව), විරිය, පීති (ප්‍රිති), පසසඬි (සංසිදීම), සමාධි (සිත එකග කිරිම). උපේක්ඛා (මැදිහත් බව), සම්බොජ්ඣංගය ඇතැයි හෝ නැතැයි දැනගනී සම්බොජ්ඣංගයාගේ ඉපදීම වේද, වැඩිම වේද එයද දැනහනී.

´´ඒ භික්‍ෂුවට බොඡ්ඣංග ධර්මයෝ ඇතැයි යන සිහිය හොදින් එළඔෙන ලද්දේය. (ඒ භික්‍ෂුව) කෙලෙසුන්ගෙන් දුරුව වාසය කරයි ලෝකයෙහි කිසිවක් ආත්ම වශයෙන් ගැනීම නොකරයි.

16 ´´මහණෙනි, භික්‍ෂුව නැවතද චතුරායි්‍ය සත්‍ය ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරයි භික්‍ෂුව මේ දුකයයි ඇති සැටියෙන් දැනගනි මේ දුක් ඉපදීමේ හේතුව යයි ඇති සැටියෙන් දැනගනී. මේ දුක් නැති කිරීමයයි ඇති සැටියෙන් දැනගනී. මේ දුක් නැති කිරීමේ මාර්ගය යයි ඇති සැටියෙන් දැනගනී.

( පළමු වෙනි බණවර නිමියේය. )

17. ´´මහණෙනි, දුක්ඛායර්‍ය සත්‍යය නම් කවරේද? ඉපදී, මද දිරීමද රොගයද මරණයද ශොක කිරීමය, වැළපීමය, කයෙහි දුකය, සිතෙහි දුකය, ශොක කීරීමෙන් වන වෙහෙසය යන මොව්හු දුක් වන්නාහුය. අකමැති දෙය හා එක්විමද කැමති දෙයින් වෙන්විමද දුක් වන්නේය. යම් කැමති දෙයක් නොලැබිමද දුක් වන්නේය. උපාදානස්කන්ධ පසම දුක් වන්නේය.

18. ´´ඒ ඒ සත්වයන්ගේ ඒ ඒ සත්ව වර්ගයන්හි ඉපදිමක් වේද, හටගැනිමක් වේද, (උත්පත්තියට) ඇතූළත් විමක් වේද, විශේෂයෙන් ඉපදිමක්ද වේද, ස්කන්ධයන් පහළවීමක් වේද, ආයතනයන්ගේ ලැබිමක් වේද, මහණෙනි, මෝ තොමෝ ජාතිය (ඉපදීම) යයි කියනු ලැබේ.

´´ඒ ඒ සත්ව වර්ගයන්හි ඒ ඒ සත්වයන්ගේ යම් ජරාවක් වේද්, දිරන බවක් වේද, මේ ජරාවයයි කියනු ලැබේ,

´´ඒ ඒ සත්වයන්ගේ චුතවිමක් වේද, වෙන්විමක් වේද, මිය යාමක් වේද, ස්කන්ධයන්ගේ බිදිමක් වේද, මෙය මරණ යයි කියනු ලැබේ. ´´යම් යම් විපතකින් යුක්තවු සත්වයාගේ ශොකයක් වේද, ශොක කරන බවක් වේද, මෙය ශොකයයි කියනු ලැබේ

´´යම් යම් විපතකින් යූක්තවුවහුගේ යම් යම් දුකකට පත්වුවන්ගේ යම් වැළපිමක් වේද, විලාප කිමක් වේද, මෙය පරිදෙවයයි කියනු ලැබේ.

´´කයෙහිවු යම් දුකක් ඇද්ද, කයෙහි යම් නොසැපක් වේද කායස් පර්ශයෙන් හටගත්තාවු දුකක් වේද, නොසැපවු විදිමක් වේද මහණෙනි, මෙය දුකයයි කියනු ලැබේ.

´´සිතෙහි හටගන්නාවු යම් දුකක් වේද, සිතෙහිවු යම් අමිහිරි බවක් වේද, සිතේ ස්පර්ශය නිසා හටගත් යම් දුකක් වේද, සැප නොවු යම් විදිමක් වේද මහණෙනි, මෙය ද්‍රෙම්නසයයි කියනු ලැබේ.

´´යම් යම් විපතකින් යුක්ත වුවහුගේද, යම් යම් දුකකින් යුක්තවුවහුගේද යම් දැඩි වෙහෙසක් ඇත්තේද යම් ක්ලාන්තවිමක් වේද, මෙය උපයාසයයි කියනු ලැබේ. ආසා කරන යමක් නොලැබිම දුක කියනු ලැබේ.

´´මහණෙනි, ´´කැමතිවු යමක් නොලබාද, එයද දුක්වන්නේය´´ සසර හටගැනනිම අප වෙත නොඑන්නේ නම් ඉතා හොදය´´ යනුවෙන් මෙ කාරණය කැමැත්තේන් (ආශාවෙන්) පැමිණිය හැක්කක් නොවේ

´´ඒකාන්තයෙන් මහලුවිම අප වෙත නොඑන්නේ නම් කාරණය ආශාවෙන් පැමිණිය හැක්කක් නොවේ. නිරොගි බව නොලැබිම මරණයට නොපැමිණිය හැකි බව ශොකයට පැමිණෙන ස්වභාවය නැත්තෝ නොවිම වැළපිමට නොපැමිණෙන්නේ නොවිම දුකට පැමිණෙන ස්වභාව නැත්තෝ නොවිම ද්‍රෙම්නසට පැමිණෙන ස්වභාව නැත්තෝ නොවිම බලවත් වෙහෙසකට නොපැමිණෙන්නෝ නොවිම දුක්වෙත්.

´´මහණෙනි, සංක්‍ෂෙපයන් දුක්වු පඤච උපද්‍රන ස්කන්ධයෝ නම් කවරහුද? හේ මෙසේයි. රූප වේදනා සංඥ සංස්කාර විඥන උපද්‍රනස්කන්ධ, යන මෝහුයි. මහණෙනි, සංක්‍ෂෙපයන් දුක් වන්නාහු මේ පඤච උපද්‍රන ස්කන්ධයෝයි. මෙය දුකඛාය්‍යසත්‍යයයි කියනු ලැබේ.

19. ´´මහණෙනි, දුක්ඛ සමුද්‍රය ආය්‍ය සත්‍යය කවරේද? නැවත නැවත සත්වයාගේ ඉපදීම ඇති කරන්නාවු, ඇලීම් සහගතවු ඒ ඒ උපන් ආත්මභාවයෙහි ඇලෙන්නාවු යම් තණ්හාවක් වේද, ඒ කවරේද යත් කාම තණ්හාව භාව තණ්හාව විභාවතණ්හාව වෙත්.

´´ලොකයෙහි කුමන ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තේද, සැප ස්වභාව ඇත්තේද? ඒහි උපදිනු ලබන්නාවු මේ තණ්හාව උපදි, පවතිනු ලබන්නාවු මේ තණ්හාව පවතී.

´´ලොකයෙහි ඇස ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තේය. සැප ස්වභාව ඇත්තේය. උපදිනු ලබන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි උපදි. පවතිනු ලබන්නාවු මේ තන්හාව මෙහි පවති.

´´එසේම් කණ, නාසය, දිව, ශරිරය, සිත, ඇස මෙන් තණ්හා උපදින පවතින තැන් වෙත්.

ලොකයෙහි රුපයද, ශබ්දයද, සුවදද, රසයද, ස්පර්ශයද, ධර්මයද ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තෙය. සැප ස්වභාව ඇත්තේය. උපදිනු ලබන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි උපදි. පවතිනු ලබන්නාවු තන්හාව මෙහි පවති.

´´ලොකයෙහි චකඛ සොත ණ ජීව්හා කාය මනොවිඤ්ඤාණ ප්‍රිය ස්වභාවයද සැප ස්වභාවද ඇත්තාහ.

´´ලොකයෙහි සැප චක්ඛු සෝත ාණ ජිව්හා කාය මනෝ සම්පස්ස ප්‍රිය ස්වභාවයද ඇත්තාහ.

´´ලොකයෙහි ඇස හා රූපය, කණ හා ශබ්දය, නාසය හා ගද සුවද, දිව හා රසය, කය හා ස්පර්ශය, සිත හා ධර්මයන් ස්පර්ශවිමෙන් ඇතිවන විඳීමද, ප්‍රිය ස්වභාවයද සැප ස්වභාවයද ඇත්තාහ. ලොකයෙහි සැප ශබ්ද ගන්ධ රස ස්පර්ශ ධර්ම සංඥද ප්‍රිය හා සැප ස්වභාව ඇත්තාහ. ලොකයෙහි රූපය ශබ්දය ගද සුවද ස්පර්ශය ධර්මය නිසා පවත්නා චෙතනා ප්‍රිය හා සැප ස්වභාව ඇත්තාහ.

´´ලොකයෙහි රූප ශබ්ද ගන්ධ රස ස්පර්ශ ධර්ම සංඥද ප්‍රිය හා සැප ස්වභාව ඇත්තාහ.

´´ලොකයෙහි රූපය ආදිය නිසා හටගන්නා විචාරයද, සැප ස්වභාව ඇත්තාහ. මේ කරුණුවලින් උපදින ලබාන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි උපදි. මේ කරුණුවලින් උපදිනු ලබන්නාවු තණ්හාව මෙහි උපදි. පවතිනු ලබන්නාවු තණ්හාව මෙහි පවති. මහණෙනි, මේ දුක්ඛ සමුදය නම් වු ආය්‍ය සත්‍යයයි.

20. ´´මහණෙනි, මේ දුක් නැති කිරිම නම් වු උතුම් සත්‍යය (නිවන) කවරේද? එම තණ්හාවගේ ඉතුරු නොවන යම් නොඇලීම නම් වු තිරුඞ (නැති) කිරිමක් වේද, සම්පුර්ණයෙන් දුරලීමක් වේද, මිදිමක් (ගැලවිමක්) වේද, ආලය නොකිරීමක් වේද එයයි.

´´ලොකයෙහි යමක් ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තේද, යමක් සැප ස්වභාව ඇත්තේද, පහවනු ලබන්නා මේ තණ්හාව මෙහි නැති වේ. ලොකයෙහි ඇසද, කණද, නාසයද, දිවද, කයද, සිතද, ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තේය. සැප ස්වභාව ඇත්තේය. යමක් සැප ස්වභාව ඇත්තේය. පහවනු ලබන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි පහවන්නේය. නැතිවන්නාවුමේ තණ්හාව මෙහි නැති වන්නේය.

´´ලොකයෙහි රූපයද, ශබ්දයද, ගද, සුවදද, රසයද, ස්පර්ශයද, ධර්මයද ඒසේමය.

´´ලොකයෙහි චකඛ ආදී සොත මනොවිඤඤණද ඒසේමය.

´´ලොකයෙහි චක්‍ෂ ආදි ස්පර්ශය ඒසේමයද. ලොකයෙහි ඇසහා රුපය, කණ හා ශබ්දයද, නාසය හා ගන්ධයද, දිව හා රසයද මය හා ස්පර්ශයද ස්ත හා අරමුණ ගැටීමෙන් උපදින වේදනාද ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තේය. සැප ස්වභාව ඇත්තේය. පහවනු මේ තණ්හාව මෙහි පහවන්නේය, නැතිවනු ලබන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි නැති වන්නේය.

´´ලොකයෙහි රුපය ආදි හැගිම් ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තේය. සැප ස්වභාව ඇත්තේය පහවනු ලබන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි පහවන්නේය. නැතිවනු ලබන්නාවු මෙ තණ්හාව මෙහි නැතිවන්නේය.

´´ලොකයෙහි රූපය ආදීයෙහි පැවති සිත වන්නීය. පැවති සිතද ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තේය, සැපස්වභාව ඇත්තේය පහවනු ලබන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි පහවන්නිය නැතිවන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි නැති වන්නීය.

´´ලොකයෙහි රූප ආදීයෙහි තණ්හාව රූපය ආදීය නිසා උපදින චේතනාද රූපයෙහි ආදීයෙහි පැවති විතර්කයද ලොක ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තේය. සැප ස්වභාව ඇත්තේය. පහවනු ලබන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි පහවන්නිය නැති වන්නාවු මේ තණ්හාව මෙහි නැති වන්නීය මහණෙනි, මෙය දුක්ඛ නිරෝධ ආය්‍ය සත්‍යයයි කීයනු ලැබේ.

21. ´´මහණෙනී, දුක්ඛ නිරොධගාමිනී ප්‍රතිපද්‍ර ආය්‍යසත්‍යය නම් කවරේද? මේ ආ්‍යය අෂ්ටාංගික මාර්ගයමයි එ කවරේද? සත්‍යය ඇති සැටියෙන් දක්නා ප්‍රඥවය, යහපත් වචනය යහපත් කල්පනාවය යහපත් කර්මාන්තය යහපත් ජිවිකාව යහපත් උත්සහය උහපත් සිහිය,යහපත් සමාධිය, යනුඋ මහණෙනි, දුක දුකට හේතුව නිරඞ කිරීම දුක නැති කිරිමට පමුණුවන මාර්ගය පිළිබද යම් දැනිමක් වේද මහණෙනි, මේ සම්මාදිට්ඨ (යහපත් ප්‍රඥව) යයි කියනු ලැබේ. යහපත් කල්පනාව නම් ගිහි සැප අත්හැරීමේ ක්‍රෝධනොකිරිමේ හිංසා නොකිරීමේ සංකල්පනාවයි සම්‍යයක් වචනය නම්බොරු කිමෙන් කේළාම් කිමෙන් රඵවචන කීමෙන් හිස් කථා කිමෙන්, වැධකීමය.

සම්‍යක් කර්මාන්තය නම් සතුන් මැරිමෙන් අන්සතුවු නුදුදෙය ගැනිමෙන් කාමයන්හි වරදවා හැසිරිමෙන් වැළකිමය. සම්‍යක් ආජිවය නම් මේ ශාසනයෙහි ආර්ය ශ්‍රාවක තෙමෙ වරද සහිතවු ජිවත්විම හැර නිවරදවු අන්දමින් ජිවිකාව කිරීමයි සම්‍යයක් ව්‍යයාමය මෙ ශාසනයෙහි භික්‍ෂු තෙමෙ නුපන් අකුශල ධර්මයන්ගේ නොඉපදිම පිණිසද, නුපන් කුසල ධර්මයන්ගේ ඉපදිම පිණීසද උපන් කුශල ධර්මයන්ගේ නැවතීම පිණිසද, මුළා නොවිම පිණිසද, වැඩිම පිණිසද, මහත් බව පිණිසද භාවනාවන් සම්පුර්ණ කිරීම පිණිසද කැමැත්ත උපදවාද, උත්සහ කරේද, විය්‍යය පටන්ගනිද සිත දැඩි කොට ඔසවයිද, බලවත් ලෙස උත්සාහ කෙරේද, මෙය යහපත් උත්සාහයයි.

සම්‍යයක්ස්මෘතිය (යහපත් සිහිය) නම් මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුව ශරිරයෙහි ශරිරය අනුව දක්නේ මේ ශරිරය නම්වු ලොකයෙහි විදිම කෙරෙහි විදිම් අනුව දක්නේ සිතේහි සිත අනුව දක්නේ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මය අනුව දක්නේ කෙලෙස් තවන වීය්‍ය ඇතිව සිහියෙන් යුක්තව ලෝභයද ද්වෙෂයද සංසිඳුවා ගෙන වාසය කෙරේද. මෙය සම්‍යක් ස්මෘතියයි. සම්‍යක් සමාධිය නම් මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුව පංචකාම ගුණයන්ගෙන් වෙන්වම අකුසලයන්ගෙන් දුරුව විතර්ක සහිතවු, විචාර සහිත වු විවේකයන් ඇදිවන ප්‍රිතිය හා සැප ඇත්තාවු පළමුවන ධන්‍යයට පැමීණ වාසය කෙරේද, විතකී විචාර දෙදෙනාගේ සංසිදිමෙන් සිත පහදවන්නාවු සිත එමග කරගන්නාවු විතර්ක රහිතවු සමාධියෙන් උපන් ප්‍රිති සැප ඇත්තාවු දෙවනි ධන්‍යයට පැමිණ චාසයකරයිද යම් ධන්‍යයක් පිළිබද ආය්‍යයෝ උපෙක්ෂාවෙන් යුක්තව සිහියෙන් යුක්තව සැපයෙන් වාසය කෙරෙයයි කියත්ද ප්‍රිතියෙන් වෙන්ව සිහියෙන් යුක්තවුයේ නුවණින් යුක්ත වුයේ සැපය කයින් විදීමීන් ඒ තුන්වැනි ධන්‍යයට පැමිණ වාසය කෙරේද, සුඛය පහකිරිමෙන්ද දුකඛය පහකිරීමෙන්ද සොම්නස ද්‍රෙම්නස් දෙදෙනා දුරු කීරිමෙන් දුක්ද නොවු සැපද නොවු උපෙක්‍ෂාවගේද සිහියගේද පිරිසිදු භාවය ඇති සතරවන ධ්‍යනයට පැමීණ වාසය කෙරෙද. මෙය සම්‍යක් සමාධියයි මහණෙනි, මෙය දුකඛ නිරොධ ගාමිනී ප්‍රතිපද්‍රය්‍ය සත්‍යයයි කියනු ලැබේ. මෙසේ තමන් තුළවූද අනුන් පිළිබද වූද තමන් පීළිබඳවූ හා අනුන් පිළිබඳවූද (වතුරා්‍ය සත්‍ය) ධර්මයන් කෙරෙහි හෝ ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය. (වතුරාය්‍ය සත්‍යය) ධර්මයන්ගේ ඇතිවීමට හේතුවූද, විනාශයට හේතුවූද කලෙක වතුරාය්‍ය සත්‍ය ධර්මයන්ගේ උත්පත්තියද කලෙක විනාශයද දක්නේ හෝ ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය. ඒ භික්‍ෂුව චතුරාය්‍යසත්‍ය ධර්මයෝ ඇත්තාහ යන එළඹසිටි සිහිය ඇත්තේ වෙයි. ඒ සිහිය ඥතයාගේ වැම පිණිසද සිහියගේ වැම පිණිසද පවතී. (ඒ භික්‍ෂුව) කෙලෙසුන් කරණ කොට කිසිවක් ආශ්‍රය කොට නොගෙන වාසය කරන්නේය ලොකයෙහි කිසිවක් (ආත්ම වශයෙන්) නොගනී මහණෙනි, මෙසේ භික්‍ෂුව ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් වාසය කරන්නේය.

22. ´´මහණෙනි, යම් කිසිවක් මේ සතර සතිපට්ඨාන ධර්මයන් සත් අවූරුද්දක් හෝ සත්දවසක් මුළුල්ලෙහි මෙසේ වඩන්නේ නම් මේ ආත්මයේදීම අර්හත් ඵලයට පැමිණෙීම හෝ කෙසුන්ගේ ඉතිරි බවක් ඇති කල්හි අනාගාමි ඵලයට පැමිණිම හෝ යන දෙයාකාර ඵලයන් අතුරෙන් එන්තරා ඵලයකට පැමිණීම කැමති විය යුතුය.

´´මහණෙනි, රාගාදී කෙලෙස් නැතිව සත්වයන්ගේ පිරිසිදු වීම පිණිසද ශෝක පරිදෙව දුක්ඛයන්ගේ දුරුකිරීම පිණිසද දුක්දෙම්නස් නැතිකිරිම පිණිසද ආය්‍යඅෂ්ටාංගික මාර්ගියාගේ ලැබිම පිණිසද, නිර්වණය ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කිරිම පිණිසද යම් මේ සතර සතිපට්ඨාන ධර්මයෙක් ඇද්ද එය එකම මාර්ගය වන්නේයයි මෙසේ යම් ඒ ධර්මයක් වදාරණ ලද්දේද මේ ධර්මය ඒ කාරණ පිණිස වදාරණ ලද්දේය.

(ව්සි දෙවැනිවූ මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍රය නිමියේය)

21.සක්කපඤ්හ සූත්‍රය

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී .එක් කලෙක මගධ ජනපදයෙහි රජගහ නුවරට බටහිරදිශාවෙහි අම්බසන්ඩ නම් බමුණූ ගමක් ඇත. ඊට උතුරු දිශාවෙහි වෙදික නම් පර්වතය සමීපයෙහි වූ ඉන්දසාල ගුහාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වාසය කළාහුය. ඒ කාලයේදී සක් දෙවිඳුට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීම පිණීස උනන්දුවක් ඇතිවිය.

2. සක් දෙවිඳු තවුතිසා වැසි දෙවියන්ට කථා කලේය.

´´නිදුකාණෙනි, මගධ ජනපදයෙහි රජගහ නුවරට බටහිරදිශාවෙහි ඉන්දසාල ගුහාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ වෙසෙති. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකගැනීම පිණිස යන්නෙමු නම් යහපත නොවේදැයි´´ ඇසුවේය. ´´පින්වතුන් වහන්ස, එසේ වේවායි´´ තව්තිසා වැසි දෙවියෝ සක් දෙවිඳුට උත්තර දුන්හ.

එවිට සක් දෙවිඳු තව්තිසා වැසි දෙවියන් විසින් පිරිවරන ලදුව, පංචසිඛ නම් ගන්ධර්ව පුත්‍රයා පෙරටුකොට ගෙන, වේදික නම් පර්වතයෙහි පහළ විය.

3. එකල්හි වේදික නම් පර්වතයද, අම්බසණ්ඩ නම් බමුණු ගමද දෙවියන්ගේ ආනුභාවයෙන් වැඩියක් ආලෝකවත් විය. එකල අවට ගම්වැසි මනුෂ්‍යයෝ මෙසේ කීහ. ´´වේදික නම් පර්වතය ගිනි ගත්තේය. අද වේදික නම් පර්වතය දිලිසෙන්නේය. කුමක් නිසාදැයි´´ සංවේගයට පැමිණියාහු හටගත් ලොම් ඩැහැගැනීම් ඇත්තෝ වූහ.

4. එකල සක්දෙවි තෙම පංචසිඛ නම් ගන්ධර්ව පුත්‍රයාට කථා කළේය. ´´දරුව, පංචසිඛය, තොප පළමුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සතුටු කරන්නෙහිද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පසුව අපි දැකීම් පිණිස යන්නෙමු.´´

5. පංචසිඛ නම් ගාන්ධර්ව පුත්‍රතෙම බෙලුවපණ්ඩු වීණාව ගෙන ඉන්දසාල ගුහාවට පැමිණ එක පැත්තක සිටියේය. පංචසිඛ ගන්ධර්ව පුත්‍රතෙම වීණාව වාදනය කළේය. බුදු ගුණ සහිතවූද, දහම් ගුණ සහිතවූද, සඟ ගුණ සහිතවූද, කම ගුණ සහිතවූද ගාථාවන් කීයේය.

6. මෙසේ කී කල්හි භාගුවතුන් වහන්සේ පංචසිඛ නම් ගන්ධර්ව පුත්‍රයාට මෙසේ ප්‍රකාශ කළෝය. ´´පංචසිඛය, තාගේ වීණා තත් හඞ ගී හඞ සමගද, ගී හඞ වීණා හඞ සමගද ගැළපේමය.´´

7. එවිට සක්දෙවිඳු පංචසිඛ නම් ගන්ධර්ව පුත්‍රයාට කථාකළේය.

´´මාගේ දරුවූ පංචසිඛය, තෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වඳුව.´´

´´පින්වතුන් වහන්ස, එසේය´´යි පංචසිඛ ගන්ධර්ව පුත්‍රයා සක්දෙවිඳුගේ වචනය සතුටින් අසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැන්දේය. ´´ස්වාමීනි, ඇමැතියන් සහිතවූ, පිරිවර ජනයන් සහිතවූ සක්දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් මුදුනෙන් වඳීය´´ කියාය.

´´පංචසිඛය, ඇමැතියන් සහිතවූ, පිරිවර ජනයන් සහිතවූ සක්දෙවිඳු සැප ඇත්තෙක් වේවා.´´

´´දෙවියෝද, මනුෂ්‍යයෝද, අසුරයෝද, නාගයෝද, ගන්ධර්වයෝද මෙයින් අන්‍යවූ බොහෝ සත්ව සමූහයෝද වෙත් නම් ඔවුහුද සැප කැමැත්තෝමය´´යි කීවෝය.

8. මෙසේ ආශිංසනය ලත් සක්දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉන්දසාල ගුහාවට ඇතුල්වී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක්පැත්තක සිටියේය. තව්තිසා වැසි දෙවියෝද පංචසිඛ ගන්ධර්ව පුත්‍රයාද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හොඳින් වැඳ එකපැත්තක සිටියාහුය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සක්දෙවිඳුට මෙසේ කීහ. ´´ආයුෂ්මත් සක්දෙවිඳු පිළිබඳවූ මෙය පුදුමය. (කුමක්ද යත්) එපමණ බොහෝ කෘත්‍ය ඇත්තාවූ බොහෝ කටයුතු ඇත්තාවූ තොපගේ යම්බඳු මෙහි පැමිණීමක් වීනම් එයයි.´´

9. ´´ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකිනු පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එන්නට කැමැත්තෙමි. එසේද වුවත් තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ මේ යම් කළයුතු වැඩවල යෙදුනෙමි. මේ නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකිනු පිණිස එන්ට නොහැකි වූයෙමි. ස්වාමීනි, මෙහි එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සල්ලාගාරයෙහි වසනසේක. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට සැවැත් නුවරට පැමිණියෙමි.´´

10. ´´ස්වාමීනි, එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා සමාධියකින් යුක්තව උන්හ. ´´භුංජති´´ නම්වූ වෙසමුණි රජුගේ බිසව දොහොත් මුදුන් තබා වඳිමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උපස්ථාන පිණිස පැමිණ සිටියාය. ස්වාමීනි, මම එවිට භුංජති නම් පරිබ්‍රාජිකාවට මෙය කීවෙමි. ´´මාගේ නැගෙණියෙනි, තී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වඳුව. ස්වාමීනි, ඇමැතියන් සහිතවූ, පිරිවර ජනයන් සහිතවූ සක්දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් මුදුනෙන් වඳීය´´ කියායි.

´´මෙසේ කී කල්හි භුංජති මට මෙය කීවාය. නිදුකාණනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට මේ කාලය සුදුසු නොවන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඵලසමාපත්තියෙන් යුක්තය´´ යනුය.

´´නැගෙණිය, එහෙනම් යම් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සමාධියෙන් නැගිටිසේක්ද, එකල්හි මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වඳුව. ස්වාමීනි, ඇමැතියන් සහිතවූ, පිරිවර ජනයන් සහිතවූ සක්දෙවිඳු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රී පාදයන් මුදුනෙන් වඳීය´´ කියායි.

´´ස්වාමීනි, මාගේ නැගෙණියවූ ඈ කිමෙක්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැන්දේද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇගේ වචනය සිහිකරන සේක්දැයි?´´ ඇසුවේය.

´´ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රය, ඒ නැගෙණිය මා වැන්දාය. තවද මම ඇගේ වචනය සිහිකරමි. තවද මම යුෂ්මතාගේ රථයේ රෝද ශබ්දයෙන් ඒ සමාධියෙන් නැගිටියෙමි´´යි කීහ.

11. ´´ස්වාමීනි, යම් ඒ දෙවියෝ අපට වඩා පළමුව තව්තිසා භවනයෙහි උපන්නාහුද, මා විසින් ඔවුන්ගේ සමීපයෙන් අසන ලදි. පිළිගන්නා ලදි. යම් කලෙක ලෝකයෙහි අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධ තථාගතවරයෝ උපදිත්ද, එකල්හි දිව්‍ය නිකායවල් (දිව්‍ය කොටස්) සම්පූර්ණ වෙත්. අසුර නිකායෝ පිරිහෙත්, යනුයි. ඒ මේ කාරණය මා විසින් සාක්‍ෂි වශයෙන් දක්නා ලදි. කෙසේද?´´

´´ස්වාමීනි, මේ කපිලවස්තු පුරයෙහිම බුදුන් දහම් සඟුන් කෙරෙහි පැහැදුනාවූද, සීලයෙන් සම්පූර්ණ කරන්නාවූද ගොපික නම් ශාක්‍ය දුවක් වූවාය. ඈ ස්ත්‍රීභාවය පිළිබඳ සිත පහකොට පුරුෂ භාවය සම්බන්ධ සිත වඩා මරණින් මතු ශෝභන ගති ඇත්තාවූ සැපයෙන් අග්‍රවූ ලෝකයෙහි (දෙව් ලොව) උපන්නීය. අපගේ පුත්‍ර බවට පැමිණි තව්තිසා වැසි දෙවියන් සහ එක්වීමට පැමිණියාය. එහිදීද, ඔහු ගොපක දිව්‍ය පුත්‍රයාය යන නමින් දැනගනිත්. ස්වාමීනි, වෙනත් භික්‍ෂූන් තුන් නමක්ද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි (බ්‍රහ්මචර්යාව) උසස් හැසිරීම කොට පහත්වූ ගන්ධර්ව කොටසක උපන්නාහුය. ඔවුහු පස්කම් සැප විඳින්නාහු, එයින් යුක්ත වූවාහුය, එහි ඉන්ද්‍රියයන් හසුරවන්නාහු අපගේ උපස්ථානයට පැමිණෙත්. ඔවුන්ට ගොපක දිව්‍ය පුත්‍රයා මෙසේ සිහි කෙරෙව්වේය. ´´නිදුකාණෙනි, තොපි කවර ආකාරයකින් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මය ඇසුවාහුද? ´´මම වනාහි ස්ත්‍රියක්වම බුදුන් දහම් සඟුන් කෙරෙහි පැහැදී ශීලයන් සම්පූර්ණ කොට ස්ත්‍රීභාවය සම්බන්ධවූ සිත දුරුකොට පිරිමි බව ගැන සිත වඩා මරණින් මත්තෙහි යහපත් ගති ඇත්තාවූ දෙව්ලොව ඉපදී සක්දෙවිඳුගේ පුත් බවට පැමිණ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ එක්වීමට පැමිණියෙමි. මෙහිද මා ගොපක දිව්‍ය පුත්‍රයාය යන නමින් දැනගනිත්.´´

´´නිදුකාණෙනි, තොපි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි (බ්‍රහ්මචර්යාව) උසස් හැසිරීම කොට පහත්වූ ගන්ධර්ව නිකායට පැමිණියාහුය. ඒකාන්තයෙන් දැකීමට නුසුදුසු ආකාරයට දුටුවෙමු. අපි යම් බඳුවූ පහත්වූ ගන්ධර්ව නිකායට පැමිණියාවූ සහ ළාර්මිකයන් (එකට හැසිරුණු අය) දුටුවෙමූ නම් එයයි´´ ස්වාමීනි, ගොපක දිව්‍ය පුත්‍රයා විසින් සිහි කරවන ලදදාවූ ඔවුන්ගෙන් දෙවිවරු දෙදෙනෙක් මේ ආත්මයේදීම (ධ්‍යානයෙන් යුත්) සිහිය හා බ්‍රහ්ම පුරොහිත ශරීර ලැබූහ. එක් දෙවි කෙනෙක් ඒ කාමයන්හි ගැලී විසුවේය.´´

12. ´´මම පසැස් ඇත්තාවූ බුදුන් වහන්සේගේ උපාසිකාවක් වීමි. මට ගොපික යන නමක් විය. බුදුන් කෙරෙහිද, ධර්මය කෙරෙහිද විශේෂයෙන් පැහැදී, පැහැදුනු සිතින් සංයාට උපස්ථාන කළෙමි.´´

´´දිව්‍ය ලොකයෙහි උපන්නාවූ මම ශක්‍රයාගේ පුත්‍රයෙක් වීමි. මෙහිදී මා ගොපක දිව්‍ය පුත්‍රයායයිද (නමින්) දැන ගනිත්´´

´´එකල්හි මම ගන්ධර්ව නිකායට වාසය පිණිස ආවාවූ පෙර දක්නා ලද්දාවූ භික්‍ෂූන් දුටුවෙමි. පෙර මනුෂ්‍යවූ ගෞතම ශ්‍රාවකවූ, අපි යම්බඳුවූ ආහාරයෙන් ඒ භික්‍ෂූන්ට පය සේදීම් ආදියෙන් සංග්‍රහ කොට ආහාරයේන් හා පානවලින්ද උපස්ථාන කළෙමුද, මේ පින්වත්හු කවර නම් කරුණකින් බුද්ධ ධර්මය නොපිළිගත්දාහුද?´´

´´ධර්මය වනාහි තමාගේ දැකීමෙන්ම දතයුත්තේ වේ. මමද තෙපිද බුදුන් (උපාසනය) අශ්‍රය කරන්නෝ වීමු.´´

´´තෙපි ගන්ධර්ව නිකායට පැමිණියාහු දෙවියන්ගේ දාසබවට පැමිණියහුය, ගිහිගයිම් විසුවාවූ මාගේ මේ වෙනස බලව්.´´

´´ඒ මම ස්ත්‍රියන්වී අද දිව්‍ය කාමයන්ගෙන් යුක්තවූ දිව්‍ය පුරුෂයෙක් වෙමි.´´

13. ´´ඔවුන්ගෙන් දෙදෙනෙක් වීර්යය කිරීමට පටන් ගත්තාහුය. ගෞතමයන් වහන්සේගේ අනුශානයෙන් සිහිකරන්නෝ වූහ. ඔවුහු මෙහිදීම සිත් නොඅලවා පංචකාමයන්ගේ දොස් දැක්කාහුය. පාපීවූ මාරයාගේ යෙදුම්වූ දුකසේ පහ කළ යුත්තාවූ කාම සංයෝජනයන් හා කාම බැඳුම් සිඳසැමීම වශයෙන් දැක්කාහුය.´´

´´හීන නිකායකට පැමිණි ඒ මොවුහු තව්තිසා වැසි දෙවියන් ඉක්මවතියයි හටගත් සංවේග ඇති ශක්‍රයාගේ වචනය අසා ගොපක දිව්‍ය පුත්‍රයා ශක්‍රයාට (මෙසේ) කීයේය.´´

´´දේවේන්ද්‍රය, මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි බුදු කෙනෙකු ඇත. මොවුහු උන්වහන්සේගේ පුත්‍රයෝ වෙත්. (ධ්‍යානගත) සිහියෙන් වෙන්ව චුතවූ ඔවුහු මා විසින් නැවතත් සිහිය උපදවනු ලැබූහ.´´

´´ඔවුන් අතුරින් ගන්ධර්ව නිකායට පැමිණි එක්කෙනෙක් මෙහි වාසයට පත්විය. (කෙලෙස්) වසඟ කළාවූ අනාගාමී මාර්ගයට අනුවවූ සමාධි ගත සිත් ඇති දෙදෙනෙක්ම දෙවියන් යටත් කෙරෙත්.´´

´´මෙහි ඔබ වනහ්සේගේ යම් ධර්මයක් දැන, ඔවුන් අතුරින් විශේෂයකට පැමිණි ඒ දෙදෙනෙක් පුරෝහිත බඹලොවට පැමිණි මාර්ග ඵල විශේෂයක් අවබෝධ කළාහුද, නිදුකණන් වහන්ස, ඒ ධර්මයට පැමිණීම පිණිස ආවෙමු. නිදුකණන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අවසර දෙන ලද්දාවූ අපි ප්‍රශ්න අසන්නෙමුයි´´ කීය.

14. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙ අදහස විය. ´´මේ ශක්‍රයා බොහෝ කලක් මුලුල්ලේම පිරිසිදුය. යම් කිසි ප්‍රශ්නයක් මගෙන් අසන්නේද, ඒ සියල්ල වැඩ ඇතිවම අසන්නෙමි. වැඩකට නැතිව නොඅසන්නේය. මගෙන් ඇසූ යමක් මම පහදා දෙන්නෙම්ද, එය වහාම දැනගන්නේය´´ කියාය.

නැවත භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සක්දෙව් රජුට මෙසේ වදාළහ.

´´ශක්‍රය, මගෙන් ප්‍රශ්න අසව. තට යම් කිසිවක් කැමති නම්, තාගේ ඒ ඒ ප්‍රශ්න මම කෙළවර කරමියි´´ කියාය.

(පළමුවෙනි බණවර නිමියේය)

15. ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ පළමුවැනි ප්‍රශ්නය ඇසුවේය. ´´නිදුකාණන් වහන්ස, මනුෂ්‍යයෝද, අසුරයෝද, නාගයෝද, ගන්ධර්වයෝද, මෙයින් අන්‍යවූ බොහෝ ජනයෝ වෙත් නම් ඔවුහුද ක්‍රොධ නැත්තාහු, අඬුවම් නැත්තාහු, සතුරන් නැත්තාහු, සතුටු සිත් ඇත්තාහු, ´´අපි අවෛරීව වසන්නෙමු´´ යි ඔවුන්ගේ ප්‍රාර්ථනාවක් වේද, ඒ ඇති කල්හිත් ඔවුහු ක්‍රෝධ සහිත වූවාහු දඬුවම් සහිත වූවාහු, සතුරන් සහිත වූවාහු, සිත් අසතුටු සහිත වූවාහු, වෛර ඇත්තෝව වසති. ඒ කිනම් බැඳීම නිසාද?´´

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඕහට මෙය ප්‍රකාශ කළෝය. ´´දේවේන්ද්‍රය, ඊර්ෂ්‍යා මාත්සර්ය (අනුන්ගේ සම්පත් නොඉවසීම, තම සම්පත් හැඟවීම) යන බැඳුම්වලින් බැඳීම හේතුකොට ගෙනය´´.

´´භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේය. මාගේ සැකය දුරින්ම දුරුවිය.´´

16. ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් තවත් ප්‍රශ්නයක් ඇසුවේය. ´´නිදුකාණන් වහන්ස, අනුන්ගේ සැප නොඉවසීම හා තම සැඟවීම යන දෙක කුමක් මුල්කොට කුමක් හේතුකොට කුමක් ඇති කල්හි කුමක් ජාතිකොට කුමක් ඉපදීම කොට ඇත්තේද? කුමක් ඇති කල්හි අන් සැප නොඉවසීම හා තම සැප සැඟවීම වේද? කුමක් නැති කල අන් සැප නොඉවසීම හා තම සැප සැඟවීම නොවේද?´´ කීය.

´´දේවේන්ද්‍රය, අන් සැප නොඉවසීම හා තම සැප සැඟවීම යන දෙක, ප්‍රියවූ දේද, අප්‍රියවූ දේද, මූලකාරණාකොට හේතුව කොට ජාතිකොට ඉපදීම කොට ඇත්තේය. ප්‍රිය අප්‍රිය නැති කල්හි ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුබව වන්නේය. ප්‍රිය අප්‍රිය නැති කල්හි ඊර්ෂ්‍යාව හා මසුරුබව නොවේයයි´´ කීවෝය.

17. ´´නිදුකාණන් වහන්ස, ප්‍රිය අප්‍රිය යන දෙක වනාහි කුමක් නිදානකොට, කුමක් ජාතිකොට, කුමක් ඉපදීම කොට ඇත්තේද? කුමක් ඇති කල්හි ප්‍රිය අප්‍රිය දෙක වේද? කුමක් නැති කල්හි ප්‍රිය අප්‍රිය දෙක නොවේද?´´ ඇසීය.

´´දේවේන්ද්‍රය, ප්‍රිය අප්‍රිය දෙක වනාහි ආශාව මූල්කොට හේතුකොට ජාතිකොට ඉපදීම කොට ඇත්තේය. ආශාව නැති කල්හි ප්‍රිය අප්‍රිය දෙක නොවේයයි´´ කීවෝය.

18. ´´නිදුකාණන් වහන්ස, ආශාව වනාහි කුමක් මුල්කොට කුමක් හේතුකොට, කුමක් ජාතිකොට, කුමක් ඉපදීම කොට ඇත්තේද? කුමක් ඇති කල්හි ආශාව වේද? කුමක් නැති කල්හි ආශාව නොවේද?´´ ඇසීය.

´´දේවේන්ද්‍රය, ආශාව වනාහි හිතින් පරීක්‍ෂාකර බැලීම මූල්කොට, හේතුකොට ජාතිකොට, ඉපදීම කොට ඇත්තේය. හිතින් පරීක්‍ෂාකර බැලීම ඇති කල්හි ආශාව වේ. හිතින් පරීක්‍ෂාකර බැලීම නැති කල්හි ආශාව නොවේයයි´´ කීවෝය.

19. ´´නිදුකාණන් වහන්ස, හිතින් පරීක්‍ෂාකර බැලීම වනාහි කුමක් මුල්කොට කුමක් හේතුකොට, කුමක් ජාතිකොට, කුමක් ඉපදීම කොට ඇත්තේද? කුමක් ඇති කල්හි හිතින් පරීක්‍ෂාකර බැලීම වේද? කුමක් නැති කල්හි හිතින් පරීක්‍ෂාකර බැලීම නොවේද?´´ ඇසීය.

´´දේවේන්ද්‍රය, හිතින් විනිශ්චය කිරීම වනාහි ප්‍රමාදයට හේතුවූ ආශාව හා එක්ව යෙදුණ හැඟීම් මූල්කොට ඇත්තේය. ප්‍රමාදයට හේතුවූ ආශාව හා එක්ව යෙදුණ හැඟීම් ජාතිකොට, ඉපදීම කොට ඇත්තේය. ප්‍රමාදයට හේතුවූ ආශාව හා එක්ව යෙදුණ හැඟීම් ඇතිකල්හි හිතින් පරීක්‍ෂාකර බැලීම වේ. ප්‍රමාදයට හේතුවූ ආශාව හා එක්ව යෙදුණ හැඟීම් නැති කල්හි පරීක්‍ෂා කිරීම නොවේයයි´´ කීවෝය.

20. ´´නිදුකාණන් වහන්ස, කෙසේ පිළිපදිනනාවූ භික්‍ෂු තෙමේ ප්‍රමාදයට හේතුවූ ආශාව හා එක්ව යෙදූණ හැඟීම දුරුකිරීමට සුදුසුවූ මාර්ගයෙහි පිළිපදින්නේ වේදැ´´යි ඇසුවේය.

´´දේවේන්ද්‍රය, මම සැප වේදනාවද දුක්වේදනාව දුක සැප දෙකම මැදහත් විඳීමද යම් සැප වේදනාවක් මෙසේ දන්නේද, කෙසේද, මේ සොම්නස සේවනය කරන්නාවූ මට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, මෙබඳුවූ සැප වේදනාව සේවනය නොකට යුතුයි. එහි යම් සැප වේදනාවක් මෙසේ දන්නේද? කෙසේද, මේ සැප වේදනාව සේවනය කරන්නාවූ මගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, මෙබඳුවූ සැප වේදනාව සේවනය කටයුතුයි. එහි යම් සැප වේදනාවක් විතර්ක රහිත විචාර රහිත සැප වේදනාව අතිශයින් උතුම්ය.´´

´´යම් දොම්නසක් සේවනය කිරීමෙන් අකුශල ධර්ම වැඩෙත්, කුශල ධර්ම පිරිහෙත්යයි දන්නේද ඒ දොම්නස සේවනය නොකළ යුතුයි. යම් දොම්නසක් සේවනය කිරීමෙන් අකුශල ධර්ම පිරිහෙත්, කුශල ධර්ම වැඩෙත්යයි දන්නේද ඒ දොම්නස් වේදනාව සේවනය කළ යුතුයි. එහි විතර්ක විචාර සහිත දොම්නසක් ඇත්තේද එයින් විතර්ක විචාර රහිත දොම්නස ප්‍රණීතතරය.´´

´´යම් උපේක්‍ෂාවක් සේවනය කරන්නාවූ මට කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්යයි දන්නේ නම් ඒ උපේක්‍ෂාව සේවනය නොකළ යුතුයි. එහි යම් උපේක්‍ෂාවක් සේවනය කරන්නාවූ මට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්යයි දන්නේ නම් ඒ උපේක්‍ෂාව සේවනය කළ යුතුයි. එහි යම් උපේක්‍ෂාවක් විතර්ක සහිතද, විචාර සහිතද, යම් උපේක්‍ෂාවක් විතර්ක රහිතද, විචාර රහිතද ඒ අවිතර්ක අවිචාර උපේක්‍ෂාව අතිශයින් ප්‍රණීතය. දේවේන්ද්‍රය, මෙසේ පිළිපදින්නාවූ භික්‍ෂු තෙමේ ප්‍රමාදයට හේතුවූ ආශාව සමග යෙදුණ හැඟීම සංසිඳවීමම සුදුසු මාර්ගයයි කියන ලද ප්‍රතිපදාවට පිළිපන්නේ වේ´´යයි ප්‍රකාශ කළෝය.

මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු ප්‍රකාශ කළෝය. සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටු විය.

21. මෙසේ මෙහිදී ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ මත්තෙහිත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්නයක් ඇසීය. ´´නිදුකාණන් වහන්ස, කෙසේ පිළිපදින්නාවූ භික්‍ෂු තෙම සීල සංවරය පිණිස පිළිපදින්නේ වේද?´´

´´දේවේන්ද්‍රය, මම කයේ පැවැත්මද, වචනයේ පැවැත්මද, සෙවීමද දෙපරිද්දකින් කියමි. සේවනය කටයුත්තද සේවනය නොකටයුත්තද යනුවෙනි.´´

´´යම් ශරීරයේ පැවැත්මක් මේ ශරීරයේ පැවැත්ම සේවනය කරන්නාවූ මට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්. කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්යයි දන්නේද, මෙබඳුවූ කායික පැවැත්ම සේවනය නොකටයුතුයි. එහි යම් කායික පැවැත්මක් මේ ශරීරයේ පැවැත්ම සේවනය කරන්නාවූ මාගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්යයි දන්නේද, මෙබඳුවූ කායික පැවැත්ම සේවනය කටයුතුයි.´´

´´යම් වචනයේ පැවැත්මක් මේ වචනයේ පැවැත්ම සේවනය කරන්නාවූ මට අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්යයි දන්නේද, මෙබඳුවූ වචනයේ පැවැත්ම සේවනය නොකටයුතුයි. මේ වචනයේ පැවැත්ම සේවනය කරන්නාවූ මාගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්යයි දන්නේද, මෙබඳුවූ වචනයේ පැවැත්ම සේවනය කටයුතුයි.´´

´´මේ පය්‍රේ‍යසනය (සෙවීම) සේවනය කරන්නාවූ මාගේ අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්යයි යම් සෙවීමක් මෙසේ දන්නේද, මෙබඳුවූ පය්‍රේ‍යසනය සේවනය නොකටයුතුයි. එහි මේ පය්‍රේ‍යසනය සේවනය කරන්නාවූ මාගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්යයි යම් මේ පය්‍රේ‍යසනයක් මෙසේ දන්නේද, මෙබඳුවූ පය්‍රේ‍යසනය සේවනය කටයුතුයි. දේවේන්ද්‍රය, මම පය්‍රේ‍යසනයද දෙපරිද්දකින් කියමි. සේවනය කටයුත්තද සේවනය නොකටයුත්තද යනුවෙනැයි මෙසේ යමක් කියන ලද්දේ නම් එය මේ සඳහා කියන ලදි.´´

´´දේවේන්ද්‍රය, මෙසේ පිළිපදින්නාවූ භික්‍ෂු තෙමේ ප්‍රාතිමොක්‍ෂසංවරය පිණිස පිළිපදින්නේය´´යි මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාගේ ප්‍රශ්නවලට උත්තර දුන්නෝය. සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තේය. අනුමෝදන් විය.

22. ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ මත්තෙහිත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්නයක් ඇසීය. ඒ කෙසේද? ´´නිදුකාණන් වහන්ස, කෙසේ පිළිපදින්නාවූ භික්‍ෂු තෙමේ ඉන්ද්‍රිය සංවරය පිණිස පිළිපදින්නේ වේදැයි´´ කියායි.

´´දේවේන්ද්‍රය, මම ඇසින් බලා දතයුතුවූ රූපයද, කණින් අසා දතයුතුවූ ශබ්දයද, නාසයෙන් ගඳ සුවඳ විඳ දතයුතුවූ ගන්ධයද, දිවෙන් රස විඳ දතයුතුවූ රසයද, ශරීරයෙන් ස්පර්ශකොට දතයුතුවූ ස්පර්ශයද, සිතෙන් පරීක්‍ෂාකොට බලා දතයුතුවූ ධර්මයද දෙපරිද්දකින් කියමි. සේවනය කටයුත්තද සේවනය නොකටයුත්තද යනුයයි´´ කීවාහුය.

23. මෙසේ කී කල ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙ කාරණය දැන්නුවේය. ´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොටින් වදාරණ ලද මේ ධර්මයාගේ අර්ථය මම විස්තර වශයෙන් දනිමි. ස්වාමීන් වහන්ස, යම් බඳුවූ ඇසට පෙනෙන රූපයක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද මෙබඳුවූ ඇසට පෙනෙන්නවූ රූපය සේවනය නොකටයුතුයි. ස්වාමීනි, යම් බඳුවූ ඇසට පෙනෙන රූපයක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, මෙබඳුවූ ඇසට පෙනෙන රූපය සේවනය කටයුතුයි.´´

´´ස්වාමීනි, යම් බඳවූ කණට ඇසෙන ශබ්දයක්, නාසයෙන් ගඳ සුවඳ විඳ දැනගන්නාවූ ගන්ධයක්, දිවට දැනෙන්නාවූ රසයක්, ශරීරයට දැනෙන්නාවූ ස්පර්ශයක්, සිතින් දැනගන්නාවූ ධර්මයක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද මෙබඳුවූ දැනගන්නාවූ ධර්ම තෙමේ සේවනය නොකටයුතුයි. ස්වාමීන් වහන්ස, යම් බඳුවූ දැනගන්නාවූ ධර්මයක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, මෙබඳුවූ දැනගන්නාවූ ධර්මයෝ සේවනය කටයුතුයි.´´

´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොටින් වදාරණ ලද මේ ධර්මයාගේ අර්ථ විස්තරයෙන් දන්නාවූ මා විසින් මෙහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ප්‍රශ්න විසඳීම අසා සැකය දුරු කරන ලදි.´´

24. ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ මත්තෙහිත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

´´සියලුම ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ සමාන වාද ඇත්තාහුද, සමාන ඡන්ද ඇත්තාහුද, සමාන කෙළවර ඇත්තාහුද?´´

´´දේවේන්ද්‍රය, සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝම සමාන වාද ඇත්තෝද, සමාන ඡන්ද ඇත්තෝද, සමාන කෙළවර ඇත්තෝද නොවෙත්මයයි´´ කීවාහුය.

´´නිදුකාණන් වහන්ස, කවර හෙයකින් සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝම සමාන වාද ඇත්තෝද, සමාන ඡන්ද ඇත්තෝද, සමාන කෙළවර ඇත්තෝද නොවෙද්ද?´´

´´දේවේන්ද්‍රය, ලෝක සත්ව තෙමේ අනේක අදහස් නොයෙක් අදහස් ඇත්තේමය. ලෝකයේ සත්වයෝ යම් යම් අදහස් ගනිත්ද, ඒ ඒ අදහස්ම දැඩිසේ ගෙන යහපත් ලෙස ගෙන මේ අපගේ වචනයම සත්‍යයි අන්‍යයන්ගේ වචනය වරදයයි කියත්. එහෙයින් සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝම සමාන වාද ඇත්තෝද, සමාන ලබ්ධි ඇත්තෝද, සමාන කෙළවර ඇත්තෝද නොවෙත් යයි´´ කීවෝය.

25. ´´නිදුකාණන් වහන්ස, සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝම විනාශය කෙළවර කිරීමක් ඇත්තෝද, විනාශය ඉක්මවන්නාවූ සසර බැඳීම් සිඳින්නාවූ නිර්වාණය ඇත්තෝද, විනාශය කෙළවර කරන උතුම් හැසිරීම ඇත්තෝද, නිත්‍යවූ අවසානයක් ඇත්තෝද?´´

´´දේවේන්ද්‍රය,සියලු ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ එසේ ඇත්තෝද නොවෙත්යයි´´ කීවාහුය.

´´නිදුකාණන් වහන්ස, කවර හෙයින් සියලු මහණ බමුණෝ අත්‍යන්ත නිෂ්ඨා ඇත්තෝ, අත්‍යන්ත යොගක්‍ෂෙම නම් නිර්වාණය ඇත්තෝ අත්‍යන්ත බඹසර ඇත්තෝ අත්‍යන්ත කෙළවර ඇත්තෝ නොවෙත්ද?´´

´´දේවේන්ද්‍රය, යම් ඒ මහණ බමුණෝ තණ්හාව ක්‍ෂය කිරීමෙන් මිදුනාහු වෙත්ද, අත්‍යන්ත නිෂ්ඨා ඇත්තෝ, අත්‍යන්ත යොගක්‍ෂෙම නම් නිර්වාණය ඇත්තෝ අත්‍යන්ත බඹසර ඇත්තෝ අත්‍යන්ත කෙළවර ඇත්තෝ වෙත්´´

´´එහෙයින් සියලු මහණ බමුණෝ අත්‍යන්ත ඉක්මවූ නිෂ්ඨා ඇත්තෝ, අත්‍යන්ත ඉක්මවූ යොගක්‍ෂෙම නම් නිර්වාණය ඇත්තෝ, අත්‍යන්ත ඉක්මවූ බඹසර ඇත්තෝ, අත්‍යන්ත ඉක්මවූ කෙළවර ඇත්තෝ නොවෙත්යයි´´ කීවාහුය.

26. මෙසේ මෙහි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය පිළිගෙන අනුමෝදන්ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය දැන්නුවේය. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, තණ්හාව රෝගයකි. තණ්හාව ගඩයකි. තණ්හාව උලකි. තණ්හාව මේ පුරුෂයා ඒ ඒ භවයාගේ ඉපදීම පිණිස අදින්නේය. එහෙයින් මේ පුරුෂයා උස් පහත් බවට පැමිණේ.´´

27. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, යම්බඳුවූ ප්‍රශ්නයන් සම්බන්ධව මෙයින් පිට අන්‍යවූ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගෙන් මම අවකාශ මාත්‍රයකුදු නොලද්දෙම්ද, බොහෝ කලක සිට පැවැත්තාවූ ඒ ප්‍රශ්නයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මට ප්‍රකාශ කරන ලද්දාහ. මාගේ යම්බඳුවූ විචිකිච්ඡා සංඛ්‍යාත කෙසේදැයි පැවති හුලක් වූයේ නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එයද උදුරන ලද්දේයයි´´ දැන්නුවේය.

´´දේවේන්ද්‍රය, මේ ප්‍රශ්න අන්‍යවූ මහණ බමුණන්ගෙන් ඇසුවෙහිදැයි ඔබ දන්නෙහිද?´´

´´ස්වාමීන් වහන්ස, මේ ප්‍රශ්න අන්‍යවූ මහණ බමුණන්ගෙන් ඇසුවේදැයි ඔබ දන්නෙහිද?´´

´´ස්වාමීන් වහන්ස, මේ ප්‍රශ්න අන්‍යවූ මහණ බමුණන්ගෙන් ඇසුවෙමියි, මම දනිමි.´´

´´දේවේන්ද්‍රය, කෙසේ නම් ඔවුහු ප්‍රකාශ කලාහුදැයි, ඉදින් තොපට බරක් නොවෙ නම් කියවයි´´ කීවාහුය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, යම් මහණ බමුණන් වනවාසීහුයයි කියා හෝ ප්‍රාන්ත සේනාසන ඇත්තෝයයි කියා හෝ හඟිම්ද, මම ඔවුන් වෙත පැමිණ මේ ප්‍රශ්නයන් ඇසූයෙමි. මා විසින් අසන ලද්දාවූ ඔවුහු නොදනිත්, නොදන්නාවූ ඔවුහු මගෙන්ම ආපසු අසත්. ´´ආයුෂ්මත් තෙමේ කවර නම් ඇත්තේදැයි´´ අසන ලද මම ඔවුන්ට ´´නිදුකාණෙනි, මම ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයයි´´ ප්‍රකාශ කරමි. ඔවුහු ´´ආයුෂ්මත් දේවේන්ද්‍ර තෙමේ කවර කර්මයක් කොට මේ ස්ථානයට පැමිණියේදැයි´´ මත්තෙහිත් අසත්. ඔවුන්ට මම අසන ලද පරිදි ඉගෙන ගන්නා ලද පරිදි ධර්මය දෙසමි. ඔවුහු එපමණකින්ම සතුටු සිත් ඇත්තෝ වෙත්. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, මම වනාහි සෝවාන්වූ අපායෙහි නොවැටෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ නියතවූ රහත් බව පිහිටකොට ඇත්තාවූ බුද්ධ ශ්‍රාවකයෙක්මි´´ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මය අසා ලබන ලද්දාවූ ඒ දඬුවම් රහිතවූ ආයුධ රහිතවූ ප්‍රීති ප්‍රතිලාභය සොම්නස් ප්‍රතිලාභය ඒකාන්තයෙන් සසර කලකිරීම පිණිස, රාගය නැති කිරීම පිණිස, නිරෝධය පිණිස කෙලෙස් නැති කිරීම පිණිස, විශේෂ අවබෝධය පිණිස, සම්බෝධිය පිණිස පවතීයයි´´ ප්‍රකාශ කළේය.

28. ´´දේවේන්ද්‍රය, ඔබ කිනම් කරණයක් අර්ථ වශයෙන් දක්නේ මෙබඳුවූ තුෂ්ටි ප්‍රතිලාභයක් සොම්නස් ප්‍රතිලාභයක් විඳින්නේදැයි´´ ඇසුවෝය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, මම කරණා හයක්ම අර්ථ වශයෙන් දක්නේයයි ප්‍රකාශ කළේය.

(1). මේ ස්ථානයෙහි සිටගෙනම මා විසින් නැවත ජීවිතයද ලබන ලදි. නිදුකාණන් වහන්ස, මෙසේ දැන වදාල මැනවි.

(2). මම දිව්‍ය ලෝකයෙන් චුතවූයෙමි, සිහි මුළා නොවී මිනිස් ලොව ක්‍ෂත්‍රියාදී කුලයෙහි සිත ඇලේ නම් එහි ගර්භෝත්පත්තියට පැමිණෙන්නෙමි.

(3). ඒ මම මුළා නොවන ප්‍රශ්න ඇත්තේ ශාසනයෙහි ඇලී වාසය කරමින් යහපත් ප්‍රඥා ඇත්තෙමි, සිහි ඇත්තෙමි, නුවණින් වාසය කරමි.

(4). න්‍යාය ක්‍රමයෙන් වාසය හැසිරෙන්නාවූ මට සම්බෝධිය සකෘදාගාමී මාර්ගය වන්නේ නම් දැනගනු කැමතිව වාසය කරන්නෙමි. එය මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි මාගේ කෙළවර වන්නේය.

(5). මම මනුෂ්‍ය ආයුෂ ගෙවා මනුෂ්‍ය ලෝකයෙන් චුතවන්නෙම් නැවත දිව්‍ය ලෝකයෙහි උතුම්වූ දෙවියෙක් වන්නෙමි.

(6). කීර්ති ඇත්තාවූ අතිශයින් ප්‍රණීතවූ අකනිටා බඹලොව වාසීවූ ප්‍රසිද්ධ දෙවියෝ වෙත්ද, අන්තිම භවය පවත්නා කල්හි ඒ නිවාසස්ථානය වන්නේය.´´

´´ස්වාමීන් වහන්ස, මේ කාරණා හය දක්නාවූ මම මෙබඳුවූ තුෂ්ටි ප්‍රතිලාභයක් සොම්නස් ප්‍රතිලාභයක් ප්‍රකාශ කරමි.´´

29. ´´නිම නොකරන ලද මනෝරථ ඇත්තේ සැක ඇත්තේ කෙසේ කෙසේදැයි පැවති සැක ඇත්තේ තථාගතයන් වහන්සේ සොයමින් බොහෝ කලක් හැසිරුනෙමි.´´

´´යම් කලෙක්හි මම සැක දුරුකළාවූ බුදුරජානන් වහන්සේ දුටුයෙම්ද, ඒ මම සර්වඥයන් වහන්සේ ආශ්‍රය කොට පහවූ භය ඇත්තෙක් වීමි. තණ්හාව නැමැති හුල නැසුවාවූ සමාන පුද්ගලයෙක් නැති හෙයින් අප්‍රති පුද්ගලවූ සම්බුදුරජානන් වහන්සේ මම වඳිමි. නිදුකාණන් වහන්ස, දෙවියන් සමග බ්‍රහ්මයාට අපි යම් නමස්කාරයක් කළෙමුද, ඒ නමස්කාරය අද නුඹවහන්සේට කරමු. එබැවින් තුමූම නුඹවහන්සේට නමස්කාර කරමු. නුඹවහන්සේ නිරුත්තරවූ ශාසතෲය, දෙවියන් සහිත ලෝකයෙහි නුඹවහන්සේ ප්‍රති පුද්ගලයෙක් නැත්තේය.´´

30. එවිට ශක්‍ර දේවේන්ද්‍ර තෙමේ අතින් පෘථිවිය පිරිමැද තුන් යලක් ප්‍රීති වාක්‍ය කීවේය. කෙසේද? ´´ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා´´ කියායි.

මේ ප්‍රශ්න විසඳීම කරනු ලබන කල්හි ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයාට රාගාදී කෙලෙස් රහිතවූ පහවූ කෙලෙස් මල ඇති ධර්ම ඇස උපන්නේය, කෙසේද? ´´සමුදය ස්වභාවවූ යම් කිසිවක් වේනම් ඒ සියල්ලම නැතිවීම ස්වභාව කොට ඇත්තේය´´ යනුවෙනි. අන්‍යවූ අසූදහසක් දේවතාවන්ටද මෙසේ ධර්ම ඇස උපන්නේය.

(සක්කපඤ්හ සූත්‍රය නිමියේය)

20. මහා සමය සූත්‍රය.

1. මාගේ ඇසීම මෙසේය. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි වූ කිඹුල්වත් පුරය සමීපයෙහි වූ මහ වනයෙහි සියල්ලම රහත්වූ පන්සියයක් භික්‍ෂුන්ගෙන් යුක්තවූ මහත් භික්‍ෂු සංයා සමග වාසය කරන සේක. දස දහසක් ලෝක ධාතුවෙන්ද දෙවියෝ බුදුරජුන්ද භික්‍ෂු සංයාද දැකීම පිණිස බොහෝසෙයින් රැස්වූවෝ වෙත්.

2. ඉක්බිත්තෙන් ශුද්ධාවාස බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි වසන්නාවූ බ්‍රහ්මයන් සතර දෙනෙකුන්ට මේ අදහස විය. භික්‍ෂුන් දස දහසක් ලෝක ධාතුවෙන්ද දෙවියෝ බුදුරජුන්ද භික්‍ෂු සංයාද දැකීමට ඛොහෝසෙයින් රුස්වූවෝ වෙත්. අපිත් එතැනට පැමිණ බුදුන් හමුයෙහි එක් එක් ගාථාවක් කියන්නෙමු නම් ඉතා යෙහෙකැයි´´ කියායි.

3 එවිට ඒ දෙවියෝ ශුද්ධාවාස බඹලොව දෙවියන් අතුරෙන් අතුරුදහන් වුවාහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉදිරියෙහි පහළ වුහ.

ඉක්බිති ඒ දෙවියෝ බුදුන් වහන්සේට නමස්කාර කර එකත්පසෙක සිටියාවූ එක් දෙවියෙක් බුදුන් වහන්සේ හමුයෙහි මෙම ගාථාව කිය.

´´මේ මහා වනයෙහි මහා සමාගමක් විය. දිව්‍ය සමුහයො රුස්වූහ. කෙලෙස් මරුන් විසින් නොපරදවන ලද සංඝයා දැකීමට මේ ධර්ම සමාගමට ආම්හ´´ යි කියා යි. එව්ට අනෙක් දෙවිකෙනෙක් මේ ගාථාවක් කිය.´´ ඒ මහා සමුහයෙහි භික්‍ෂුහූ තමන්ගේ සිත සමාධියෙහි පිහිටවූහ. ඎජු කළාහුය. ලනුවෙන් ගෙන රියැදුරා රථය හසුරුවන්නාක් මෙන් නුවණ ඇති අය පසිඳුරන් රකිත්යයි´´ කීය. එවිට අනෙක් දේවතාවෙක් මේ ගාථාව කීය.

´´(කෙලෙස් නැමැති) හුල් කපා (කෙලෙසුන් නැමැති) පලිය සිඳ ඉන්ද්‍රඛීලය උදුරා තෘෂ්ණා රහිතවූ පිරිසිඳුවූ කෙලෙස් කසට නැති පසැස් ඇති බුදුරජුන් විසින් හොඳින් දමනය කරන ලද්දාවූඒ තරුණ රහත්හු හැසිරෙත්´´ යයි කීහ.

ඉක්බිති තවත් දේවතාවෙක් මෙම ගාථාව කීය. යම් කිසිවෙක් බුදුසරණ ගියෝද ඒ සත්වයෝ අපායට නො යත්,ම්ස්සිරුර හැර දිව්‍ය ශරීර සම්පුර්ණ කරන්නාහු (දෙවි බවට පැම්නෙත්)´´යයි කීහ..

4. ඉක්බිත්තෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්‍ෂූන්ට කතා කළසේක. ´´මහණෙනි දසදහසක් ලෝකධාතූවෙහි දෙවියෝතථාගතයන් ද භික්‍ෂු සංයාද දැකීමට බොහෝසෙයින් රැස්වූහ. මහණෙනි, යටගිය දවස අර්හත්වූ යම් ඒ සම්‍යක් සම්බුදුවරයෝ වූවාහූද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාටද මෙපමණම දෙවියෝ රැස්වූහ.දැන් මා දැක්මට යම් පමණක් රුස්වූවෝ ද, එතරම්මය.

´´මහණෙනි, මතු කාලයෙහි අර්හත් වූ යම් ඒ සම්‍යක් සම්බුදුවරයෝ වන්නාහුද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාටද මෙපමණම දෙවියෝ රැස්වන්නාහුය.´´

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ දේවසමූහයාගේ නම් දේශනා කළ සේක.

5. මේ සැටක් දෙවි සමූහයෝ සියල්ලෝම නොයෙක් පැහැයෙන් යුක්තවූවෝම තමතමන්ගේ නම් ගොත් වශයෙන් ආවාහුය. යම් සෙසු දෙවියෝ ද නම් ආදියෙන් සමානවෙත් නම් ඔවුන් සමග ආවාහුය.පහවු ජාති ඇත්තාවු රාගාදී උල්රහිත වූ චතුරොයෙන් එතෙරවූ කෙලෙස් නැතිකලා වූ නාග නම් වූ කෘශ්ණ භාවය ඉක්මවා ගියාවූ පූර්ණ චන්ද්‍රයා වැනිවූ බුදුරජුන් ද දකින්නෙමු.

ඎර්ධි ඇත්තාවූ ආය්‍ර්‍ය පුත්‍රවූ සුබ්‍රහ්ම නම් වූද පරමත්ත නම් වූ බ්‍රහ්මයෝ ද සනංකුමාර නම් මහා බ්‍රහ්මයා ද තිස්ස නම් මහා බ්‍රහ්මයාද සියපිරිස් සමග අර්හත් භික්‍ෂු සමූහය දක්නට මහා වනයට ආවාහුය.

බඹලෝ දහසකින් බ්‍රහ්මයන් දහසක්ද ආයේය. බඹලොව උපන්නාවූ ශෝභාවත්වූ, මහත් කයක් ඇත්තාවූ, යසස් ඇත්තාවූ මහා බ්‍රහ්මයෙක් ද සිටින්නේය. මේ බඹපිරිසෙහි වෙනවෙනම තමතමන්ගේ පිරිස් වසගයෙහි පවත්නා වූ ප්‍රධාන වූ බඹුන් දසදෙනෙක් ආවෝය. ඒමහා බඹුන්ගේ මධ්‍යයෙහි බඹුන් විසින් පිරිවරන ලද්දාවූ හාරිත නම් බඹරජතෙමේ ද ආයේය.

7. මහ වනයට රැස්වූ ශක්‍රයා ද සහිතවූ ,බඹුන් සහිතවූ ,ඒ සියලු දෙවියන් කරා මාර සෙස්නාවෝ පැම්නියාහුය. මාරයාගේ අඥානකම බලව, එව, අල්ලා ගනිවු, සියලුදිය්‍ය සමූහයා රාගයෙන් බදනා ලද්දේ වේවා, හාත්පසින් පිරිවරවු, තෙපි කිසිවෙක් ඒ දෙවි පිරිසෙන් එකෙකුදු නොමුදවු. මෙසේ කියා මහත් සේනාවක් ඇති ඒ වසවත් මරු තෙමේ අත්ලෙන් පොලෝ තලයට ගසා විදුලිය සහිතවූ වැසි කල්හිවූ හෙවත් වර්ෂා කරන්නාවූ මේයක් තෙමේ යම්සේ ර්ජනා කරන්නේද එමෙන් බියජනක නාදකොට මර සෙනග ඒ දිව්‍ය පිරිස මැදට යැවීය. එසමයෙහි ඒ වසවර්තිමාර තෙමේ දිව්‍යපිරිස තම වසගයෙහි පවත්වාගත නොහැකිවූයේ අතිශයෙන් කිපුනෙක් ව ආපසු හැරී ගියේය.

8. ඉක්බිත්තෙන් නුවණ නැමැති ඇස් ඇති බුදුරජානන් වහන්සේ ඒ සියල්ල දැන ව්‍යවස්ථා කොට සස්නෙහි ඇලුනාවූ ශ්‍රාවකයන්ට කථාකර මෙසේ කීවෝය.

´´මහණෙනි මාරසේනාවෝ පැමිණියාහුය. ඒ මරුවුන් දනිවු´´. ඒ භික්‍ෂූද බුදුන්ගේ ධර්ම වචනය අසා කෙලෙස් තැවීමට වීර්ය කළාහුය. වීතරාගී වූ දෙවු බඹුන් කෙරෙන් පහව ගියාහුය. ඒ වීතරාගීන්ගේ රෝමයකුදු කම්පා නොකළාහුය. ජයගත් මාර යුධය ඇති ඉක්මවන ලද බිය ඇති යසස් ඇත්තාවූ ජනයන් අතරෙහි ප්‍රකට වූ ඒ සියලු බුදු සවුවෝම දේව බ්‍රහ්ම ආදී ආර්ය ශ්‍රාවකයන් හා සතුටු වෙත්.´´

(20 වැනි වූ මහා සාම්‍ය සූත්‍රය නිමියේය).

19. මහා ගොවින්ද සූත්‍රය .

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජ්ත්‍රකුට පර්වතයෙහි වැඩ වසන සේක. ඉක්බිති පන්චසික නම් ගාන්ධර්ව දිව්‍ය පුත්‍රයා රාත්‍රියෙහි මධ්‍යම යාමයෙහි නොයෙක් පාටින් මුළු ගිජ්ජකුට පර්වතය බබුලුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ වැඳ එකත්පසෙක සිට මේ කාරණය දැන්නුවේය. ස්වාමින් වහන්ස මා විසින් තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ සම්මුකයෙන් යමක් අසන ලද්දේද ස්වාමින් වහන්ස ඒ කාරණය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කියමියි.දැන්විය. පන්චසිකය තෝ මට ඒ කාරණය දන්වවයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළේය.

(මෙහි ජනවසහ සූත්‍රයෙහි 320 පිටේ 12, 13 වෙනි ජේද යොදන්න)

2. ස්වාමින් වහන්ස නැවත ශක්‍ර දෙවේන්ද්‍ර තෙමේ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ යහපත් පැහැදීම දැනගෙන ඒ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට කථා කර මෙසේ කිවේය. දේව්වරුනි, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සත්‍ය ගුණ අට නම්-

(1). ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝදෙනාට වැඩ පිණිසද බොහෝ දෙනාට සැප පිණිසද ලොවට අනුකම්පා පිණිසද දෙව් මිනිසුන්ගේ ප්‍රයෝජනය පිණිසද වැඩ පිණිසද සැප පිණීසද පවතින්නේ වේ.

(2). ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මයේ ගුණ කීයේය.

(3). මේ කුසලයයි මේ අකුසලයයි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් හොඳින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය. මේ වරදය මේ නිවරදය මේ සේවනය කළයුතු ධර්මය, මේ සේවනය නොකට යුතු ධර්මය, මේ න (ලාමක) ධර්මය මේ උතුම් ධර්මය මේ කුසලාකුසල ධර්මයන්ට සමාන ධර්මයොයි, කියා හොඳින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය.

(4). ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රාවකයනට නිර්වාණයට පැමිණෙන පිළිවෙත හොඳින් ප්‍රකාශ කරන ලද්දෙය. ඒ නිර්වාණයත් මාර්ගයත් හොඳින් සන්සන්දනය වේ.

(5). ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මාර්ගපල ලාහින්ගේද රහතුන් වහන්සේලාගේද ලබන ලද සහයෝගය ඇත්තේමය. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ආර්ය පුද්ගලයන් සිතින් දුරු නොකොට එක්ව වාසය කිරීමෙහි කැමැත්ත ඇතිව වාසය කරනසේක.

(6). ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කීර්තියද මනාලෙස උපන්නේය. බොහෝවූ ලාබ උපන්නේය. ක්‍ෂත්‍රියන්ගේ පටන් සියල්ලෝම උන්වහන්සේට ප්‍රියවෙමින් සතුටු වෙමින් වාසය කරත්. පහවූ මාන මදාදිය ඇතුව ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආහාර ගනිත්.

(7). ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් පරිද්දෙකින් (ධර්මානුශාසනා) කියත්ද, එසේම කරන්නාහ. යම්සේ කටයුතු කරන සේක්ද, එසේම කියනසේක.

(8). ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පහකරන ලද සැක ඇත්තේය. පහවූ කෙසේද කෙසේදැයි පැවති සැක ඇත්තේය. සම්පූර්ණවූ සියලු අදහස් ඇත්තේය. ආර්ය මාර්ගයෙන් සියලු කෙලෙස් වැනසූ සේක. කෙළෙස් දුරු කළාවූ මේ අංග අටෙන් යුක්තවූ ශාසන කෙනෙකු, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හැර අතීත කාලයෙහිද නොම දක්නෙමු. මේ වර්තමානයෙහිද නොම දක්නෙමු.

3. ස්වාමින් වහන්ස, ඒ දේව සමාගමයෙහිසමහර දෙව්කෙනෙක් මෙසේ කීහ. නිදුකාණෙනි,ගෞතම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙන් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සෙස්ලා සතර නමක් ලෝකයෙහි උපදින්නාහු නම් ධර්මයත් දේශනා කරන්නාහු නම් ඉතා යහපත්ය කීවාහුය.

4. සක්දෙව් තෙමේ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට මේ කාරණ කීවේය. නිදුකාණෙනි, එක් ලෝකධාතුවෙක්හි අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේලා දෙනමක් එක්කාලයේදී උපදින්නාහුය. යන මීට හේතුවක් අවකාශයක් නැත්තේමය.

ඒ කියන ලද වචන ඇත්තාවූ ඒ සතරවරම් මහ රජහු අනුශාසනාව හාරගෙන අතිශයින් පැහැදුන සිත් ඇතිවම තමන්ගේ ආසනයෙහිම සිටියාහුය.

(මෙහි ජනවසහ සූත්‍රයේ 321 පිටේ (15-16) ජේද යොදන්න)

5. එකල්හි ස්වාමින් වහන්ස, මේ සම්බන්ධව යම් ප්‍රතිපලයක් වන්නේ නම් එය හොඳින් දැනගෙනම යන්නෙමුයි සිතා තම තමන්ගේ ආසන වලම සිටියාහුය. මේ කාරණය අසා තව්තිසා වැසි දෙවියෝ මේ ආලෝකය දැනගන්නෙමු. යම්පලයක් වන්නේ නම් එයත් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කොට දැනගෙනම යන්නෙමුයි කියා එකඟ වූහ.

(මෙහි ජනවසහ සූත්‍රයේ 322 හා323 පිටේ (17-18-19)ජේද යොදන්න)

6. ස්වාමින් වහන්ස, අනතුරුව තව්තිසා වැසිදෙවියෝ සනත් කුමාර බ්‍රහ්මයාට මේ කාරණය කීයේය. මහ බ්‍රහ්මය හොඳයි. අපි මේ මතු කියනුලබන කාරණය දැනගෙනම සතුටු වෙමු. ශක්‍ර දේවේන්ද්‍රයා විසින් කියන ලද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේගුණ අටක් ඇත්තාහුය. අපි ඒ ගුණ දැනගෙනම ප්‍රිති වෙමුයි, කීවාහුය. ස්වාමින් වහන්ස, ඊට පසුව සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ සක් දෙව්ඳු හට මේ කාරණය කිවේය. දේවේන්ද්‍රය අපිද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සත්‍යවූ ගුණ අට අසන්නෙමු නම් යහපත්ය, මහ බ්‍රහ්මය ඒ මැනවයි, සක් දෙවිඳු තෙමේ සනත් කුමාර බ්‍රහ්මයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිබඳවූ සත්‍ය ගුණ අට ප්‍රකාශ කළේය.

(මෙහි මේ සූත්‍රයේ 327 පිටේ 2 ජේදයේ (1) සිට(7) යොදන්න)

සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සත්‍යවූ මේ ගුණ අට අසා සතුටු සිත් ඇත්තේ වැඩියක් සතුටු සිත් ඇත්තේ හටගත් ප්‍රිති හා සොම්නස් ඇත්තේ විය.

7. ස්වාමින් වහන්ස, මෙහි එකල්හි සනත් කුමාර බ්‍රහ්මතෙමේ මහත් ආත්ම හාවයක් මවාගෙන පන්චසික දිව්‍ය පුත්‍රයා මෙන් කුමාර වෙස් ගෙන තව්තිසා වැසි දෙවියන් අතර පහළ වූයේය. ඒ බ්‍රහ්ම රජ තෙමේ අහසට නැගී පළක් බැඳ උන්නේය. පර්යන්කයෙන් හිඳ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට කථා කළේය.

8. පින්වත්නි, තව්තිසා වැසි දෙවියෝ ඒ කුමක්දැයි කියත්ද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා දීර් කාලයක් මුළුල්ලෙහි මහත් ප්‍රඥා ඇතිසේක. පින්වත්නි, පෙර කාලයෙහි දියම්පති නම් රජෙක් සිටියේය. ඒ රජහට ගෝවින්ද නම් පුරෝහිත බමුණෙක්ද රේණු නම් පුත් කුමරෙක්ද වූහ. ගෝවින්ද නම් පුරෝහිත බ්‍රාහ්මණයාට ජෝතිපාල නම්වූ පුතෙක්ද වූහ. මෙසේ රේණු සහ ජෝතිපාලද අන්‍යවූ ක්‍ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන් කුමරුවෝ සදෙනෙක්දැයි යන මොහු අටදෙනෙක් යහළුවෝ වූහ.

ඉක්බිති දීර් කාලයක් ගියපසු ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණයා මළේය.

9. දිසම්පතී රජ තෙමේ ජෝතිපාල තරුණ බ්‍රාහ්මණයා පියාවූ ගෝවින්ද බ්‍රාහිමණයාට අයිති තනතුරෙහි අහිෂේක කළේය. ජෝතිපාල තරුණයාට ගෝවින්දය මහා ගෝවින්දය යන නාමයම ඇතිවිය.

10. පින්වත්නි, ඊට පසු රුයක් සහ දවාලක් පසුවීමෙන් දිසම්පතී රජතෙමේ මැරුණේය. දිසම්පතී රජ මැරුණ කළ රජ ඇමතියෝ රේණු රාජ පුත්‍රයා රාජ්‍යයට පත්කළාහුය. රජකමට පත්කරන ලද රේණු කුමාරයා පඤ්චකාම සම්පත් විඳිමින් වාසය කරයි. පින්වත්නි, ඉක්බිති මහා ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙමේ ඒ ක්‍ෂත්‍රියෝ සදෙන යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණ ඒ ක්‍ෂත්‍රියන් කුමාරයන් සදෙනාට මේ කාරණය කීයේය. පින්වත්නි රේණු නම් කුමාර තෙම රජකමට පත් කරන ලද්දේය. හෙතෙම පඤ්චකාමසම්පත් විඳිමින් වාසය කරයි. පින්වත්නි කවරෙක් නම් දනීද?කාමයෝ නම් මත් කරන්නෝය. පින්වත්නි, එවිට ක්‍ෂත්‍රියෝ සදෙන විධිවූ පරිද්දෙන් තමහට අයිතිවූ රජ්‍ය ලාහයෙන් සතුටු සිත් ඇත්තෝ වූහ. සම්පූර්ණ කැමැත්ත ඇත්තෝද වූහ. සත්තහූය, බ්‍රහ්මදත්තය, වෙස්සහූය, හරතය, රේණුය, ධතරටය යන රජුන් සත්දෙන ඒ කාලයෙහි රාජ්‍යහාරය ඉසුලූහ.

(පළමුවැනි බණ වර නිමවන ලදී)

11. පින්වත්නි, ඊට පසු හවත් මහාගොවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙමේ ඒ ක්‍ෂත්‍රිය රජුන් සත්දෙනාටම අනුශාසනා කළේය. මහාසාර බ්‍රාහ්මණයන් සත්දෙනකුටද අනුශාසනා කළේය. නහාතක යන නම් ඇති බ්‍රාහ්මණයන් සත්සියයකටද මන්ත්‍ර කියෙව්වේය.

12. ඉක්බිතිව මෑතකාලයකදී හවත් මහගොවින්ද බ්‍රාහ්මණයාගේ මෙසේවූ යහපත්වූ කීර්ති ාේෂාවක් ඉතා උස්ව නැංගේය. කෙසේද?මහා ගෝවින්ද තෙම ප්‍රත්‍යක්‍ෂ වශයෙන් මහ බඹහු දකී. බ්‍රහ්මයා සමඟ කථා කෙරෙයි. එක්ව කථා කෙරෙයි. මන්ත්‍රණය කෙරෙයි කියායි. පින්වත්නි, එකල්හි මහ ගොවින්ද බ්‍රහ්මණයාට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවිය. මාගේ මෙබඳු යහපත් කීර්ති ාේෂාවක් උස්ව නැග්ගේය. මම වනාහි බ්‍රහ්මයා නොදක්නෙමි. එහෙත් වැඩි වයසට පැමිණියාවූ මහලුවූ ආචාර්යය වූද ආචාර්යයන්ගේ ආචාර්යයවූද බ්‍රාහ්මණයන් විසින් කියන්නාවූ මේ කාරණය මා විසින් අසන ලද්දේමය. එනම් යමෙක් වර්ෂා සෘතුවට අයත් සාර මාසයෙහි තනිව වාසය කරන්නේද, කරුණාධ්‍යානය හාවනා කෙරේද හෙතෙම බ්‍රහ්මයා දකියි. බ්‍රහ්මයා සමඟ සාකච්ජා කරයි. එක්ව කථා කෙරෙයි. ඔහු හා මන්ත්‍රණය කෙරේය යනුයි. මම ඒකාන්තයෙන් වර්ෂා සෘතුවට අයත් සාර මාසයෙහි තනිව වාසය කරන්නේ නම් කරුණා බ්‍රහ්ම විහාර හාවනා කරන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැයි සිතීය.

13. පින්වත්නි, ඉක්බිති මහා ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙම රෙණු රජුවෙත පැමිණ රෙණුරජහට මේ කාරණය දැන්වීය.

ඊටපසු හවත් ගෝවින්ද බ්‍රහ්මණ තෙමේ ඒ ක්‍ෂත්‍රිය රජුන් සදෙනාටද ඒ මහාසාර බ්‍රාහ්මණයන් සත්දෙනාටද සමානවූ සතළිසක් හාර්යාවන්ටද ඉහත මෙන් ඒ කාරණය කීයේය. ඊට පසුව හවත් මහා ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙම නුවරට පූර්ව දිසාවෙහි අලුත් සන්ථාගාරයක් කරවා වර්ෂාසෘතුව පිළිබඳ හාරමාසයෙහි විවේකව වාසය කෙළේය. කරුණා බ්‍රහ්ම විහාරය වැඩුයේය. බත් ගෙන එන්නාවූ එක්කෙනකු හැර අන් කිසිවෙක් ඔහු වෙත නොපැමිණියේය. තවද පින්වත් ගොවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට සාරමසක් ගියකල බ්‍රහ්මයා දැකීමට ආශාවක් ඇතිවිය.

14. පින්වත්නි, සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ මහාගොවින්ද බ්‍රාහ්මණයාගේ සිත පිළිබඳවූ අදහස් තමන්ගේ සිතින් දැනගෙන බඹලොවින් අන්තර්ධාන වී මහා ගොවින්ද බ්‍රාහ්මණයාගේ ඉදිරියෙහි (පහළ විය) පෙනී සිටියේය. පින්වත්නි, ඊටපසුව මහා ගොවින්ද බ්‍රාහ්මණයාගේ හිතේ හයක් ඇතිවිය. ඉක්බිතිව මහා ගෝවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙමේ සනත් කුමාර බ්‍රහ්මයාට ගාථාවකින් (මෙසේ) කීයේය.

නිදුකාණෙනි, ශරීර වර්ණ ඇත්තාවූ යසස් ඇත්තාවූ ශ්‍රීමත්වූ නුඹකවරෙක් වෙහිද?නොදන්නාවූ අපි ඔබගෙන් අසමු. අපි ඔබ කෙසේ දැන ගනිමුද?

මා බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි සනත් කුමාරයයි ඒකාන්තයෙන්ම දනිත්. සියලු දෙවියෝ සනත් කුමාර බ්‍රහ්මයයි මා මෙසේ දැනගනිත්. ගොවින්දය, එසේ දැනගනුව.

මේ ආත්ම හාවයෙහි වැඩ පිණිසද, පරලොව සැප පිණීසද, පවත්නාවූ යම් කිසිවක් මනාකොට පතන ලද්දේද, ඒ කාරණය විචාරව.

ඊට පසුව මහා ගොවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙමේ සනත් කුමාර බ්‍රහ්මයාට ගාථාවකින් මෙසේ කීයේය.

කවර ප්‍රතිපදාවෙහි, සිටියාවූ කවර නම් ධර්මයෙක්හි හික්මෙන්නාවූ මනුෂ්‍ය තෙම උතුම් බඹ ලොවට පැමිණේදැයි අසමි.

එම්බා ශ්‍රෙෂ්ඨය, මනුෂ්‍යයන් අතර යම් කිසිවෙක් මමත්වය හෙවත් තෘෂ්ණාව අත් හැර හුදකලාව කරුණා ධ්‍යානය උපදවා කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුනේද කාම ක්‍රෝධාදීවූ ආමගන්ධ (පිලීගඳ)නැත්තේ මෛතුන ධර්මයෙන් වැළකුනේද හෙවත් බ්‍රහ්මචාරී වූයේ වේද, ඒ මනුෂ්‍ය තෙම මේ ධර්මයන් කෙරෙහි හික්මෙන්නේ උත්තම බ්‍රහ්ම ලෝකයට පැමිණේ. පින්වත් බ්‍රහ්මය, මනුෂ්‍යන් විෂයෙහිවූ කවර නම් කාරණයෝ ආමගන්ධය යන නම් ඇත්තාහුදැයි මේ කාරණය මම නොදනිමියි. නුවණැති බ්‍රහ්මරාජය එහෙයින් මට මෙදි ඒ කාරණයන්කියනු මැනව. කවර නම් ක්ලේශාවරණයකින් ආවරණය කරන ලද සත්ව සමුහය දුර්ගන්ධය වහනය කෙරේද අපායට පමුණුවන ක්ලේශ ෂර්ම ඇත්තෝ වෙත්ද හෙවත් කවර නම් අකුශලයක් කරණකොට ගෙන සත්වයෝ බඔලොවට නොපැම්ණේද?

ක්‍රෝධ කිරීමද, බොරු කිමද, වන්චාවද, මිත්‍රද්‍රෝහි හාවයද, තද මසුරු බවද, අධික මානයද, ඉර්ෂ්‍යා කිරීමද, තෘෂ්ණාවද, සැකයද අනුන්ට හින්සා කිරිමද, ද්වේශයද , මදයද මෝහයද යන මේ ක්ලේශ ධර්ම වල යෙදුනා වූ පුද්ගල තෙම දුගඳ ඇත්තේම වෙයි. අපායට යන්නෝ හෙවත් බ්‍රහ්මලෝකයට නොයන්නෝ වෙත්.

පින්වතුන් විසින් කියන ලද ආමගන්ධ කාරණයන් මම යම් පරිද්දකින් දනිම්ද, ඒ දුර්ගන්ධ වහනය වන කාරණයන් ගිහිගෙයි වාසය කරන්නවුන් විසින් සුවසේ බැහැරලීම දුෂ්කර වෙයි.

පින්වත, මම ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නෙමියි කීය. දැන් ගොවින්ද පණ්ඩිත තෙමේ යමක් ගැන කාලයයි දන්නේ නම් ඒ කාරණය කෙරේවායි කීයේය.

15. ඉක්බිති මහා ගොවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙමේ රේණු රජුටද ඒ මහාසාර බ්‍රාහ්මණයන් සත්දෙනටද මේ කාරණය දැන්වීය.

පින්වත්නි, ඉට පසුව මහ ගොවින්ද බ්‍රහ්මණ තෙමේ සමාන ජාතිගොත්‍ර ඇති සතලිසක් හාර්යාවෝද වෙත පැමිණ ඔවුන්ටද මේ කාරණය කීයේය. ඉදින් පින්වත් ගොවින්ද තෙමේ ගිහිගෙයින් නික්ම පැවිදි වන්නේ නම් අපිද ගිහිගෙන් නික්ම පැව්දි වන්නෙමු. එසේ ඇති කල්හි ඔබගේ යම්පරලොව ගතියක් වන්නේ නම් එය අපගේද පරලොව ගතිය වන්නේ යයි කීහ.

16. පින්වත්නි, ඊටපසුව මහ ගොවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙමේ හිසකෙස් දැලි රැවුලු කපා කසවස්ත්‍රයන් ඇඳගෙන ගිහිගෙයින් නික්ම මහණවූයේය. ඔහු අනුව ක්‍ෂතිය සත්රජහුද, මහසල් බමුණෝ සත්දෙනද, සත්සියයක් නහාතකයෝද, සමාන ජාති ගොත්‍ර ඇති සම සතලිසක් හාර්යාවෝද,පැවිදිවූහ. එසේම නොයෙක් දහස්ගනන් ක්‍ෂතියෝද, බ්‍රාහ්මණයෝද, ගෘහපතිහුද, අන්තක්පුර ස්තින් අතුරෙන් නොයෙක් ස්තිහුද, කෙස් කපා සිවුරු හැඳ ගිහිගෙයින් නික්ම මහගොවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට අනුව මහණවූහ. පින්වත්නි, එකල්හි ඒ පැවිදි පිරිස පිරිවරණ ලද මහගොවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙම ගම්නියම්ගම් රාජධානිවල හැසිරීම් කරයි. පින්වත්නි ඒ කාලයෙහි මහගොවින්ද පින්වත්නි ඒ කාලයෙහි යම් යම් මනුෂ්‍ය කෙනෙක් නාසාවාත හරින්නේ හෝ කණුකටු ආදියක හැපෙන්නේ හෝ වෙත්ද ඔවිහු මෙසේ කීහ. මහ ගොවින්ද බ්‍රාහ්මණයාට නමස්කාර වේවා. පුරෝහිතයන් සත්දෙනාටද නමස්කාර වේවායි කියායි.

17. පින්වත්නි, මහගොවින්ද බ්‍රාහ්මණ තෙමේ මෛත්‍රිය කරුණාව මුදිතාව ක්‍රොධ නැත්තාවූ සතුටු, මධ්‍යස්ථතාව, සමග පැවති සිතින් දිසා හතරද පතුරුවා වාසය කලේය. උඩද, යටද, හරහද යන සියලු කල්හි තන්හි පැතිර පවතින බැවින් සියල්ල ඇත්තාවූ විපුලවූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණ වෛර නැත්තාවූ ක්‍රොධ නැත්තාවූ මෛත්‍රිය සමග පැවති සිත පතුරුවා වාසය කලේය. සෑම ශ්‍රාවකයන්ටද බඹලොව බ්‍රහ්මයාගේ සහහාවය පිණිස මාර්ගය දේශනා කලේය.

18. පින්වත්නි, ඒ කාලයෙහි මහ ගොවින්ද බ්‍රාහ්මණයාගේ ශ්‍රාවක කෙනෙක් සියලු ආකාරයෙන් සියලු අනුශාසනාව දැනගත්තාහුද, ඔව්හු ශරිරයාගේ බිඳීමෙන් මරණින් මතු යහපත්ගති ඇති බඹලොව උපන්හ. යම් කෙනකු සර්වප්‍රකාරයෙන් එක් අනුශාසනාවක්වත් නොදනිද්ද ඔව්හු මරණින්මතු ඇතැම් කෙනෙක් පරනිර්මිත වසවර්ති දෙවියන්ගේ තුසිත දෙවියන්ගේ සහභාවයට පැමිණියාහුය. ඇතැම් කෙනෙක් නිර්මානරතී දෙවියන්ගේ තුසිත දෙවියන්ගේ යාම දෙවියන්ගේ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ චාතුර්මහා රාජික දෙවියන්ගේ සහභාවයට පැමිණියහ. යම් කෙනෙක් සර්වප්‍රකාරයෙන් මේ සියල්ලටම වඩා අතිශයින් ලාමකවූ ගතියක් සම්පූර්ණ කළාහුද, ඔව්හු ගාන්ධර්ව නිකාය සම්පූර්ණ කළාහුය. මෙසේ ඒ සියලු කුල පුත්‍රයන්ගේ පැව්ද්ද හිස් නොවීය. වඳ නොවීය. පල සහිත විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එය සිහිකෙරේදැයි? ඇසුවේය.

19. පන්චසිකය, මම එය සිහිකරමි. මම ඒ කාලයේදි මහගොවින්ද බ්‍රාහ්මණ වූයෙමි. මම ඒ ශ්‍රාවකයාට බඹලොව බ්‍රාහ්මයන්ගේ සහහාවය පිණිස පවතින මාර්ගය දේශනා කෙළෙමි. පන්චසිකය, ඒ බ්‍රහ්මචර්යාව සසර කලකිරීස පිණිස නොපවතී. සසර නොඇලීම පිණිසද නොපවතී. කෙළෙස් දුරුකිරීම පිණිසද නොපවතී. කෙළෙස් සංසිඳවීම පිණිසද නොපවතී. සංසාර වෘත්තය විශෙෂයෙන් දැනගැනීම පිණිස හෙවත් ඉතා උසස් ඥාන ලාහය පිණිස නොපවතී. සම්‍යක් සම්බෝධිය ලැබීම පිණිසද නොපවතී. කෙළෙස් නැතිකර ලබන නිර්වානය පිණිසද නොපවතී. බඹලොව ඉපදීම පිණිසම පවතී. පන්චසිකය, මාගේ බ්‍රහ්මචර්යාව ඒකාන්තයෙන් සසර කලකිරීම පිණිසද, සසර නොඇලීම පිණිසද, කෙළෙස් දුරුකිරීම පිණිසද, කෙළෙසුන් සංසිඳවීම පිණිසද, විශිෂ්ට ඥාන ලාහය පිණිසද, සම්‍යක් සම්බෝධිය පිණිසද, කෙළෙස් නැතිකිරීමෙන් ලබන නිර්වාණය පිණිසද පවතී. එනම් මේ අංග අටකින් යුක්ත වූ ආර්යය මාර්ගයයි, ඒ අට කවරේදයත්, සම්‍යක් දෘෂ්ටිය, සම්‍යක් සංකල්පනය, සම්‍යක් වචනය, සම්‍යක් කර්මාන්තය, සම්‍යක් ආජීවය, සම්‍යක් ව්‍යායාමය, ස්මෘතිය, සම්‍යක් සමාධිය, යන මේයි. පන්චසිකය, ඒ මේ බ්‍රහ්මචර්යාව ඒකාන්තයෙන් සසර කළකිරීම පිණිසද, සසර නොඇලීම පිණිසද, කෙළෙස් සංසිඳවීම පිණිසද ඉතා උසස් ඥාන ලාහය පිණිසද, සම්‍යක් සම්බෝධිය පිණිසද, නිර්වාණය පිණිසද පවතින්නේය.

20. පන්චසිකය, යම් ශ්‍රාවක කෙනෙක්සියලු ආකාරයෙන් මාගේ අනුශාසනාව දැනගනිත්ද, ඒ ශ්‍රාවකයෝ කෙළෙස් රහිත වූ හිතේ නිදහසද, අර්හත්පල ප්‍රඥාවද මේ ආත්ම හාවයේදීම තමන්ම ඉතා උසස් ඥානයෙන් දැන අවබෝධ කොට ඊටපැමිණ වාසය කරත්. යම් ශ්‍රාවකයෙක් සියලු අනුශාසනාව දැනනොගනීද, ඒ ඇතැම් කෙනෙක් ඕරම්භාගිය (යට හජනය කරන) යයි කියන ලද කාම හවයෙහි රැහැන් පහ නැති කිරීමෙන් ඕපපාතික වෙත්. ඒ බඹලොවදීම පිරිනිවන් පාන ස්වහාව ඇත්තෝ වෙත්. ඒ බ්‍රහ්මලෝකයෙන් නැවත නොඑන ස්වහාව ඇත්තෝ වෙත්. යම් කෙනෙක් සර්වප්‍රකාරයෙන් සියලු අනුශාසනාව දැන නොගනිද්ද ඒ ඇතැම් කෙනෙක් තුන් ආකාර (සංයෝජන රැහැන්) නැති කිරීමෙන් රාග, ද්වේෂ මෝහයන්ගේ තුනී කිරීමෙන් සකෘදාගාමී වෙත්. එක්වරම මේ ලොවට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණ සංසාර දුක කෙළවර කෙරෙත්. යම් ශ්‍රාවකකෙනෙක්සර්වප්‍රකාරයෙන් සියලු අනුශාසනාව නොදනිද්ද, ඒ ඇතැම් කෙනෙක් තුන් ආකාර (සන්යෝජන) රැහැන් නැතිකිරීමෙන් ශ්‍රොතාපන්න පුද්ගල වෙත්. අපායෙහි වැටෙන ස්වහාව ඇත්තෝ නොවෙත්. අර්හත්වයට පැමිණීම නියතකොට ඇත්තෝ වෙත්. සම්බෝධිය පිහිට කොට ඇත්තෝ වෙත්. පන්චසිකය, මෙසේ ඇතිකල්හි මේ සියලු කුලපුත්‍රයන්ගේ මහණකම හිස්නොවෙයි, වඳ නොවෙයි, විපාක සහිතවෙයි, දියුණුව සහිත වේයයි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සූත්‍රධර්මය දේශනා කළෝය.

සතුටු සිත් ඇති පන්චසික ගාන්ධර්ව පුත්‍ර තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාව සතුටින් පිළිගෙන අනුමෝදන්ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හොඳින් වැඳ පැදකුණු කොට (ගෞරව දක්වා) එහිදීම නොපෙනී ගියේය.

(මහා ගොවින්ද සූත්‍රය මෙතෙකින් නිමියේය)

18. ජනවසභ සුත්‍රය.

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාදික නම් ගමෙහි ගිඤ්ජකාවස්ථ නම් විහාරයෙහි වසන සේක. එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාදික ගම අවට ජනපදයන්හි සමීප අතීත කාලයෙහි මැරුණාවූ උපාසකයන් පිළිබඳ උත්පත්ති ප්‍රකාශ කරන සේක. කාසි කෝසල ජනපදද, වජ්ජි මල්ල ජනපදද, චෙතිය වංස ජනපදද, කුරුපංචාල ජනපද මච්ජ සූරසෙන ජනපදද වෙත්. සමීප අතීත කාලයෙහි මැරුණාවූ නාදික ගමෙහි විසූ ඔරම්භාගිය සංයෝජන පස ක්‍ෂය කිරීමෙන් ඕපපාතිකවූ බඹලොව පිරිණිවන්පාන ස්වහාව ඇත්තාවූ ඒ ලෝකයෙන් නැවත එනස්වහාව නැත්තාවූ උපාසකවරු පණසකට වැඩිවෙත්. ළඟ අතීත කාලයෙහි මැරුණ සංයෝජන(කෙලෙස් රුහැන්) තුනක් නැති කිරීමෙන් රාග ද්වේෂ මොහයන් තුනීකිරීම හේතු කොටගෙන සකෘදාගාමී වූවාහු. මේ මිනිස් ලොවට එක්වරක් පමණක් අවුත් දුක් කෙළවර කරන්නාවූ නාදික ගම විසූ උපාසකවරු අනූවකට වැඩිවෙත්. ළඟ ඉකුත් කාලයෙහි මැරුණාවූ නාදික ගම්වැසි සංයෝජන තුනක් නැති කිරීමෙන් සෝවාන්පලයට පැමිණියවූ(සතර) අපායට නොවැටෙන ස්වහාව ඇත්තාවූ අර්හත් පලයට නියතවූ උපාසකයෝ පන්සියකට වැඩිවෙත්.

2. නාදික ගම් වැසි උපාසකයෝද ආයුෂ්මත්වූ ආනන්ද තෙරුණ් වහන්සේද මේ කාරණය ඇසුවාහුය.

´´භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ප්‍රශ්න විසඳීම අසා නාදික නම් ගම්වැසි උපාසකයෝ සතුටු සිත් ඇත්තෝ ප්‍රමුදිත සිත් ඇත්තෝ, හටගත් ප්‍රිති සොම්නස් ඇත්තෝ වූහ.

3. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ, මගධ ජනපද වැසි උපාසකයන් අරබයාවූ මේ කාරණය, තනියම රහසිගතව නැවත නැවත සිතා ඒ රාත්‍රියෙහි අළුයම් කාලයෙහි නැගිට භාග්‍ය වතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මේ කාරණය දැන්වූහ. මා විසින් මේ කාරණය අසන ලදී. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාදික ගමට හාත්පස හාත්පස ජනපද වල ළඟ ඉකුත් කාලයෙහි මැරුණාවූ උපාසකයන් උපන් තැන් ප්‍රකාශ කරන සේක.

4. ´´ස්වාමිනී, ළඟ ඉකුත් කාලයෙහි මැරුණාවූ මගධ ජනපද වාසී මේ උපාසකයෝද බොහෝ වූහ. චිර රාත්‍රි දන්නොද වූහ. මේ අ´´ මගධ දෙරට වැසි උපාසකයෝද බුදුන් කෙරෙහි ධර්මය කෙරෙහි සංයා කෙරෙහි පැහැදුනෝ වූහ. සීලයන් සම්පූර්ණ කළෝ වූහ. ඒ උපාසකයන් ගැනද යහපත් විසඳීමක් වන්නේ නම් බොහෝ ජනයා පහදින්නේය. ඒ හේතුවෙන් සුගතියට යන්නේය.

´´තවද මගධ ජනපදයට අධිපතිවූ බිම්බිසාර රජුද ධාර්මික විය. (ජනයන්) සතුටු කළේය.

ඒ රජුද බුදුන් කෙරෙහි ධර්මය කෙරෙහි සංයා කෙරෙහි පැහැදුනේය, සීලයන් සම්පූර්ණ කරන්නෙක් වූයේය. තවද මිනිස්සු මෙසේ කීහ. මරණ කාලය දක්වාත් මගධ රටට අධිපතිවූ, සේනා ඇති බිම්බිසාර රජතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ගුණ වර්ණා කරන්නෙක්වම මැරුණේය යනුයි. ඔහු ගැනත් හොඳ ප්‍රකාශ කිරීමක් වන්නේ නම් බොහෝ ජනයා පහදින්නේය. ඒ හේතු කොටගෙන සුගතියට යන්නේය. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ මගධ ජනපදවැසි උපාසකයන් ගැනවූ විස්තර කථාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉදිරියේදී මෙසේ ප්‍රකාශ කොට ගියේය.

5. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණ් වහන්සේ බැහැර ගොස් ටික වේලාවකින් පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍රය හා සිවුරු ගෙන නාදික ගමෙහි පිඬු පිණිස හැසිර පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාත හොජනයෙන් පසු ආපසු වැඩිසේක්, පතුල් සෝදා ගිඤ්ජකාවසථ නම් විහාරයට ඇතුල්ව මගධ ජනපද වැසි උපාසකයන් අරබයා කරුණු සලකා, මෙනෙහි කොට සියල්ල ප්‍රඤාවෙන් පිරිසිඳ දැන පැනවූ ආසනයෙහි වැඩ උන්සේක.

ඒ පින්වත්හු යම් ඥානගතියක් ඇත්තෝ වූවාහුද, යම් පරලොවක් ඇත්තෝ වූවාහුද, ඒඥාවගතිය ඇත්තාවූ පරලොවට පැමිණියාවූ ඒ උපාසකයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දක්නා ලදහ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි පල සමාපත්තියෙන් නැගී සිට, ගිඤ්ජකාවසථ විහාරයෙන් නික්ම විහාර සෙවණැල්ලෙහි පනවන ලද ආසනයෙහි වැඩ උන්සේක.

6. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුණ් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය දැන්වූහ. ´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා ශාන්ත(සන්සිඳුනු) දැකුම් ඇත්තේය. ඉන්ද්‍රියන්ගේ ප්‍රසන්න හාවය හේතුකොට ගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මුහුණේ ශෝහාව බොහෝ සෙයින් බබළන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අද ඒකාන්තයෙන් ශාන්ත විහරණයකින් යුක්තව වාසය කළ සේකැයි හැ ම් යනුයි.

7. ´´ආනන්දය, මම මගධ ජනපද වැසි උපාසකයන් අරබයා හොඳින් සලකා මෙනෙහි කොට ප්‍රඥාවෙන් පිරිසිඳ දැන, පනවන ලද ආසනයෙහි උන්නෙමි.

ආනන්දය, ඒ පින්වත්හු යම් ඥානගතියක් ඇත්තෝද යම් පරලොව ගතියක් ඇත්තෝද මගධ දනව් වැසි ඒ උපාසකයන් මම(නුවණැසින්) දුටුවෙමි.

ආනන්දය, එවිට නොපෙනෙන දෙවියෙක්, භාග්‍යවතුන්වහන්ස, මම ජනවසහ නම් වෙමි, මුරගා කීය. ආනන්දය, ජනවසහ යන මේ නම යම්සේද, මින් පෙර මෙබඳු නමක් අසා ඇතිබව දන්නෙහිදැයි ඇසුවෝය. ස්වාමීනි, මම මීට පෙර ජනවසහ යන මෙබඳු නමක් ඇසු බවක් නොදනිමි. එහෙත් ජනවසහ යන මේ නම අසා මාගේ ලොම් කෙලින් සිටියේය. ස්වාමීනි ඒ මට මේ අදහස විය. යමෙකුට මේ ජනවසහ යන නම වීද ඒකාන්තයෙන් ඒ දෙවි තෙමේ ලාමකයෙක්(සුලුකෙනෙක්) නොවන්නේයයි කියායි.

8. ආනන්දය, ශබ්දය පහල වීමෙන් පසු මහත් ශරීර වර්ණයක් ඇති(ලක්‍ෂණ) සොම නම් දෙවියෙක් මා ඉදිරියෙහි පහලවූයේය. දෙවෙනි වරද ශබ්දය ඇස්විය.

භාග්‍යවතුන් වහන්ස, මම බිම්බිසාර වෙමි. ස්වාමීනි මම මේ සත්වෙනි ජාතියෙහි වෙසමුණු මහා රජුගේසහ හාවයට පැමිණියෙමි. මම එයින් චුතව මනුෂ්‍ය රජෙක් හෝ දිව්‍ය රජෙක් හෝ වන්නෙමි.

මේ දෙව් ලොවින් චුතව සත්වරක්ද, ඒ මිනිස් ලොවින් චුතව සත්වරක්දැයි ජාති දාහතරක්(දෙව් මිනිස් දෙගතියෙහි) සැරිසරමි, මම පෙර කාලයෙහි යම් තැනක වාසය කෙළෙම්ද, ඒ පෙර විසූ ජාති පිළිවෙල මනාසේ දනිමි.

ස්වාමීනි, මම බොහෝ කලක පටන් සෝවාන් පලයට පැමිණියේ සතර අපායෙහි නොවැටෙන්නෙකු බව දනිමි.(එහෙත්) සකෘදාගාමී මාර්ග ලාහය සඳහා මාගේ බලාපොරොත්තුව ඇත්තේය. කුමක් හෙයින් ආයුෂ්මත් ජනවසහ දෙවි තෙම මෙබඳු මහත් විශේෂ අධිගමයක් දනිදැයි ඇසීය.

9. භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගේ සසුනෙන් පිටත්වෙන සසුනකින් නොලබන ලද්දේය. ස්වාමීනි, මම යම් දවසක පටන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි ඒකාන්තයෙන් මනාකොට පැහැදුනෙම්ද, ස්වාමීනි එදා පටන් කොට ඇති මේ දීර් කාලයක් අපායෙහි නොවැටෙන ස්වහාව ඇත්තෙක් වීමි, අවිනිපාත වූ(සෝවාන්) මාර්ගය හොඳින් දනිමි. මගේ ආසාවද සකෘදාගාමී මාර්ග ලාහය පිණිස එළඹ සිටී. මේ මම වෙසමුණු මහා රජු විසින් විරුළහක මහා රජු ළඟට කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා යවන ලද්දෙමි.

මම මෙහි වැඩ උන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ අතර මගදී දුටුවෙමි.

ස්වාමීනී, ඒ පින්වත්හු යම්ගතියක් ඇත්තාහුද යම් පරලොවක් ඇත්තාහුදැයි වෛශ්‍රවණ දෙවියන්ගේ පිරිසෙහි වූවකුගේ සමිපයෙන්ම අහිමුකයෙන්ම(ඔහුගෙන්ම) ඇසිමි, පුදුමයෙකි. ස්වාමීනි,

භාග්‍ය වතුන් වහන්සේද දක්නෙමි. මේ මේ කාරණයද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැළකරන්නෙමියි, යන අදහස මට ඇතිවිය. ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දක්නා පිණිස ඒ මට මේ කරුණු දෙක හේතු වූවයි කීහ.

10. ස්වාමීනි, දවස් කීපයකට පෙර, පසළොස්වක් පෝය පවත්නා කල්හි වස් එළබීම් ඇති සම්පූර්ණවූ සඳ ඇති රාත්‍රියෙහි සියලු තව්තිසා වැසි දෙවියෝ සුධර්මා නම්(දිව්‍ය) සහායෙහි එක්රුස්ව උන්නාහු වෙත්. මහත් දිව්‍ය පිරිසක්ද අවටින් උන්නේ වෙයි. සතරවරම් මහ රජහුද සතර දිගින් උන්නහු වෙත්.

ස්වාමීනි, යම් ඒ දෙවි කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි බ්‍රහ්මචර්යාව රුක තව්තිසා දිව්‍ය ලෝකයෙහි අලුත උපන්නාහු වෙද්ද, ඔවුහූ ශරිර වර්ණයෙන්ද , යසසින්ද අනිකුත් දෙවියන්ට වැඩියෙන් බබලත්. ස්වාමීනි, ඒ කාරණයෙන් තව්තිසා වැසි දෙවියෝ සතුටු සිත් ප්‍රමුදිත සිත් හට ගත් ප්‍රිති ඇත්තෝ වෙත්, පින්වත්නි දිව්‍ය සමුහයා දියුණු වෙත්. අසුර සමුහයා පිරිහෙත්යයි කියායි.

11. ස්වාමීනි. එකල්හි ශක්‍රදෙවෙන්ද්‍ර තෙමේ ගාථා වලින් සතුට ප්‍රකාශ කළේය.

´´පින්වත්නි, ඉන්ද්‍රයා(ශක්‍රයා) සහිතවූ තව්තිසා වැසිදෙවියෝ තථාගතයන් වහන්සේටද, ධර්මයටද, සංයාටද නමස් කෙරෙමින් සතුටු වෙත්.

සුගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිර මේ දෙව් ලොවට(උත්පත්ති වශයෙන්) පැමිණියාවූ උතුම් ශරිර වර්ණ ඇත්තාවූ, යසස් ඇත්තාවූ අලුත් දෙවියන් දක්නාහුය.

ඒ දෙවියෝ ශරිර වර්ණයෙන්ද, යසසින්ද, ආයුෂයෙන්ද, අන්‍ය දෙවියන්ට වැඩියෙන් බබළත්. මහත්වූ ප්‍රඥාවෙන් යුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ මේ දෙව් ලොවෙහි විශෙෂ බවට පැමිණියාහුය.

ඒ සතරවරම් රජහු අනුශාසනා පිළිගෙන අතිශයින් පැහැදුනු සිත් ඇත්තෝ තමන්ගේ ආසනයෙහිම සිටියාහුය.

12. එවිට උතුරු පැත්තෙන්මහත්වූ ආලෝකයක් හටගත්තේය. මහත් බැබලීමක් පහළ වූවේය. දෙවියන්ගේ දේවානුහාවය(ආලෝකය) මැඩ පවත්වා පහළ වූවේය. ස්වාමීනි, එවිට සක්දෙව් තෙමේ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට කථා කළෙය. නිදුකාණනි, යම් හෙයකින්(යම් දිගකින්)පෙරනිමිති දක්නා ලැබේද, ආලෝකයක් හටගනීද, මහත් බැබලීමක් පහළවේද(ඒ දිගින්) බ්‍රාහ්ම තෙමේ පහළ වන්නේය. මහා බ්‍රහ්මයාගේ පහළ විමට මේ පෙරනිමිත්ත යැයි කීයේය.

13. ස්වාමීනි, ඉක්බිති තව්තිසාවැසි දෙවියෝද සතරවරම් මහරජහුද තම තමන්ගේ ආසනවලම උන්නාහුය. මේ ආලෝකය දැනගන්නෙමු. ඉන් යම් විපාකයක් වන්නේ නම් එයද හොඳින් දැනගෙනම යන්නෙමු කියායි.

14. ස්වාමීනි, සනත් කුමාර බ්‍රහ්මතෙමේ තව්තිසා දෙවියන් අතර පහළ වන්නේද, එකල්හි මහත් ශරිරයක් මවාගෙන පහළ වෙයි. ස්වාමීනි, මහබඹුගේ යම් ඒ ප්‍රකෘති ශරිර වර්ණයක්වේද එය තව්තිසා වැසි දෙවියන්ගේ ඇසට හමුනොවෙයි.(නොපෙනෙයි) . ස්වාමීනි, යම් කලෙකසනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ තව්තිසා වැසි දෙවියන් අතර පහලවේද ඒ බ්‍රහ්ම තෙමේ තමාගේ ශරිරවර්ණයෙන්ද යසසින්ද අනිකුත් දෙවියන් මැඩපවත්වා වැඩියත් බබළයි. ස්වාමීනි, යම් කලෙක්හි සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේතව්තිසා වැසි දෙවියන් අතර පහළවේද, ඒ පිරිසෙහි කිසි දෙවතාවෙක් ඔහුට නොවඳියි, උන් ආසනයෙන් නොනැගිටියි(වාඩිවීමට) ආසනයක් හෝ නොපවරයි. සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ යම් දෙවියකුගේ ආසනයක් කැමති වන්නේද, ස්වාමීනි, ඒ දෙවියාගේ ආසනයෙහි සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ හිඳගන්නේයයි ඒ සියලු දෙවියෝම නිශ්ශබ්දව ඇඳිලිබැඳගෙන ආසනයන්හි හිඳිත්.

15. ස්වාමීනි, එකල්හි සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ(මහත්) ශරිරයක් මවාගෙනපංචසිඛ දිව්‍ය පුත්‍රයා මෙන් කුමාර වේශයෙන් තව්තිසා වැසි දෙවියන් අතරෙහි පහළ වූයේය. ඔහු අහසට නැගී පිටීමක් නැති ආකාශයෙහි පළක්බැඳ හිඳ මේ ගාථා වලින් සතුට ප්‍රකාශ කෙළේය.

පින්වත්නි, ඉන්ද්‍රයා(ශක්‍රයා) ප්‍රධානකොට ඇති තව්තිසා වැසි දෙවියෝ තථාගතයන් වහන්සේටද ධර්මයටද, සංයාටද නමස්කාර කරමින් ඉතා ප්‍රිතිමත් වෙත්මය.

ජනයෝ සුගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි බඹසර(උතුම් හැසිරීම) රුක මේ දෙව්ලොවට පැමිණියාවූ වර්ණවත්වූද යසස් ඇත්තාවූද අලුත් දෙවියන් දක්නාහුය.

ඒ දේවතාවෝ වර්ණයෙන්ද යසසින්ද ආයුෂයෙන් වෙන දෙවියන් ඉක්මවා බබළත්. මහා ප්‍රඥා ඇති තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ මේ දිව්‍ය ලෝකයෙහි විශෙෂ බවට පැම්ණියාහුය.

ඉන්ද්‍රයා(ශක්‍රයා) ප්‍රධාන කොට ඇති තව්තිසා වැසි දෙවියෝ මේ කාරණය දැක තථාගතයන් වහන්සේටද, ධර්මයටද, සංයාටද නමස්කාර කරමින් වඩාත් සතුටු වෙත්.

16. ස්වාමිනී, ඉන්පසු සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට කථාකර මෙසේ කීවේය. පින්වත්නි, තව්තිසා වැසි දෙවියෝ ඒ කුමකැයි සිතත්ද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම්තාක් බොහෝදෙනාට වැඩපිණිසද, බොහෝ සැප පිණිසද, ලොවට අනුකම්පා පිණිසද, දෙව් මිනිසුන්ගේ ප්‍රයෝජනය පිණිසද, වැඩ පිණිසද සැප පිණිසද පිළිපන්සේක, එහෙයින් පින්වත්නි, යම්කෙනෙක් බුදුසරණ ගියාහුද ධරිමය සරණ ගියාහුද, සඟ සරණ ගියාහුද. ශීලයන් සම්පූර්ණ කරන්නාහුද ඒ සත්වයෝ ඇතැම් කෙනෙක් මරණින් මතු පරිනිර්මිත වසන්තී නම් දෙවියන් සමඟ හෝ නිර්මාණ රතී දෙවියන් සමඟ හෝ තුසිත දෙවියන් සමඟ හෝ යාම දෙවියන් සමඟ හෝ තාවතිංස දෙවියන් සමඟ හෝ චාතුර්මහාරාජික දෙවියන් සමඟ හෝ එක්විමට පැමිණෙත්. යම් කෙනෙක් සියල්ලන්ටම පහත්වූ ශරිරයක්(උත්පත්තියක්) සම්පූර්ණ කෙරෙත්ද(ලබත්ද) ඔව්හූ ගන්ධර්ව නම් කොටසෙහි උපදිත්.

17. ස්වාමීනි, ඉක්බිති සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙම තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට කථා කළේය. පින්වත්වූ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට කථා කළේය. පින්වත්වූ තව්තිසා වැසි දෙවියෝ ඒ කුමකැයි සිතන්නාහුද(ඥානයෙන්) දන්නාවූ, දක්නාවූ අර්හත්වූ සම්‍යක්සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් යම් පමණවූ මේ සතර ආකාර සෘද්ධිපාද කෙනෙක් ඉතා හොඳින් පනවන ලද්දාහුද, බොහෝ සෘද්ධිමත් හාවය පිණිසද. සෘද්ධි සෙවනය සඳහාද, නොයෙක් ආකාර සෘද්ධි දැක්වීම පිණිසදවෙත්. ඒ සතර කවරහුද යත් පින්වත්නි, මේ ශාසනයෙහි යම් භික්‍ෂු කෙනෙක් ජන්ද සමාධි, වීර්යය සමාධි, චිත්ත සමාධි, වීමංස සමාධි ප්‍රධාන සංස්කාරයෙන් යුක්තවූ සෘද්ධි පාදය වඩාද, පින්වත්නි, සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් මේ සෘද්ධි පාද සතර බොහෝ සෘද්ධිමත් හාවය පිණිසද සෘද්ධියගේ ආසේවනය පිණිසද, නොයෙක් ආකාර සෘද්ධි දැක්වීම පිණිසද පණවන ලද්දාහුය.

පින්වත්හි අතීතයෙහිද අනාගතයෙහිද මේකාලයෙහිද යම් ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ සෘද්ධිවිධි වලින් ප්‍රයෝජන ගත්ගාහුද ඒ සියලු මහණ බමුණෝ මේ සතර ආකාර සෘද්ධි පාදයන් වැඩු බැවින්ද, බොහෝ සෙයින් පුරුදුකරන ලද බැවින්ද ඒ සෘද්ධි වලින් ප්‍රයෝජන ලබන්නාහුය. මමද මේ සතර ආකාර සෘද්ධි පාදයන් වැඩු බැවින්ද බහුළ කල බැවින්ද මෙබඳු මහත් සෘද්ධි ඇත්තෙක්ද මෙබඳු මහත් ආනුහාව ඇත්තෙක්ද වෙමියි කීය.

18. ස්වාමීනි, ඒ සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ මේ කාරණය කීයේය. පින්වත්නි තව්තිසා වැසිදෙවියන් නුවණීන් දන්නාවූ දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින්(ධ්‍යාන මාර්ගාදි) සැප ලැබීම පිණිස මේ ඕකාසාධිගම තුනක් අවබෝධ කරන ලද්දහුය. ඒ කවර තුනක්ද යත්,

(1). පින්වත්නි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන් සමඟ යෙදුනු සිත් ඇතිව, අකුශල ධර්මයන් සමඟ යෙදුනු සිත් ඇතිව වාසය කෙරේද, ඉදින් ඒ පුද්ගල තෙම නොබෝ කලකින් උතුම් ධර්මය අසාද, නුවණින් මෙනෙහි කෙරේද, ධර්මයට අනුව පළිපදීද, ඔහු උතුම් ධර්මය ඇසීමටද, නුවණින් මෙනෙහි කිරීමටද, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියටද පැමිණ කාමයන් සමඟ යෙදුනු සිත් නැතිව, අකුශල ධර්මයන් සමඟ යෙදුනු සිත් නැතිව වාසය කෙරේද, ඒ පුද්ගලයාට සැපයක් උපදි. සැපයෙන් පසුව සතුට උපදී. පින්වත්නි, යම්සේ සන්තෝසයට පසුව ප්‍රමුදිත හාවය උපදින්නේද එපරිද්දෙන් කාමයන් සමඟ නොයෙදුන සිත් ඇත්තාවූද, අකුශල ධර්මයන් සමඟ නොයෙදුන සිත් ඇත්තාවූද ඔහුට සැපයක් උපදි. සැපයෙන් මත්තෙහි සොම්නස උපදි.

19. (2). මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයකුගේ ඖදාරික කාය වාක් මනො සංස්කාර නොසන්සිඳෙව්වාහුවෙත්ද, ඒ පුද්ගලයා පසු කලකදී උතුම් ධර්මය අසාද, නුවණින් මෙනෙහි කෙරේද, ධර්මයට අනුව පිළිපදීද, ඔහුගේ ඖදාරික කාය වාක් මනෝ සංස්කාර සංසිඳෙත්. ඒ නිසා සැපයක් උපදී. සැපයෙන් සතුට උපදී.

20. (3). මේ ලෝකයෙහි සමහර පුද්ගලයෙක්මේ කුසල්යයි මේ අකුසල්යයි මෙය වරද සහිතය, මෙය වරද රහිතය, මෙය සේවනය කළ යුතුය, මෙය සේවනය නොකළ යුතුය, මෙය ලාමකය මෙය උතුම්ය, මේ කුසල්අකුසල් වලට සමාන ධර්මයෝයයි ඇති සැටියෙන් නොදනිද, ඒපුද්ගලයා පසු කලකදි උතුම්වූ ධර්මය අසාද නුවණින් මෙනෙහි කෙරේද ධර්මයට අනුව පිළිපදිද, ඒ පුද්ගලයා ඇසිමටද, නුවණින් මෙනෙහි කිරීමටද, ධර්මයට අනුව පිළිපැදීමටද පැමිණ මේ කුසල්යයි මේ අකුසල්යයි ඇති සැටියෙන් දැනගනී, මෙය වරද සහිතය, මෙය වරද රහිතය, මෙය සේවනය කළයුතුය, මෙය සේවනය නොකළයුතුය, මෙය ලාමකය, මෙය උතුම්ය, මෙය කුසල් අකුසල් දෙකට සමානය කියා ඇතිසැටියෙන් දැනගනී. මෙසේ දන්නාවූද, දක්නාවූද, ඔහුගේ අවිද්‍යාව(නොදැනීම) නැතිවෙයි, විද්‍යාව(දැනීම) ඇතිවෙයි. ඒ පුද්ගලයාගේ අවිද්‍යාව නැතිවීමෙන්ද, විද්‍යාව ඉපදීමෙන්ද සැපයක් උපදී. සැප ලැබීමට පසුව සතුට උපදී. පින්වත්නි, යම්සේ සන්තෝෂයට පසුව ප්‍රමුදිත උපදීද, පින්වත්නි එපරිද්දෙන්ම අවිද්‍යාව නැතිවිමෙන් විද්‍යාව ඉපදිමෙන් සැපයක් උපදි. සැපයට මත්තෙන් සතුට උපදී.

21. ස්වාමීනි සනත් කුමාර බ්‍රහ්මතෙම මෙසේද කීවේය.

සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් කුසල් ලැබිම පිණිස මේ සතර සතිපට්ටානයක් පණවන ලද්දාහුය. කවර සතරක්ද යත්?

(1). පින්වත්නි, මේ ශාසනයෙහි යම් මහණෙක් අධ්‍යාත්මික(තමන්ගේ)කයෙහි කය අනුව දක්නා ස්වහාව ඇත්තේ, කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇත්තේ, මහා නුවණ ඇත්තේ, සිහි ඇත්තේ කය නම්වූ ලෝකයෙහි ආසාව සහ සිතෙහි දුක මැඩ පවත්වා වෙසේද, තමන්ගේ කය අනුව බලමින් වාසය කරන්නාවූ(භික්‍ෂුව) එහි හොඳින් සිත එකඟ කරයි. මනාකොට වෙසෙසින් පහදී, ඒ භික්‍ෂුව එහි හොඳින් එකඟවූ සිත් ඇත්තේ. මනා කොට වැඩියක් පැහැදුනේ, පිටත අනුන්ගේ කය පිළිබඳවද හොඳ නුවණින් දැකීම(බැලිම) හොඳින් උපදවයි.

(2). තමා තුළවූ වේදනාව(විඳීම) කෙරෙහි විඳීම අනුව දක්නා ස්වහාවය ඇත්තේකෙලෙස් තවන වීර්යය ඇත්තේ හොඳ නුවණ ඇත්තේ, සිහි ඇත්තේ විඳීම නම්වූ ලෝකයෙහි ආශාව සහ සිතෙහි දුක(දොම්නස) මැඩ පවත්වා වාසය කෙරේද, තමන් තුළවූ විඳිම කෙරෙහි විඳිම අනුව බලමින් වාසය කරන්නාවූ(භික්‍ෂුව) එහි හොඳින් සිත එකඟ කරයි. මනා කොට වැඩියෙන් පහදී. ඒ භික්‍ෂුව එහි හොඳින් එකඟවූ සිත් ඇත්තේ, මනාකොට වැඩියක් පැහැදුනේ පිටත අනුන්ගේ විඳිම පිළිබඳවද හොඳ නුවණින් දැකිම උපදවයි.

(3). තමාගේ සිත කෙරෙහි සිත අනුව දක්නා ස්වහාව ඇත්තේ, කෙළෙස් තවන වීර්යය ඇත්තේ, හොඳ නුවණ ඇත්තේ, සිහි ඇත්තේ සිත නම්වූ ලෝකයෙහි ආශාව හා සිතේ දුක මැඩ පවත්වා වාසය කෙරේද, තමාගේ සිත කෙරෙහි සිත අනුව බලමින් වසන්නාවූ(භික්‍ෂුව) එහි හොඳින් සිත එකඟ කරයි. මනාකොට වැඩියෙන් පහදී. ඒ භික්‍ෂුව එහි හොඳින් එකඟවූ සිත් ඇත්තේ මනාකොට වැඩියක් පැහැදුනේ පිටත අනුන්ගේ සිත පිළිබඳවද හොඳ නුවණින් දැකීම(බැලීම) උපදවයි.

(4). තමා තුළවූ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව දක්නා ස්වහාවය ඇත්තේ, කෙළෙස් තවන විර්යය ඇත්තේ හොඳ නුවණ ඇත්තේ සිහි ඇත්තේ ධර්ම නම්වූ ලෝකයෙහිආශාව සහ සිතේ දුක මැඩ පවත්වා වාසය කෙරේද තමන් තුළවූ ධර්මයන් කෙරෙහි ධර්මයන් අනුව බලමින් වසන්නාවූ(භික්‍ෂුව) එහි හොඳින් සිත එකඟ කෙරෙයි මනාකොට වැඩියෙන් පහදී. ඒ භික්‍ෂුව එහි හොඳින් එකඟවූ සිත් ඇත්තේ, මනාකොට වැඩියක් පැහැදුනේ පිටත අනුන්ගේ ධර්මයන් පිළිබඳවද හොඳ නුවණින් දැකිම(බැලිම) උපදවයි.

22. ස්වාමීනි, සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙම මෙසේද කිවේය.

සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් යහපත් සමාධියක් වැම පිණිසද, යහපත් සමාධියක් සම්පුර්ණ කිරීම පිණිසද. මේ පිරිවර ධර්ම සතක් පනවන ලද්දාහුය. ඒ සත කවරහුදයත්?යහපත් දැකීමය(සම්‍යක් දෘෂ්ටිය) යහපත් කල්පනාවය(සම්‍යක් සංකලපනා) යහපත් වචනය(සම්‍යක් වචනය) යහපත් කර්මාන්තය(සම්‍යක් කර්මාන්ත) යහපත් ජීවත්වීමය(සම්‍යක් ආජීව) යහපත් උත්සහය(සම්‍යක් ව්‍යායාම) යහපත් සිහිය(සම්‍යක් ස්මෘති) යන මොවූහුයි.

පින්වත්නි, මේ අංග(කරුණු) සතෙන් සිතේ යම් එකඟබවක්(සමාධියක්) පිරිවරණ ලද්දේද, ඒ සමාධිය ආර්යය සම්‍යක් සමාධියයිද, පිරිවර සහිත සම්‍යක් සමාධියයයිද කියනු ලැබේ.

පින්වත්නි, යහපත් දැකීම ඇත්තාහට යහපත් සංකලපනාව පවතී. යහපත් කල්පනාව ඇත්තාහට යහපත් කර්මාන්තය පවති. යහපත් කර්මාන්තය ඇත්තාහට යහපත් ආජීවය(ජීවත්වීම) පවතී. යහපත් ආජීවය ඇත්තාහට යහපත්උත්සහය පවති. යහපත් උත්සහය ඇත්තාහට යහපත් සිහිය(ස්මෘතිය) පවති. යහපත් සිහිය ඇත්තාහට යහපත් සමාධිය(සිත එකඟබව) පවති. යහපත් සමාධිය ඇත්තාහට යහපත් නුවණ පවති. යහපත් නුවණ ඇත්තාහට යහපත් විමුක්තිය(කෙළෙසුන්ගෙන් මිදිම) පවති. පින්වත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ධර්මය මනා කොට ප්‍රකාශ කරන ලද්දේය. මේ ආත්මයේදීම ලැබිය යුතු පල ඇත්තේය. කල් නොයවා ලැබිය යුතු පල ඇත්තේය. එව, බලවයි දැක්වීමට සුදුසු ගුණ ඇත්තේය. ණුවනැත්තන් විසින් තම තමන් කෙරෙහිලා දත යුත්තේය. නිවන් දොරටුව විවෘතකරන ලද්දේයයි කියන්නේය.

පින්වත්නි බුදුන්වහන්සේ කෙරෙහිද ධර්මය කෙරෙහිද සංයා කෙරෙහිද නොසෙල්වන පැහැදිමෙන්ද යුක්තවූද, උත්තමයන් හොඳයයි සම්මත කරන ලද සීලයන්ගෙන් යුක්තවූද, උතුම් ධර්මයෙහි හික්මුණාවූ මේ ඕපපාතිකවූද ළඟ ඉකුත් කාලයෙහි මැරුණාවූ මගධ ජන පද වැසි උපාසකයෝ සන්යෝජන තුනක් නැතිකිරීමෙන් සෝවාන් පලයට පැමිණියාවූ අපායෙහි නොවැටෙන ස්වහාව ඇත්තාවූ අර්හත් පලයට නියතවූ පුද්ගලයෝ විසිහතර දහසකට වැඩිවෙත්.

තවද සකෘදාගාමි පුද්ගලයෝ ඇත්තාහුය. මේ අනිකුත් පිරිසද කුසල් කළ ඇත්තෝය යනු මගේ අදහසයි. මුසාවාදයට බියනිසා ඒ ගණන නියම කරන්නට නොහැක්කෙමි.

23. සනත් කුමාර බ්‍රහ්ම තෙමේ මේ කාරණය තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට කීයේය. තව්තිසා වැසි දෙවියන් කියන්නාවූ සනත් කුමාර බ්‍රහ්මයාගේ ඉදිරිපිටදි මේ කාරණය වෙසමුණු මහරජු අසා ඔහුගේ ඉදිරියේදිම පිළිගෙන තමන්ගේ පිරිසෙදි කීයේය.

තමන්ගේ පිරිසෙහිදී කියන්නාවූ වෙසමුණු මහරජුගේ ඉදිරිපිටදීම මේ කාරණය ජනවසහ දෙවි තෙම අසාඔහුගේ ඉදිරිපිටදී පිළිගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කීවේය. මේ කාරණය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජනවසහ දෙවියාගෙන් අසා ඔහු ඉදිරිපිටදී පිළිගෙන ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට වදළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉදිරිපිටදී අසා , උන්වහන්සේගේ ඉදිරිපිටදී පිළිගෙන ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේභික්‍ෂුන්ට හා භික්‍ෂුනීන්ටද උපාසකයන්ට හා උපසිකාවන්ටද කීවෝය. ඒ මේ ශාසන මාර්ගයවූ උතුම් හැසිරීම යම් පමණ දෙව් මිනිසුන් විසින් හොඳින් ප්‍රකාශකරන ලද්දේද, ඒ තරමට වැඩෙයි. දියුණු වෙයි. පතළ වූයේවෙයි. බොහෝ ජනපද අතර ප්‍රසිද්ධියට පැමිණියේ වෙයි. ස්තිරහාවයට පැමිණියේද වේයයි´´ වදාළෝය.

(18 වැනිවූ ජනවසහ සූත්‍රය නිමියේය)