10.අනාථපිණ්ඩික සූත්‍රය.

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් නරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්මගිය පසු අනේපිඬු දෙව්පුත් බබළන ශරීර වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක්පසෙක උන්නේය.

2. එක් පසෙක සිටි අනේපිඬු දෙව්පුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථා කීය.

´´ඎෂි සමූහයා විසින් නිතර සේවනය කරනලද ධර්‍ම රාජයන් වහන්සේ විසින් විසුම්ගත් මේ ජේතවනය මට ප්‍රීති උපදවන්නේය.

´´කර්‍මයද, ප්‍රඥාවද, සමාධියද, උතුම්වූ සිල්වත් ජීවිතයද යන මෙයින් සත්ත්‍වයෝ ශුද්ධ වෙති. ගෝත්‍රයෙන් හෝ ධනයෙන් හෝ ශුද්ධවීමෙක් නැත.

´´එබැවින් නුවණැති, තමාගේ දියුණුව දක්නා පුරුෂයා ධර්‍මය නුවණින් විමසා බැලියයුතු. මෙසේ එහිලා ඔහු පිරිසිදුවේ.

´´ප්‍රඥායෙනුත්, ශීලයෙනුත්, කෙලෙස් සංසිඳුවීමෙනුත්, සැරියුත් තෙරණුවෝම ශ්‍රාවකයන් අතුරෙහි වැඩිහිටියෝය. පරතෙර පත් (නිවන් ලත්) යම් භික්‍ෂුවරයෙක් වේ නම් ඔවුන් අතුරෙන් මේ සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේම උතුමි.´´

3. අනේපිඬු දෙව්පුත් තෙම මෙය කීය. මෙය කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ පැදකුණු කොට එහිම නොපෙනී ගියේය.

4. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ රැය ඇවෑමෙන් භික්‍ෂූන් ඇමතූසේක. ´´මහණෙනි, මේ රෑ එක්තරා දිව්‍ය පුත්‍රයෙක් රැය බොහෝ ගතවූ පසු බබළන ශරීර පුභා ඇත්තේ

ඤෆු ්‍ර88රැ%

මුළු ජේතවනය බබුළුවා මා වෙත පැමිණියේය. පැමිණ, මා වැඳ, එකත්පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටියේම ඔහු මා සමීපයෙහි,

´´ඎෂි සමූහයා විසින් නිතර සේවනය කරනලද ධර්‍ම රාජයන් වහන්සේ විසින් විසුම්ගත් මේ ජේතවනය මට ප්‍රීති උපදවන්නේය.

´´කර්‍මයද, ප්‍රඥාවද, සමාධියද, උතුම්වූ සිල්වත් ජීවිතයද යන මෙයින් සත්ත්‍වයෝ ශුද්ධ වෙති. ගෝත්‍රයෙන් හෝ ධනයෙන් හෝ ශුද්ධවීමෙක් නැත.

´´එබැවින් නුවණැති, තමාගේ දියුණුව දක්නා පුරුෂයා ධර්‍මය නුවණින් විමසා බැලියයුතු. මෙසේ එහිලා ඔහු පිරිසිදුවේ.

´´ප්‍රඥායෙනුත්, ශීලයෙනුත්, කෙලෙස් සංසිඳුවීමෙනුත්, සැරියුත් තෙරණුවෝම ශ්‍රාවකයන් අතුරෙහි වැඩිහිටියෝය. පරතෙර පත් (නිවන් ලත්) යම් භික්‍ෂුවරයෙක් වේ නම් ඔවුන් අතුරෙන් මේ සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේම උතුම්යයි කීය.

5. මහණෙනි, ඒ දෙව්පුත් මෙසේ කීය. මෙසේ කියා මා වැඳ පැදකුණු කොට එහිම නොපෙනී ගියේය.´´

6. මෙසේ වදාළවිට ආයුෂ්මත් ආනත්‍ද ස්ථවිරතෙම ´´ස්වාමීණි, ඒකාන්කයෙන් ඔහු අනේපිඬු දෙව්පුකු විය යුතුය. අනේපිඬු ගෘහපති තෙමේ ආයුෂ්මත් සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේ කෙරෙහි වෙසෙසින් පැහැදුණෙක් විය, එබැවිනි´´යි කීයේය.

7. ´´ආනන්‍දය, මැනවි, මැනවි. ඔඔ විසින් සිතීමෙන් යම්තාක් පැමිණිය යුතු නම්, ඒතාක්ම පැමිණිණ. ආනන්‍දය, ඒ දෙව්පුත් අනාථපිණ්ඩිකමය´´යි (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.)

දෙවෙනි අනාථපිණ්ඩික වර්‍ගයයි.

15. මහා නිදාන සූත්‍රය

1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදි. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුරු රට කම්මාසදම්‍ය නම්වූ නියම් ගමෙහි වාසය කළෝය. එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මේ කාරණය දැන්නුවේය. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, මේ හේතුඵල දේශනාව (පටිච්ච් සමුප්පාදය) ඉතා ගැඹුරු වේද, ගැඹුරු දැකුම් ඇත්තේ වේද, ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ කාරණය පුදුමයි. ඉතා පුදුමයි. එසේ නමුත් මට නොගැඹුරු වූවක් මෙන් පහසු වූවක් මෙන් වැටහේයයි´´ දැන්නුවේය.

´´ආනන්දය, එසේ නොකියව. මේ (පටිච්ච සමුප්පාදය) හේතුඵල ධර්මය ගැඹුරු වෙයි. ගැඹුරු දැකුම් අත්තේද වෙයි. ආනන්දය මේ ධර්මය නොදැනීම හේතුකොට ගෙන, හොඳින් අවබෝධ නොකිරීම හේතුකොට ගෙන, මේ සත්ව සමූහයා මීයන් විසින් කපා අවුල්කර දමන ලද රෙදිවියන්නන්ගේ නූල් කැටියක් මෙන් අවූල්වී, කුරුළු කූඩුවක් මෙන් ගෙතී තණ බිස්සක් මෙන් පැටලී, සැපයෙන් පහවූ බැවින් අපාය නම්වූ නපුරු ගති ඇත්තාවූ දුක් ඇත්තාවූ සසර නොයික්මවයි´´.

2. ´´ආනන්දය, යමක් හේතු කොට ගෙන ජරා මරණ දෙක වේ නම් ඒ ප්‍රත්‍යය (අවශ්‍ය කරුණ) කවරේදැයි කියන්නෙම් නම් ජාතිය ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන ජරා මරන දෙක වේයයි කිය යුතුයි.´´

´´ආනන්දය, යමක් කරුණු (ප්‍රත්‍යය) කොටගෙන ජාතිය වේ නම් ඒ ප්‍රත්‍යය කවරේදැයි මෙසේ කියන්නේ නම් භවය ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන ජාතිය වේ යයි කිය යුතුයි.´´

´´ආනන්දය, යමක් ප්‍රත්‍ය කොට ගෙන භවය වේ නම් ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්දැයි මෙසේ කියන්නේ නම් උපාදානය(දැඩිකොට අල්වා ගැනීම) ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන භවය වේයයි කිය යුතුයි.´´

´´ආනන්දය යමක් ප්‍රත්‍ය කොටගෙන උපාදානය වේ නම් ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්දැයි මෙසේ කියනනේ නම් ලෝභය ප්‍රත්‍යය කොටගෙන උපාදානය වේයයි කියයුතුයි.´´

´´ආනන්දය යමක් ප්‍රත්‍යය කොටගෙන ලෝභය වේ නම් ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්දැයි මෙසේ කියන්නේ නම් වේදනාව ප්‍රත්‍යය කොටගෙන ලෝභය වේයයි කිය යුතුයි.´´

´´ආනන්දය යමක් ප්‍රත්‍යය කොටගෙන වේදනාව වේ නම් ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්දැයි මෙසේ කියන්නේ නම් ස්පර්ශය ප්‍රත්‍යය කොටගෙන වේදනාව වේයයි කිය යුතුයි.´´

´´ආනන්දය යමක් ප්‍රත්‍යය කොටගෙන ස්පර්ශය වේ නම් ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්දැයි මෙසේ කියන්නේ නම් නාම රූප දෙක ප්‍රත්‍යය කොටගෙන ස්පර්ශය වේයයි කිය යුතුයි.´´

´´ආනන්දය යමක් ප්‍රත්‍යය කොටගෙන නාම රූප දෙක වේ නම් ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්දැයි මෙසේ කියන්නේ නම් විඥානය ප්‍රත්‍යය කොටගෙන නාම රූප දෙක වේයයි කිය යුතුයි.´´

´´ආනන්දය යමක් ප්‍රත්‍යය කොටගෙන විඥානය වේ නම් ඒ ප්‍රත්‍යය කුමක්දැයි මෙසේ කියන්නේ නම් නාම රූප දෙක ප්‍රත්‍යය කොටගෙන විඥානය වේයයි කිය යුතුයි.´´

3. ´´ආනන්දය, මෙසේ ඇති කල නාම රූප ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන විඥානය වෙයි, විඥානය ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන නාම රූප දෙක වෙයි, නාම රූප ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන ස්පර්ශය වෙයි, ස්පර්ශය ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන වේදනා වෙයි, වේදනාව ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන ලෝභය (තණ්හාව) වෙයි, තණ්හාව ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන උපාදානය (දැඩිව අල්වා ගැනීම) වෙයි, උපාදානය ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන භවය වෙයි, භවය ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන ජාතිය වෙයි, ජාතිය ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන ජරාව හා මරණය වෙයි, ජරා මරණ ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන ශෝක කිරීමය, වැලපීමය, කායික දුකය, දොම්නසය, දැඩි වෙහෙසය යන මොවුහු පහළ වෙත්. මෙසේ මේ සියලු දුක් රාශීහුගේ පහළවීම වේ.´´

4. ´´ආනන්දය, ජාතිය ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන ජරා මරණ වේය. මෙසේ කියන ලද්දේය. ආනන්දය, දේව භාවය පිණිස හෝ ගාන්ධර්ව භාවය පිණිස හෝ යක්‍ෂ භාවය පිණිස හෝ භූත භාවය පිණිස හෝ මනුෂ්‍ය භාවය පිණිස හෝ පක්‍ෂි භාවය පිණිස හෝ සිවුපා භාවය පිණිස හෝ සර්ප භාවය පිණිස හෝ ජාතියක් ඉපදීමක් මුළුමණින් නොවන්නේ නම් ආනන්දය, ඒ සත්ත්වයන්ගේ ඇතිවීමක් නොවන්නේය. සියලු ප්‍රකාරයෙන්ම උප්පත්තිය නැති කල ජාති නිරෝධය (උප්පත්තියෙන් වැළකීම) හේතුකොට ගෙන ජරා මරණ දෙක පෙනෙන්නේදැයි´´ ඇසුවෝය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, නොපෙනේයයි´´ කිය.

´´ආනන්දය, එබැවින් මෙසේ මේ හේතුඵල ධර්මයෙහි යම් ඒ ජාතියක් වේද, ජරා මරණ දෙක ඇතිවීමට එයම හේතුවෙයි. මේ ඉපදීම හේතුකොට ගෙන ජරා මරණ වන්නේයයි´´ කීවෝය.

5. ´´භවය ප්‍රත්‍ය කොටගෙන ජාතිය වේයයි මෙසේ මෙය කියන ලදි. ආනන්දය, භවය සියලු ආකාරයෙන් කිසිවකු සම්බන්ධව කිසි භවයක්හි, එනම්- කාම භවය, රූප භවය, අරූප භවය යනුවෙන් නොවන්නේ නම් සියලු ආකාරයෙන් භවය නැති කල භවය නිරුද්ධ කිරීම හේතු කොටගෙන ජාතිය (උප්පත්තිය) පෙනෙන්නේදැයි´´ ඇසුවෝය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, මේ කාරණය නෙවේමය´´.

´´ආනන්දය, එබැවින් මෙහි භවය හේතුකොට ගෙන යම් ජාතියක් වේනම් මේ භවයම ඊට හේතුවයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි. මෙයම ජාතිය හට ගන්නා හේතුව වේයයි´´ කීවෝය.

6. ´´උපාදානය (දැඩි කොට අල්ලා ගැනීම) හේතුකොට ගෙන භවය වේයයි මෙසේ මෙය කියන ලදි. ආනන්දය, සියලු ආකාරයෙන් උපාදානය (දැඩි කොට අල්ලා ගැනීම) කිසිවෙකු සම්බන්ධව කිසි තැනෙක්හි නොවේද, එනම් කාම ආශාවෙන් දැඩි සේ අල්වා ගැනීමය, වරදවා ගැනීමෙන් දැඩි සේ අල්වා ගැනීමය, ශීලවෘත වශයෙන් දැඩි සේ අල්වා ගැනීමය, ආත්මය දැඩි සේ අල්වා ගැනීමය යන මොවුහුය.  හැම ආකාරයෙන් උපාදානය නැති කල උපාදානය නැති කිරීම හේතුකොට ගෙන භවය පෙනෙන්නේදැයි´´ ඇසුවෝය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, එසේ නොපෙනේයයි´´ කීය.

´´ආනන්දය, එබැවින් මෙසේ මෙහි යම් මේ උපාදානයක් (දැඩි සේ අල්වා ගැනීමක්) වේද භවය ලැබීමට මෙයම හේතුවෙයි, මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම හට ගන්නා හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේයයි´´ පැවසුවෝය.

7. ´´තණ්හාව හේතුකොට ගෙන උපාදානය වේයයි මෙසේ මෙය කියන ලදි. ආනන්දය, කිසිවෙකුට කිසි තැනෙක සියලු ආකාරයෙන් මුළුමනින් එනම් – රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ කෙරෙහි ආශාවය, රූප ශබ්දාදියෙන් අන්‍ය දෙයෙහි ආශාවය යන තණ්හාවය,සියලු ආකාරයෙන් තණ්හාව නැති කල තණ්හා නිරෝධය හේතුකොට ගෙන දැඩිකොට අල්වා ගැනීමය (උපාදානය) පෙනෙන්නේදැයි´´ ඇසුවෝය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, එසේ නොපෙනේමයයි´´ කීය.

´´ආනන්දය, මෙසේ මෙහි යම් ඒ තණ්හාවක් වේද උපාදානයට මෙයම හේතුවේ, මෙයම මූල කාරණය වේ, මෙයම හට ගැනීමේ හේතුව වේ, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේයයි´´ කීවෝය.

8. ´´වේදනාව හේතුකොට ගෙන තණ්හාව වේ යයි මෙසේ මෙය කියන ලදි. ආනන්දය, කිසිවෙකුට කිසි තැනෙක්හි සියලු ආකාරයෙන් මුළුමණින් එනම්, ඇසේ කනේ නාසයේ දිවේ ශරීරයේ ස්පර්ශයේන් හටගන්නා වේදනාව යන මොවුහුය. ඉදින් වේදනාව නොවන්නේ නම් සෑම ආකාරයෙන් වේදනාව නැති කල වේදනා නිරෝධය හේතුකොට ගෙන තණ්හාව පෙනෙන්නේදැයි´´ ඇසුවෝය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, එසේ නොවන්නේමයයි´´ කීය.

´´ආනන්දය, එබැවින් මෙහි යම් ඒ වේදනාවක් වේද, තණ්හාව ඇතිවීම පිණිස වේදනාවම හේතු වෙයි, මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම හේතුව (සමුදය) වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය (අවශ්‍ය කරුණ) වේයයි´´ කීවෝය.

9. ´´ආනන්දය, මෙසේ ඇති කල වේදනාව ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන තණ්හාව වේ. තණ්හාව ප්‍රත්‍යය කොට ගෙන රූප ආදී අරමුණු සෙවීම ඇති වන්නේය. (පරියෙසනා) සෙවීම ඇති කල රූප ආදී අරමුණු ලැබීම වේ. රුපාදී අරමුණු ලැබීම ඇති කල හොඳ නරක විනිශ්චය කරයි. විනිශ්චය ඇති කල (ඡන්ද රාගය) දුර්වල රාගය හා බලවත් රාගය උපදී. ඡන්ද රාගය ඇති කල මමය මාගේය යන අදහස උපදී. මමය මාගේය යන අදහස ඇති කල දැඩි කොට දැකීම (තණ්හාව වශයෙන් දැකීම) වෙයි. තණ්හා වශයෙන් දැකීම ඇති කල මසුරු බව වේ. මසුරු බව ඇති කල ආරක්‍ෂා ඇති කීරීම වේ. ආරක්‍ෂා ඇති කිරීම ඇති කල දඬු ගැන්ම, ආයුධ ගැන්ම, කෝලාහලය, විරුද්ධකම්, විවාද, ´තෝ´, ´තා´ යන වචන කීම, බොරු කීම යනාදී නොයෙක් ලාමක අකුශල ධර්ම පහළ වෙත්´´.

´´මේ ආදීවූ නොයෙක් ලාමක අකුසල කරුණූ ඇතිවීමට හේතුවේ, මෙයම ඊට මූල කාරණය වේ, මෙයම ඊට හේතුව වේ, මෙයම ඊට ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, යම් මේ මසුරු බවක් වේ නම් ආරක්‍ෂාවට මෙයම හේතුව වෙයි, මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම පහළවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, මෙහි යම් මේ අයිතිකර ගැනීමක් වේ නම් මසුරු බවට හෙතුව වෙයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම පහළවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, මෙහි මමය, මාගේය යයි දැඩි කොට ගැනීම යන යමක් වේද, අයිතිකර ගැනීමට මෙයම හේතුවේ.මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම පහළවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, එහෙයින් මමය මාගේ යයි දැඩිකොට ගැනීමට යම් මේ දුර්වල රාගයක් හා බලවත් රාගයක් වේ නම් මෙයම හේතුව වෙයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම ඇතිවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, ඡන්ද රාගයට යම් මේ ප්‍රිය අප්‍රිය යන විනිශ්චයක් වේ නම් මෙයම හේතුව වෙයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම ඇතිවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, ප්‍රිය අප්‍රිය විනිශ්චයට යම් මේ ලැබීමක් වේ නම් මෙයම හේතුව වෙයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම ඇතිවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, මෙහි ලැබීමට යම් මේ සෙවීමක් වේ නම් මෙයම මෙයම හේතුව වෙයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම ඇතිවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, මෙහි සෙවීමට යම් මේ තණ්හාවක් වේ නම් මෙයම හේතුව වෙයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම ඇතිවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, යම් මේ ස්පර්ශයක් වේ නම් මෙයම විඳීමට හේතුවෙයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම ඇතිවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, එබැවින් මෙහි ස්පර්ශයට යම් මේ නාමරූපයක් වේ නම්, එය ස්පර්ශයටම හේතුවෙයි. එයම මූල කාරණය වෙයි, එයම ඇතිවීමේ හේතුව වෙයි, එයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, මෙහි යම් මේ විඥානයක් වේ නම් නාමරූපයට මෙයම හේතුවෙයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම ඇතිවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

10. ´´ආනන්දය, මෙහි යම් මේ නාමරූපයක් වේ නම් විඥානයට මෙයම හේතු වෙයි. මෙයම මූල කාරණය වෙයි, මෙයම ඇතිවීමේ හේතුව වෙයි, මෙයම ප්‍රත්‍යය වේ.´´

´´ආනන්දය, විඥානය නාමරූපයට ප්‍රත්‍යය වීම, නාමරූපය විඥානයට ප්‍රත්‍යය වීම යන මෙපමණකින් උපදින්නේ හෝ දිරන්නේ හෝ මැරෙන්නේ හෝ චුත වන්නේ හෝ නැවත උපදින්නේ හෝ වෙයි. මෙපමණකින් සිරිවඩ්ඪක, ධනවඩ්ඪක යනාදී නාම මාත්‍රය පමණක් ඇති ව්‍යවහාරයට හේතු වේ. මෙපමණකින් ඒ ඒ අර්ථ ප්‍රකාශ කරන වචනයන්ට හේතු වෙයි. මෙපමණකින් ඒ ඒ අදහස් අඟවන නම්වලට හේතු වෙයි. මෙපමණකින් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතු වෙයි. මෙපමණකින් විඥාන සහිතවූ නාමරූප දෙක මේ භවය පැණවීම පිණිස පවතී.

11. ´´ආනන්දය, කොපමණකින් ආත්මය පණවන තැනෙත්තේ පණවාද යත්, ආනන්දය, යමෙක් නොවඩන ලද කසිණ නිමිත්ත ආත්මයයි ගනීද, ඔහු රූප සහිත ස්වල්ප ආත්මයක් පණවන්නේ රූප සහිතවූ මගේ ස්වල්ප ආත්මයයි ප්‍රකාශ කරයි. ආනන්දය යමෙක් වඩන ලද කසිණ නිමිත්ත ආත්මයයි ගනීද, ඔහු රූප සහිතවූ කෙළවරක් නැති(??අනන්ත) ආත්මයක් ප්‍රකාශ කරන්නේ(??පණවන්නේ) රූප සහිතවූ මගේ කෙළවරක් නැති ආත්මයයි ප්‍රකාශ කරයි. ආනන්දය, අරූපීවූ ස්වල්ප ආත්මයක් පණවන්නේ මගේ අරූපීවූ ස්වල්ප ආත්මයයි පණවයි. ආනන්දය, අරූපීවූඅනන්ත ආත්මයක් පණවන්නේ මාගේ අරූපීවූ අනන්ත ආත්මයයි පණවයි(??ප්‍රකාශ කරයි)´´.

12. ´´ආනන්දය, ඒ සතර දෙනාගෙන් යම් කෙනෙක් රූප සහිතවූ ස්වල්ප ආත්මයක් ප්‍රකාශ කරමින් පණවාද ඔහු මෙලොව පමණක් ඇති පරලොවට නොයන හෝ පරලොවට යන්නාවූ රූප සහිතවූ ස්වල්ප ආත්මයක් හෝ පණවයි. කෙසේද යත්, ඔවුනොවුන් ඔවුනොවුන්ගේ (විද්‍යමාන) සත්‍ය නොවූවක් සත්‍ය බවට පමුණුවන්නෙමියි කියාය´´.

´´ආනන්දය, මෙවැනිවූ මේ රූප කසිණ ලාභී පුද්ගලයා කෙරෙහි ස්වල්පවූ ආත්මයක් ඇත යන දෘෂ්ටිය සන්තානගතව ඇත්තේයයි කීමට සුදුසුය´´.

13. ´´ආනන්දය, ඒ දෘෂ්ටිකයන් සතරදෙනා අතුරෙන් යම් කෙනෙක් රූප නැත්තාවූ ස්වල්ප ආත්මයක් ප්‍රකාශ කරන්නේ පණවාද, ඔහු මෙලොව පමණක් ඇති රූප නැත්තාවූ ස්වල්ප ආත්මයක් හෝ ප්‍රකාශ කරන්නේ පණවයිද, පරලොවට යන්නාවූ රූප නැත්තාවූ ස්වල්පවූ ආත්මයක් හෝ ප්‍රකාශ කරන්නේ පණවයිද, කෙසේද යත්, ඔවුනොවුන් ඔවුනොවුන්ගේ අසත්‍යයක් සත්‍ය බවට පමුණුවන්නෙමියි´´ කියාය.

´´ආනන්දය, මෙබඳුවූ මේ අරූප ධ්‍යානලාභී පුද්ගලයා කෙරෙහි ස්වල්පවූ අරූප ආත්මයක් ඇත යන මේ ඇදහීම (දැකීම) සන්තානගතව නොනැසී පවතීය යන මෙය කීමට සුදුසුය´´.

14. ´´ආනන්දය, ඒ ඇදහීම් ඇත්තන් අතුරෙන් යම් ඒ කෙනෙක් රූප රහිතවූ කෙළවරක් නැති ආත්මයක් ප්‍රකාශ කරන්නේ පණවාද, ඔහු මෙලොව පමණක් ඇත්තාවූ හෝ පරලොවට යන්නාවූ හෝ රූප නැත්තාවූ කෙළවරක් නැතිවූ ආත්මයක් ප්‍රකාශ කරන්නේ පණවයි. කෙසේද? (??කෙසේද යත්,) ඔවුනොවුන් ඔවුනොවුන්ගේ අසත්‍යයක් සත්‍ය බවට පමුණුවන්නෙමියි´´ කියාය.

´´ආනන්දය, මෙබඳුවූ මේ අරූප ධ්‍යානලාභී තැනැත්තා (??පුද්ගලයා) කෙරෙහි කෙළවරක් නැති ආත්මයක් ඇත යන මේ ඇදහීම සන්තානගතව නැති නොවී(??නොනැසී) පවතීයයි කීමට සුදුසු වෙයි(??යන මෙය කීමට සුදුසුය)´´.

´´ආනන්දය, මෙපමණකින් ආත්මයක් පණවන තැනැත්තේ පණවයි´´.

15. ´´ආනන්දය, කොපමණකින් නම් ආත්මය නොපණවන්නේ නොපණවාද යතහොත්, ආනන්දය, රූප සහිතවූ ස්වල්ප ආත්මයක් හෝ නොපණවන්නේ ´රූප ඇත්තාවූ මාගෙ ස්වල්පවූ ආත්මයයි´ ප්‍රකාශ නොකරයි.´´

´´ආනන්දය, රූප සහිතවූ කෙළවරක් නැති ආත්මයක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ´රූප සහිතවූ මාගේ කෙළවරක් නැතිවූ ආත්මයයි´ ප්‍රකාශ නොකරයි.

´´ආනන්දය, රූප නැත්තාවූ ස්වල්පවූ ආත්මයක් හෝ ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ´රූප නැත්තාවූ මාගේ ස්වල්පවූ ආත්මයයි´ ප්‍රකාශ නොකරයි.´´

´´ආනන්දය, රූප නැත්තාවූ කෙළවරක් නැතිවූ ආත්මයක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ´රූප නැත්තාවූ මාගේ කෙළවරක් නැති ආත්මයයි´ ප්‍රකාශ නොකරයි.´´

16. ´´ආනන්දය, යම් අයෙක් රූපවත්වූ ස්වල්පවූ ආත්මයක් හෝ ප්‍රකාශ නොකරන්නේප්‍රකාශ නොකරයිද, ඔහු මෙලොව පමණක් ඇති රූපවත්වූ ස්වල්පවූ ආත්මයක් හෝ ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ප්‍රකාශ නොකරයිද, පරලොවට යන්නාවූ රූපවත්වූ ස්වල්පවූ ආත්මයක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ප්‍රකාශ නොකරයි. අසත්‍යයක් සත්‍ය බවට පමූණූවන්නෙමියි යන අදහසක් ඔහුට නැත්තේය.´´

´´ආනන්දය, මෙවැනිවූ රූප කසිණලාභී අය කෙරෙහි ස්වල්පවූ ආත්මයක් ඇත යන ඇදහීම සන්තානගතව නොපවතීයයි කීමට සුදුසුය.´´

´´ආනන්දය, ඒ ඇදහීම් ඇත්තන් අතුරෙන් යම් කෙනෙක් රූපවත්වු කෙළවරක් නැති ආත්මයක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ප්‍රකාශ නොකරයිද, ඒ අය එසේ මෙලොව පමණක් ඇත්තාවූ හෝ පරලෙවට යන්නාවූ හෝ රූපවත්වූ කෙළවරක් නැති ආත්මයක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ප්‍රකාශ නොකරයි. ඔවූනොවුන් ඔවුනොවුන්ගේ අසත්‍ය සත්‍ය බවට පමූණූවන්නෙමි යන අදහසක් ඔහුට නැත.´´

´´ආනන්දය, මෙවැනිවූම මේ රූප ධ්‍යානලාභී පුද්ගලයා කෙරෙහි කෙළවරක් නැති ආත්මයක් ඇත යන මතය සන්තානගතව නොපවතී යන වචනය කීමට සුදුසුයි´´

´´ආනන්දය, ඒ ඇදහීම් ඇත්තන් අතුරෙන් යම් අයෙක් අරූපවත්වූ ස්වල්ප ආත්මයක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ප්‍රකාශ නොකරයිද, ඔහු මෙළොව පමණක් ඇත්තාවූ හෝ පරලොවට යන්නාවු හෝ අරූපවත් ස්වල්ප ආත්මයක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ප්‍රකාශ නොකරයි. ඔවූනොවුන් ඔවුනොවුන්ගේ අසත්‍යයක් සත්‍ය බවට පමූණූවන්නෙමි යන අදහසක් ඔහුට නැත.´´

´´ආනන්දය, මෙවැනිවූම මේ අරූප ධ්‍යානලාභී පුද්ගලයා කෙරෙහි ස්වල්පවූ ආත්මය යන ඇදහීම (අනුසයනය) සන්තානගතව පැවැත්ම නොකෙරේයයි ඒ ඇදහීම සම්බන්ධව මේ වචනය කීමට සුදුසුයි´´

´´ආනන්දය, එහි යම් අයෙක් අරූපවත් ආත්මයක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ප්‍රකාශ නොකරයිද, මෙලොව පමණක් ඇත්තාවූ හෝ පරලොවට යන්නාවූ හෝ ඒ අරූපවත්වූ කෙලවරක් නැති ආත්මයක් ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ප්‍රකාශ නොකරයි.ඔවූනොවුන් ඔවුනොවුන්ගේ අසත්‍ය සත්‍ය බවට පමූණූවන්නෙමි යන අදහසක් ඔහුට නැත.´´

´´ආනන්දය, මෙවැනිවූම මේ අරූප ධ්‍යානලාභී පුද්ගලයා කෙරෙහි කෙළවරක් නැති ආත්මයක් ඇත යන මතය සන්තානගතව නොපවතීයයි කීමට සුදුසු වෙයි. ආනන්දය, මෙපමණකින් ආත්මයයි ප්‍රකාශ නොකරන්නේ ප්‍රකාශ නොකරයි.´´

17. ´´ආනන්දය, කොපමණකින් නම් ආත්මය දෘෂ්ටි වශයෙන් දකින්නා දකීද යත හොත්, ආනන්දය, වේදනාව හෝ ආත්මයයි දකින්නා ´වේදනාව මගේ ආත්මයයි´ දකී. ආනන්දය,´වේදනාව මගේ ආත්මය නොවෙයි. මාගේ ආත්මය නොවිඳින ස්වභාව ඇත්තේ´යයි මෙසේත් ආත්මයයි දකින්නා දකී. ආනන්දය, ´වේදනාව මගේ ආත්මය නොවේමය. නොවිඳින ස්වභාවයද මගේ ආත්මය නොවේ. මගේ ආත්මය විඳිනු ලබයි. මගේ ආත්මය විඳීම ස්වභාව කොට ඇත්තේ´යයි මෙසේ ආත්මයයි දකින්නා දකී.

18. ´´ආනන්දය, එහි යමෙක් වේදනාව මගේ ආත්මයයි කියාද, ඔහුට මෙසේ කිය යුතු වන්නේය.ඇවැත්නි, මේ මේ වේදනා තුනක් වෙත්. සැප වේදනාවය,දුක් වේදනාවය උපෙක්‍ෂා (සැප හෝ දුක නුවූ) වේදනාවය යන මොව්හුයි.මේ තුන් වේදනා අතුරෙන් කවර නම් වේදනාවක් ආත්ම වශයෙන් දකීදැයි ඇසිය යුතුය. ආනන්දය, යම් කලක සැප විඳීමක් ලබාද එකල දුක් විඳීමක් නොලබයි.උපෙක්‍ෂා වේදනාවක් නොලබයි.ඒ කාලයෙහි සැප විඳීමක්ම විඳී, යම් කලක දුක් විඳීමක් විඳීද, එකල සැප විඳීමක් නොවිඳීමය. දුක් විඳීමක්ම විඳී. ආනන්දය, යම් කලක උපෙක්‍ෂා වේදනාවක් විඳීද, එකල සැප විඳීමක් නොවිදී,දුක් විඳීමක්ද නොවිදී ඒ කාලයෙහි උපේක්‍ෂා වේදනාවක්ම විඳී.

19. ´´ආනන්දය,සැප විදීමද හෝ දුක් විදීම හෝ දුක්ද නොවු සැපද නොවු විදීම හෝ අනිත්‍යයි.ඒ ඒ කාරණයන්ගෙන් රැස්වන ලද්දේය.ප්‍රත්‍යය හේතුවෙන් උපන්නීය.ගෙවීයාම ස්වභාවකොට ඇත්තීය.වැනසීම ස්වභාවකොට ඇත්තීය.නොඇලීම ස්වභාවකොට ඇත්තීය.නිරොධය (නැතිවීම) ස්වභාවකොට ඇත්තීය.ඒ සැප වේදනාව විදින්නාහට මෙය මගේ ආත්මයයි සිතෙයි.ඒ සැප විදීම නැතිවීමෙන්ම මගේ ආත්මය පහව ගියේයයි අදහස් වෙයි.දුක් විදීමක් විදින්නාටද එසේමය.දුක්ද නොවු සැපද නොවු විදීමක් විදින්නාහටද එසේමය.මෙසේ ඒ පුද්ගලයා මේ ආත්මයේදීම අනිත්‍යවූ සැප දුක් වන්නාවූද ඒ ඒ දෙකින්ම මිශ්‍රවුද,ඉපදීම හා වැනසීම ස්වභාවකොට ඇතිවූවක් ආත්මයයි මෙසේ කියයිද,ආනන්දය,එහෙයින් මේ දැක්වූ කාරණයෙන්ද වේදනාව මගේ ආත්මයයි දැකීමට සුදුසු නොවේ.

20. ´´ආනන්දය,යම් ඒ කෙනෙක් වේදනාව මගේ ආත්මය නොවේමය.මගේ ආත්මය විදින ස්වභාවයක් නැත්තේයයි මෙසේ කියයිද,ඔහු මෙසේ කියයුතු වන්නේය.

´´ඇවැත්නි,යම් තැනක සියලු ආකාරයෙන් විදීමක් නැත්තේද කිමෙක්ද? එහි මම වෙමියි යන මේ අදහස වන්නේදැයි´´ කියායි.

´´ස්වාමීනි,මේ කාරණය නොවේමය.´´

´´ආනන්දය,එහෙයින් මෙහි මේ කාරණයෙන්ද වේදනාව මගේ ආත්මය නොවේමය.මගේ ආත්මය විදින ස්වභාව නැත්තේයයි දැකීමට සුදුසු නොවේ.

21. ´´ආනන්දය,යම් ඒ කෙනෙක් මෙසේ කියයිද, ´විදීම මගේ ආත්මය නොවෙයි.මගේ ආත්මය නොවිදින ස්වභාවයද නොවේ.මගේ ආත්මය ව්දිනු ලබයි.මගේ ආත්මය විදීම ස්වභාවකොට ඇත්තේය´ කියායි.ඔහු මෙසේ කියයුතු වන්නේය.

´´ඇවැත්නි,විදීම සියලු ස්වභාවයෙන්,සියලු ආකාරයෙන් ස්ම්පූර්ණයෙන් නිරුධ(නැති) වන්නේ නම් සියලු ආකාරයෙන් විදීම නැති කල්හි වේදනා නිරොධයෙන් ඒ විදීම කෙරෙහි මම වෙමියි යන දැකීමක් කිමෙක්ද වන්නේදැයි විචාළේය.

´´ස්වාමීනි,මේ කාරණය නොවේමය´´

´´ආනන්දය,එහෙයින් මේ කාරණයෙන්ද මෙහි විදීම මගේ ආත්මය නොවෙයි.විදින ස්වභාවයද මගේ ආත්මය නොවෙයි.මගේ අත්මය විදිනු ලබයි.මගේ ආත්මය විදීම ස්වභාවකොට ඇත්තේයයි දැකීමට සුදුසු නොවේ.

22. ´´ආනන්දය,යම් හෙයකින් භික්‍ෂුතෙම වේදනාව ආත්මයයි නොදකීද, නොවිදින ස්වභාව ආත්මයයි නොදකීද,ආත්මය විදිනු ලබයි,මාගේ ආත්මය විදීම ස්වභාවකොට ඇත්තේය´´ කියා නොදකීද,මෙසේ නොදක්නාවු හෙතෙමේ ස්කන්ධ සමූහයක් වුත් මේ ලෝකයෙහි රූපාදී කිසිවක් ආත්මයයි වරදවා නොගනී,එසේ නොගන්නා තැනැත්තේ කිසිවක නොඇලෙයි. නොඇලෙන්නේ තමන්ම ක්ලේශයන්ගෙන් මිදීම කෙරේ.ජාතිය (උත්පත්තිය) නැතිවිය.උතුම් හැසිරීම වැස නිමවන ලද්දේය,කටයුතු කොට නිමවන ලද්දේය.මේ සදහා මෙයින් මතු කළ යුත්තක් නැතැයි දැනගනී.

´´ආනන්දය,මෙසේ ක්ලේශයන් කෙරෙන් මිදුනු සිත් ඇත්තාවූ භික්‍ෂුවට යමෙක් සත්වයා මරණින් මතු වේයයි මෙසේ කියන්නේද, එසේ ක්ලේශයන් කෙරෙන් මිදුනාවු යම් අරහත් කෙනෙක් වේද,උන්වහන්සේට මෙවැනි ඇදහිල්ලක් (දැකීමක්) වේයයි කියන්නට සුදුසු නොවෙයි´´ කීවෝය. සත්වයා මරණින් මතු නොවේයයි, සත්වයා මරණින් මතු වන්නේද නොවන්නේද නොවේයයි, සත්වයා මරණින් මතු නොවේමය,නොවන්නේත් නොවේයයි,ඒ රහතන් වහන්සේට මෙවැනි ඇදහීම් වේයයි කියන්ට සුදුසු නොවෙයි කීවෝය.ඊට හේතුව කවරේද යත්? ආනන්දය,ව්‍යවහාර යම් පමණ ඇත්තේද යම් පමණ ව්‍යවහාරයට හේතු ඇත්තේද,යම් පමණ අර්ථවත් වචන ඇත්තේද,යම් පමණ (අර්ථවත් වචන වලට) හේතු ඇත්තේද,යම් පමණ පැනවීම් ඇත්තේද යම් පමණ පැනවීම් වලට හේතු ඇත්තේද,යම් පමණ නුවණ ඇත්තේද,නුවණින් බැසගතයුතු කරුණු යම් පමණ ඇත්තේද යම් පමණ සංසාරය වේද යම් පමණ සංසාර චක්‍රය පවතීද ඒ සියල්ල උසස් ඥනයෙන් දැනගෙන භික්‍ෂුතෙම ක්ලේශයන් කෙරෙන් මිදුනේද,එහෙයින් ඒ සියල්ල උසස් ඥානයෙන් දැනගෙන කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදුනු භික්‍ෂුතෙම නොදනී,නොදකී.රහතන් වහන්සේට මෙවැනි ඇදහීමක් (දැකීමක්) වේයයි කියන්නට සුදුසු නොවෙයි´´ කීවෝය.

23 ´´ආනන්දය,විඥාන පිහිටන තැන් හතක් වෙත්.ආයතන (සත්ව වාසස්ථාන) දෙකක් වෙත්.ඒ විඥාන පිහිටන තැන් හත නම්, ආනන්දය, නොයෙක් ශරීර ඇත්තාවුද නොයෙක් ප්‍රතිසන්ධි විඥාන ඇත්තාවූද සත්වයෝ ඇත්තාහ.එනම් මනුෂ්‍යයෝද සමහර දෙවියෝද සමහර (විනිපාතික) සැපයෙන් අඩුවූ ප්‍රේතයෝද යන මොව්හුය. මේ පළමුවෙනි විඥාන පිහිටන තැනයි. ආනන්දය,නොයෙක් ශරීර ඇති එක සංඥාවක් (ප්‍රතිසන්ධි විඥානයක්) ඇත්තාවුද සත්වයෝද ඇත්තාහ. එනම් ප්‍රථම ධ්‍යානයෙන් උපන්නාවූ ප්‍රථමධ්‍යානතල වාසී දෙවියෝයි.මේ දෙවෙනි විඥාන පිහිටන තැනයි.

´´ආනන්දය, සමාන ශරීර ඇත්තාවු නොයෙක් සංඥ(ප්‍රතිසන්ධි විඥාන) ඇත්තාවු සත්වයෝ ඇත්තාහ. එනම් ද්වීතීයධ්‍යාන තල වාසීවු ආභාශ්වර දෙවියෝය, මේ තුන්වෙනිවු විඥාන පිහිටන තැනයි.´´ආනන්දය සමාන ශරීර ඇත්තාවූද එකක්වු සංඥා (ප්‍රතිසන්ධි විඥාන) ඇත්තාවූද සත්වයෝ ඇත්තාහ. එනම් තෘතීය ධ්‍යාන තලවාසී පරිත්ත සුභ, සුභකිණ්ණක යන ශුභකීර්ණක දෙවියෝයි. මේ හතරවෙනි විඥාන පිහිටන තැනයි. ආනන්දය, සියලු ආකාරයෙන් රූප සංඥාවන්ගේ ඉක්මවීමෙන් (ප්‍රතිඝ) ගැටීම් සහිත සංඥාවන්ගේ දුරලීමෙන් නොයෙක් ආකාර සංඥාවන්ගේසිහි නොකිරීමෙන් ආකාශය අනන්තයයි ගෙන ආකාශානඤ්චායතන භුමියට පැමිණියාවු සත්වයෝ ඇත්තාහ. මේ පස්වෙනි විඥාන පිහිටන තැනයි. ආනන්දය, සියලු ආකාශානඤ්චායතනය ඉක්මවා විඤ්ඤාණය අනන්තයයි වඩා විඤ්ඤාණඤ්චායතන භුමියට පැමිණි සත්වයෝ ඇත්තාහ. මේ හයවෙනිවූ විඥාන පිහිටන තැනයි. ආනන්දය, සියලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤානඤ්චායතනය ඉක්මවා කිසිවක් නැතැයි භාවනා වඩා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණියාවු සත්වයෝ ඇත්තාහ. මේ සත්වෙනි විඥාන පිහිටන තැනයි, අසංඥසත්ව බ්‍රහ්ම ලෝකය පළමුවෙනි (ආයතනය) සත්වවාසය වෙයි. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය දෙවෙනි (ආයතනය) සත්ව වාසය වෙයි.

24. ´´ආනන්දය, ඒ විඥාන පිහිටන තැන් හත අතුරෙන් නොයෙක් ශරීර හා නොයෙක් සංඥා ඇත්තාවුද යම් මේ ප්‍රථම විඥාන පිහිටන තැනක් වේද ඒ නම් මනුෂ්‍යයෝද සමහර දෙවියෝද සමහර (විනිපාතික) සැපයෙන් අඩු ප්‍රෙතයෝද යන මොව්හුයි.´´

´´ආනන්දය, යමෙක් ඒ පළමුවැනි දෙවෙනි,තුන්වෙනි ආදී වශයෙන් හත්වෙනි විඥාන පිහිටන තැන් දනීද ඒ විඥාන පිහිටන තැන පහළවීමට හේතුව දනීද, එහි නැතිවීම දනීද, එහි සැපය දනීද,මිදීම දනීද, ඔහු විසින් ඒ විඥානය පිහිටන තැන පිළිබදව මමය මාගේයයි ගෙන සතුටුවීම කිමෙක යුතුදැයි ඇසුවෝය,,

´´ස්වාමීන් වහන්ස, මේ කාරණය නුසුදුසුමය,

´´ආනන්දය, ඒ විඥාන පිහිටන තැන් හත අතුරෙන් යම් මේ සත්වෙනි විඥාන පිහිටන තැනක් වේද,එනම් සියලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතන ධ්‍යානය ඉක්මවා කිසිවක් නැතැයි නාස්තිභාව ප්‍රඥප්තිය වඩා ආකිඤ්චඤ්ඤායතන ලෝකයට පැමිණියාවූ දෙවියෝ වෙත්ද,

´´ආනන්දය, යමෙක් එය දනීද, ඊට හේතුවත් දනීද, එහි විනාශයත් දනීද, එහි සැපයත් දනීද, එහි දෝෂයත් දනීද, එයින් මිදීමක් දනීද, ඔහු විසින් එය මමය මාගේයයි ගෙන සතුටුවීම කිමක සුදුසුදැයි, ඇසුවෝය.

´´ආනන්දය, ඒ සත්වාවාස අතුරෙන් අසඤ්ඤසත්තායතන නම් වූ යම් සිත නැති බඹලොවක් වේද, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන නම් සිත ඇතැයිද නොකියයුතු නැතැයිද නොකියයුතු බඹලොවක් ඇත්තේද ආනන්දය, යමෙක් එය දනීද ඊට හේතුවත් දනීද එහි විනාශයත් දනීද, එහි සැපයත් දනීද, එහි දෝෂයත් දනීද, එයින් මිදීමත් දනීද ඔහු විසින් එය මෙය මාගේයයි ගෙන සතුටුවීම කීමෙක යුතුදැයි, ඇසුවෝය.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, මේ කාරණය නුසුදුසුමය,

´´ආනන්දය, යක් කලක භික්‍ෂුතෙම මේ විඥාන විහිටි තැන් හතේද, මේ දෙකක්වූ ආයතනයන්ගේද පහළවීමට හේතුවද, විනාශයද, සැපයද මිදීමද ඇතිසැටියෙන් දැන කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදුනේ වේද, ආනන්දය, මේ භික්‍ෂුතෙම ප්‍රඥාව හේතුකොටගෙනකෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදුනේයයි කියනු ලැබේ.´´

25. ´´ආනන්දය, මේ විමෝක්‍ෂ ධර්ම (සතුරු ධර්ම කෙරෙන් මිදීම) අටක් වෙත්. කවර නම් අටක්ද යත්-

තමාගේ හිසකෙස්වල වර්ණාදියෙන් ලබන ලද නීල කසිනාදියෙන් උපදවාගත් රූප ධ්‍යාන ඇත්තෙක්ව බාහිර රූපයන් දකීද, මේ පළමුවෙනි විමෝක්‍ෂය (සතුරු ධර්මවලින් මිදීම) යි. තමාගේ හිසකෙස්වල වර්ණාදියෙන් උපදවාගත් රූප ධ්‍යාන නැත්තෙක්ව බාහිර රූපයන් දකීද, මේ දෙවැනි විමෝක්‍ෂය (සතුරු ධර්මවලින් මිදීම) යි. පිරිසිඳුවූ නීලාදී කසිනයක් අරමුණු කොට වාසය කරයිද මේ තුන්වැනි විමෝක්‍ෂයයි. සියලු ආකාරයෙන් රුප හැඟීම ඉක්මවා ගැටීම සහිත හැඟීම් දුරු කිරීමෙන් නොයෙක් සංඥා නොමෙනෙහි කිරීමෙන් අනන්ත ආකාශය අරමුණුකොට ආකාශානඤ්චායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද මේ සතරවැනි විමෝක්‍ෂය (මිදීම) යි. සියලු ආකාරයෙන් අනන්ත ආකාශය ඉක්මවා එම අනන්ත විඤ්ඤාණය අරමුණුකොට විඤ්ඤාණඤ්චායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද මේ පස්වැනි විමෝක්‍ෂය (මිදීම) යි. සියලු ආකාරයෙන් අනන්ත විඤ්ඤාණය ඉක්මවා ඒ විඤ්ඤාණයාගේ කිසිවක් නැතිබව අරමුණුකොට ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද මේ සයවැනි විමෝක්‍ෂය (මිදීම) යි. සියලු ආකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද මේ සත්වැනි විමෝක්‍ෂය (මිදීම) යි. සියලු ආකාරයෙන් නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා චිත්ත චෛතසිකයන්ගේ නිරෝධයට (නිරෝධ සමාපත්තියට) පැමිණ වාසය කරයි. මෙය අටවැනි විමෝක්‍ෂයයි.ආනන්ද, මේ වනාහි අටවැදෑරුම් විමෝක්‍ෂයෝය.

26. ´´ආනන්දය, භික්‍ෂුතෙමේ මේ විමෝක්‍ෂ අවට මුල සිට අග දක්වාද සමවදියි (පැමිණ වාසය කරයි). අගසිට මුල දක්වාද සමවදියි. මුල සිට අග දක්වාද අගසිට මුල දක්වාද සමවදියි. කැමති තැනම කැමති සමාපත්තියකට කැමතිතාක් කල් සමවදින්නේද වෙයි. නැගිටින්නේද වෙයි. ආශ්‍රව ධර්මයන් ක්‍ෂය කිරීමෙන් ආශ්‍රව නැති සමාධි සිතින් විඳීමද ප්‍රඥාවෙන් මිදීමවන අර්හත්ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තම විශේෂ ඥානයෙන් අවබෝධ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරයි.

ආනන්දය, මේ භික්‍ෂුව අරූප සමාපත්තිය කරණකොට ගෙන රූප කයින්ද, මාර්ගය කරණකොට ගෙන කාම කයින්ද යන දෙකොටසින් මිදුණු (උභතොභාග විමුත්ත) පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ. මේ නාම රූප දෙපසින් මිදීමට වඩා උතුම්වූද ප්‍රණීතවූද අන් මිදීමක් නම් නැත්තේය´´.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ ධර්මය දේශනා කළසේක. සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ දේශනාව සතුටින් පිළිගත්තේය.

(පසළොස් වෙනිවූ මහා නිදාන සූත්‍රය නිමියේය)