14. මහාපදාන සූත්‍රය.

1. මේ මාගේ ඇසීමය- එක් කලක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරති. එවිට පසුබත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් හැරී අවුත් කරෙරි (ලුණුවරණ ගස්වලින් වටවූ) මණ්ඩපය අසල විවේක ගන්නා ශාලාවෙහි එක්ව උන්නාවූ රැස්වූ භික්‍ෂුන් අතරෙහි අතීත ආත්ම පිළිවෙළ මෙසේය. පෙර විසූ ආත්ම මෙසේයයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පෙරවිසූ ආත්ම දන්නාවූ ඥානය පිළිබඳ ධාර්මික කථාවක් උපන්නේය.

2. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිසිදුවූ මනුෂ්‍ය ඥානය ඉක්ම පැවැත්තාවූ දිව්‍ය කණින් ඒ භික්‍ෂුන්ගේ මේ කථාව ඇසුවෝය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උන් ආසනයෙන් නැගිට කෙරෙරි මණ්ඩපය සමීපයෙහිවූ විවේක ගන්නා ශාලාවට පැමිණියෝය. පැමිණ පැණවූ ආසනයෙහි වැඩ උන්හ, වැඩහිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ´´මහණෙනි, මෙහි තෙපි දැන් කිනම් කථාවකින් යුක්තව උන්නහුද? තොපගේ කිනම් කථාවක් අතරතුර නතර කළහුදැයි´´ ඇසුවෝය.

3. මෙසේ ඇසූ කල ඒ භික්‍ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය කීවෝය. ´´ස්වාමීන් වහන්ස, අප අතරෙහි පෙර ආත්ම මෙසේයයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉහත ආත්ම දැනගැනීමේ ඥානය පිළිබඳවූ ධාර්මික කථාවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගැන උපන්නේය.´´

4. ´´මහණෙනි, තෙපි පෙර විසූ ආත්ම පිළිබඳවූ ධර්ම කථාවක් අසන්නට කිමෙක කැමැත්තහුදැයි´´ ඇසුවෝය.

´´යම් හේතුවකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉහත ආත්ම පිළිබඳවූ ධර්ම කථාවක් දේශනා කරන්නේ නම්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතින් අසා භික්‍ෂුහු දරාගන්නාහුයයි´´ කීවෝය.

5. මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ විපස්සි බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙයින් අනූඑක්වෙනි කල්පයෙහිද සිකී බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙයින් තිස්එක්වෙනි කල්පයෙහිද වෙස්සභූ බුදුරජාණන් වහන්සේ ඒ තිස්එක්වෙනි කල්පයෙහිමද කකුසන්ධ බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ මහාභද්‍ර කල්පයෙහිම ලොව පහළ වූවෝය. මහණෙනි, මේ මහාභද්‍ර කල්පයෙහිම අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ කෝණාගමන කාශ්‍යප යන බුදුරජාණන් වහන්සේලා ලොව පහළ වූවෝය. මහණෙනි, මේ මහාභද්‍ර කල්පයෙහිම දැන් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ මම උපන්නෙමි´´.

කල්ප පරිඡේද කථායි.

6. ´´මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ විපස්සී බුදුන් වහන්සේත් සිකී බුදුන් වහන්සේත් වෙස්සභූ බුදුන් වහන්සේත් ජාතියෙන් ක්‍ෂත්‍රිය වූවෝය. ක්‍ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන්නෝය. අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ කකුසන්ධ බුදුන් වහන්සේත් කෝණාගමන බුදුන් වහන්සේත් කාශ්‍යප බුදුන් වහන්සේත්, ජාතියෙන් බ්‍රාහ්මණ වූවෝය. බ්‍රාහ්මණ කුලයෙහි උපන්නෝය. මහණෙනි, දැන් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ මම ක්‍ෂත්‍රිය වූයෙමි. ක්‍ෂත්‍රිය කුලයෙහි උපන්නෙමි.´´

ජාති පරිච්ඡේද කථායි.

7. ´´මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ විපස්සී බුදුන් වහන්සේත් සිකී බුදුන් වහන්සේත් වෙස්සභූ බුදුන් වහන්සේත් ගොත්‍රයෙන් කොණ්ඩඤඤ නම් වූවෝය. අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ කකුසන්ධ බුදුන් වහන්සේත් කෝණාගමන බුදුන් වහන්සේත් මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ කාශ්‍යප බුදුන් වහන්සේත් ගෝත්‍රයෙන් කාශ්‍යප නම් වූවෝය. මහණෙනි, දැන් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ මම ගොත්‍රයෙන් ගෞතම නම් වූයෙමි.´´

ගොත්‍ර පරිච්ඡේද කථායි.

8. ´´මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසූදහසක් අවුරුදුද සිකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැත්තෑ දහසක් අවුරුදුද වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැට දහසක් අවුරුදුද කකුසන්ධ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සතලිස් දහසක් අවුරුදුද කොණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තිස් දහසක්ද කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේට විසිදහසක් අවුරුදුද ආයුෂ ප්‍රමාණය විය. දැන් මට ආයුෂ ප්‍රමාණය ස්වල්ප කාලයක් වෙයි. යමෙක් වැඩි කලක් ජීවත්වේ නම් ඔහු අවුරුදු සියයකට අඩුකාලයක් හෝ වැඩි කාලයක් ජීවත්වෙයි.

ආයුෂ පරිච්ඡේද කථාවයි.

9. ´´මහණෙනි, අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුඬවූ විපස්සිවූ බුදුන් වහන්සේ පළොල් රුක මුලදීද, සිකී බුදුරජාණන් වහන්සේ ඇටඹ රුක් මුලදීද, වෙස්සභූ බුදුන් වහන්සේ සල් රුක මුලදීද, කකුසඳ බුදුන් වහන්සේ මහරි රුක් මුලදීද, කොණාගමන බුදුන් වහන්සේ දිඹුල් රුක් මුලදීද, කාශ්‍යප බුදුන් වහන්සේ නුගරුක් මුලදීද බුදුවූසේක. මහණෙනි, දැන් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ මම ඇසටු රුක් මුලදී බුදුවූයෙමි.´´

බොධි පරිච්ඡේද කථායි.

10. ´´මහණෙනි, විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඛණ්ඩය, තිස්සයද සිකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අභීභූ, සම්භවද වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සොණය, උත්තරයද කකුසන්ධ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට විරැරය, සංජීවයද කොණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට භීය්‍යොසොය, උත්තරයද මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේට තිස්සය, භාරද්වාජයද යන අග්‍ර ශ්‍රාවකයෝ දෙදෙනෙක් වූවෝය. මහණෙනි, දැන් මට සාරිපුත්තය, මොග්ගල්ලානය යන අග්‍ර ශ්‍රාවකයෝ දෙදෙනෙක් වූවෝය.´´

ශ්‍රාවක යුග පරිච්ඡේද කථායි.

11. ´´මහණෙනි, විපස්සී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුනක්ද සැට අට ලක්‍ෂයක් භික්‍ෂුන් ඇති එකක්ද භික්‍ෂුන් ලක්‍ෂයක් ඇති එකක්ද අසූ දහසක් භික්‍ෂුන් ඇති එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක් විය. සියල්ලන්ම රහත්වූ මේ ශ්‍රාවක රැස්වීම් තුණ වූහ. සිකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ශ්‍රාවකයන්ගේ රැස්වීම් තුණක් වූහ. අර්හත් භික්‍ෂුන් ලක්‍ෂයක් ඇති එකක්ද අසූදහසක් ඇති එකක්ද තිස්හත් දහසක් ඇති එකක්ද විය. සියල්ලන්ම රහත්වූ භික්‍ෂුන්ගේ මේ රැස්වීම් තුණ වූහ.

´´මහණෙනි, වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අසූ දහසක් භික්‍ෂුන් ඇති රැස්වීමක්ද සැත්තෑ දහසක් භික්‍ෂුන් ඇති එකක්ද සැට දහසක් භික්‍ෂුන් ඇති එකක්ද සියල්ලන්ම රහත්වූ මේ ශ්‍රාවක රැස්වීම් තුණ වුහ.

´´මහණෙනි, කකුසන්ධ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සතළිස් දහසක් භික්‍ෂුන් ඇති සියල්ලන්ම රහත්වූ මේ එකම ශ්‍රාවක රැස්වීම වූයේය. කොණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සෙට තිස්දහසක් භික්‍ෂුන් සියල්ලන්ම රහත්වූ මේ එකම රැස්වීම විය. කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේට විසිදහසක් ශ්‍රාවකයන් ඇති සියල්ලන්ම රහත්වූ මේ එකම ශ්‍රාවක රැස්වීම වූයේය. මහණෙනි, දැන් මට එක් දහස් දෙසිය පණසක් භික්‍ෂුන් ඇති එක් ශ්‍රාවක රැස්වීමක් වූයේය. මට සියල්ලන්ම රහත්වූ මේ එකම රැස්වීම වූයේය.´´

ශ්‍රාවක රැස්වීම් පරිච්ඡේද කථායි.

12. මහණෙනි, විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අශොක නම් භික්‍ෂු කෙනෙක් උපස්ථායක වූයේය. සිකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙධඞකරය, උපස්ථායක වූයේය. වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උපසන්තද උපස්ථායක, කකුසන්ධ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බුඬිජද උපස්ථායක, කොණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සොත්තිජද උපස්ථායක, කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සබ්බමිත්තද උපස්ථායක වූයේය. මහණෙනි, දැන් මට ආනන්ද උපස්ථායක වූයේය.

උපස්ථායක භික්‍ෂු පරිච්ඡේද කථායි.

13. ´´මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුඬවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බන්ධුමාන රජ තෙම පියද බන්ධුමතී දේවිය මව්ද වූහ. ඒ රජුහට බන්ධුමතී නුවර රාජධානිය විය. සිකී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අරුණ රජ පියාද පභාවතී දේවිය මව්ද වූහ. ඒ රජුහට අරුණවතී නුවර රාජධානිය විය. වෙස්සභූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සුප්පතීත රජ තෙම පියාද යසවතී දේවිය මව්ද වූහ. අනොපම නුවර රාජධානිය විය. කකුසන්ධ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අග්නිදත්ත බ්‍රාහ්මණ තෙම පියාද විශාඛා නම් බැමිණි තොමෝ මව්ද වූහ. මහණෙනි, ඒ කාලයේදී ඛෙම නම් රජෙක් වූයේය. ඛෙම රජුහට ඛෙමවතී නම් නුවරක් රාජධානිය විය. කොණාගමන භාග්‍යවතුන් වහන්සේට යඤ්ඤදත්ත නම් බ්‍රාහ්මණ තෙම පිය වූයේය. උත්තරා නම් බැමිණි තොමෝ මව් විය. ඒ කාලයෙහි සොභ නම් රජෙක් වූයේය. සොභ රජහට සොභවතී නම් නුවරක් රාජධානිය වූයේය.

කාශ්‍යප භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බ්‍රහ්මදත්ත නම් බ්‍රාහ්මණ තෙම පියාද ධනවතී නම් බැමිණි තොමෝ මව්ද වූහ. මහණෙනි, ඒ කාලයෙහිදී කිකී නම් රජෙක් වූයේය. කිකී රජහට බරණැස් නම් නුවරක් රාජධානිය වූයේය. මහණෙනි, දැන් මට සුඞොදන රජ තෙම පිය වූයේය. මායා දේවි තොමෝ මව් විය. කපිලවත්ථූ නම් නගරයක් රාජධානිය විය.´´

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණු කීවෝය. තථාගතයන් වහන්සේ පෙර ඇතිවූ ආත්ම භාවයන් සම්බන්ධවූ ධර්ම දේශනාව කර උන් ආසනයෙන් නැගිට වෙහෙරට වැඩියෝය.

මාතෘ පිතෘ පරිච්ඡේද කථායි.

14. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩම කොට ගොස් නොබෝ වේලාවකින් ඒ භික්‍ෂුන් අතර මේ අතුරු කථාව පහළ විය.

´´ආයුෂ්මතුනි, තථාගතයන් වහන්සේගේ මහත් සෘඬිමත් භාවය හා මහත් ආනුභාවය පුදුමයි. පෙර නොවූ දෙයකි. ශ්‍රාවක රැස්වීම් වශයෙන්ද සිහි කළෝය. කෙසේද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙවැනි ජාති ඇත්තෝ වූහයි කියාද, මෙවැනි නම් ඇත්තෝයයි කියාද මෙබඳු ගොත්‍ර ඇත්තෝයයි කියාද මෙබඳු සිල් ඇත්තෝයයි කියාද මාර්ගඵල සමාධි ආදී මෙවැනි සමාධි ඇත්තෝයයි කියාද මාර්ගඵල ප්‍රඥා ආදී මෙවැනි ප්‍රඥා ඇත්තෝයයි කියාද නිරොධ සමාපත්ති ආදී මෙවැනි විහරණ ඇත්තෝයයි කියාද මෙවැනි (විමුක්ති) මිදීම් ඇත්තෝයයි කියාද වෙත්.

15. ´´ඇවැත්නි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ යම් ඥානයක් මනාකොට අවබෝධ කිරීම හේතුකොට ගෙන ඒ ඥානය තථාගතයන් වහන්සේ විසින්ම අවබෝධ කරගන්නා ලද්දේද?

16. ´´නැතහොත් දේවතාවෝ තථාගතයන් වහන්සේට මේ කාරණය දැන්නුවාහුද? යම් කාරණයකින් තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑවාවූ කපා දැමූ සසර ප්‍රමාද කරන ධර්මයන් ඇත්තාවූ, කපා දමන ලද කුසලාකුසල කර්ම ඇති සංසාරය අවසාන කළ සියලු දුක් කෙළවර කළ අතීත බුදුවරයන් ජාති වශයෙනුත් සිහි කරති, නාම වශයෙනුත් සිහි කරති, ගොත්‍ර වශයෙනුත් සිහි කරති, ආයුෂ ප්‍රමාණ වශයෙනුත් සිහි කරති, ශ්‍රාවක දෙදෙනා වශයෙනුත් සිහි කරති, ශ්‍රාවක රැස්වීම් වශයෙනුත් සිහි කරති, කෙසේද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා, මෙවැනි ජාති ඇත්තෝයයි කියාද, මෙවැනි නම් ඇත්තෝයයි කියාද, මෙබඳු ගොත්‍ර ඇත්තෝයයි කියාද, මෙබඳු සිල් ඇත්තෝයයි කියාද, මාර්ගඵල, සමාධි ආදී මෙවැනි සමාධි ඇත්තෝයයි කියාද, මාර්ගඵල, ප්‍රඥා ආදී මෙවැනි ප්‍රඥා ඇත්තෝයයි කියාද, නිරොධ සමාපත්ති ආදී මෙවැනි විහරණ ඇත්තෝයයි කියාද, පස් වැදෑරුම් (විමුක්ති) මිදීම් ඇත්තෝයයි කියාද වෙත්.´´ යන මේ අතුරු කථාව කොට නිමවිය.

එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් වේලෙහි විවේකයෙන් නැගී සිට කරේරි මණ්ඩපය සමීපයේවූ විවේක ගන්නා ශාලාවට පැමිණ පණවන ලද ආසනයෙහි වැඩ උන්සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩහිඳ ඒ භික්‍ෂුන්ට කථා කළසේක. කථාකර, ´´මහණෙනි, මෙහි තෙපි කිනම් කථාවකින් උන්නහුද තොපගේ කිනම් කථාවක් කොට නිම කළාහුදැයි´´ ඇසූසේක.

17. මෙසේ ඇසූ කල ඒ භික්‍ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට භික්‍ෂුන් අතර ඇතිවූ අතුරු කථාව කීවෝය.

18. ´´මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින්ම මේ ඥානය අවබෝධ කරන ලද්දේය. යම් ඥානයක් අවබෝධ කිරීම හේතුකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑවාවූ කපා දැමූ සසර ප්‍රමාද කරන ධර්මයන් ඇති කපා දමන ලද කුශලාකුශල කර්ම ඇති සංසාරය අවසාන කළ සියලු දුක් කෙළවර කළ අතීත බුදුවරයන් ජාති වශයෙනුත් සිහි කරති. නාම වශයෙනුත් සිහි කරති, ගොත්‍ර වශයෙනුත් සිහි කරති, ආයුෂ ප්‍රමාණ වශයෙනුත් සිහි කරති. ශ්‍රාවක දෙදෙනා වශයෙනුත් සිහි කරති. ශ්‍රාවක රැස්වීම් වශයෙනුත් සිහි කරති. කෙසේද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේලා මෙවැනි ජාති ඇත්තෝයයි කියාද, මෙවැනි නම් ඇත්තෝයයි කියාද, මෙබඳු ගොත්‍ර ඇත්තෝයයි කියාද, මෙබඳු සිල් ඇත්තෝයයි කියාද, මාර්ග ඵල සමාධි ආදී මෙවැනි සමාධි ඇත්තෝයයි කියාද, මාර්ග ඵල ප්‍රඥා ආදී මෙවැනි ප්‍රඥා ඇත්තෝයයි කියාද, නිරොධසමාපත්ති ආදී මෙවැනි විහරණ ඇත්තෝයයි කියාද මෙවැනි පස් වැදෑරුම් මිදීම් ඇත්තෝයයි කියාද වෙත්.

´´දේවතාවෝද තථාගතයන් වහන්සේට මේ කාරණය දැන්නුවාහුය.

´´මහණෙනි, තොපි බොහෝ සෙයින්ම පෙර විසීම් පිළිබඳවූ ධර්ම කථාවක් ඇසීමට කැමති නොවන්නහුදැයි´´ ඇසුවෝය.

´´පින්වතුන් වහන්ස, එසේ යහපතැයි´´ ඒ භික්‍ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්නෝය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මීට ඉහතින් දේශනා කළ පරිදි විපස්සි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගැන කරුණු දක්වා දේශනා කළහ.

19. ´´මහණෙනි, එවිට විපස්සී බොධිසත්වයන් වහන්සේ තුසිත දෙව්ලොවින් චුතව සිහි නුවණින් යුක්ත වූයේ මව් කුස පිළිසිඳ ගත්තේය. මෙසේ සිහි නුවණින් යුක්ත මව් කුස පිළිසිඳීම බුදුවරයන්ගේ ධර්මතාවකි.

´´මහණෙනි, යම් කලෙක බෝධිසත්ව තෙම තුසිත දෙව්ලොවින් චුතව මව් කුස පිළිසිඳ ගනීද එකල දෙවියන් සහිතවූ මරුන් සහිතවූ බඹුන් සහිතවූ ලෝකයෙහිද මහණ බමුණන් සහිතවූ දෙව් මිනිසුන් සහිතවූ සත්වයන් කෙරෙහිද දෙවියන්ගේ දිව්‍ය ආනුභාවය ඉක්මවා අප්‍රමාණවූ මහත්වූ ආලොකයක් පහළවෙයි. යම් තැනක් මෙසේ මහත් සෘඬි ඇති මහත් ආනුභාව ඇති සඳු හිරු දෙදෙන තමන්ගේ ආලෝකයෙන් ආලෝක නොකරත්ද මහත් නාන්ධකාරයෙන් අඳුරුව පවත්නාවූ යටින් පිහිටීමක් හෝ උඩින් වැසීමක් හෝ නැත්තාවූ ඒ ලෝකාන්තරික නිරයෙහිද දෙවියන්ගේ දෙවානුභාවය ඉක්මවා මහත් ආලොකයක් පහළ වන්නේය.

´´යම් සත්ව කෙනෙක් එහි උපන්නාහුද ඒ සත්වයෝද ඒ ආලෝකයෙන් ඔවුනොවුන් හඳුනත්. පින්වත්නි, යම්සේ මෙහි අපි මහ දුක් විඳිමුද එපරිද්දෙන් දුක් විඳින්නාවූ මෙහි උපන් අන්‍ය සත්වයෝද ඇත්තාහුයයි කියායි. මේ දශසහශ්‍රී ලෝක ධාතුවද කම්පා වෙයි. ඉතා වැඩිව කම්පා වෙයි. වැඩිව සෙලවෙයි. දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවා අප්‍රමාණවූ මහත් ආලෝකයක් පහළවෙයි. මෙයද බුදුවරයන්ගේ ධර්මතාවකි.

20. ´´මහණෙනි, බුදුවරයන්ගේ ධර්මතා වෙත්. යම් කලක බොධිසත්වයන් වහන්සේ මව් කුස පිළිසිඳ ගත් සේක්ද, එකල දිව්‍ය පුත්‍රයෝ සතර දෙනෙක් හතර දිසාව ආරක්‍ෂාව පිණිස පැමිණෙත්. ඒ බෝධිසත්වයන් හෝ උන්වහන්සේගේ මව අන් කිසිවෙක් නොපෙළවයි.

21. ´´යම් කලෙක බෝධිසත්වයන් වහන්සේ මව් කුසට පැමිණියේ වේද, ස්වභාවයෙන්ම බොධිසත්ව මව් තොමෝ පංච ශීලය රකින ඇත්තියක් වේ.

22. මවට කිසියම් පුරුෂයෙකු කෙරෙහි කාම ගුණ සහිත සිතක් නූපදී.

´´රාග සිත් ඇති කිසියම් පුරුෂයෙකු විසින් උන්වහන්සේගේ මව් තොමෝ ආශ්‍රය නොකළ හැක්කේ වෙයි.

23. බොධිසත්ව මව් තොමෝ බොහෝ සම්පත් ලබන්නියක් වේ.

24. බොධිසත්ව මව්ට කිසියම් ආබාධයක් නූපදී. බොධිසත්ව මව සැප ඇත්තියක් වේ. බොධිසත්ව මව් දුර්වල නුවූ ශරීර ඇත්තී කුස තුළවූ සම්පූර්ණ ඉන්ද්‍රියයන් ඇති සියලු අඟ පසඟ ඇත්තාවූ බොධිසත්වයන් දකී.

25. බොධිසත්වයන් උපන් සත්වෙනි දිනයෙහි බොධිසත්ව මවු පරලොව යන්නීය. තුසිත දිව්‍ය ලෝකයෙහි උපදී.

බොධිසත්ව මව බොධිසත්වයන් දස මසක්ම කුසින් උසුලා සිට වදයි.

26. බොධිසත්ව මවු සිටගෙනම බොධිසත්වයන් වදයි.

27. මහණෙනි, යම් කලක බොධිසත්වයෝ මව්කුසින් බිහිවේද, දෙවියෝ පළමුකොට පිළිගණිත්. පසුව මනුෂ්‍යයෝ පිළිගනිත්.

28. යම් කලක බෝධිසත්වයෝ මව් කුසින් නික්මෙත්ද එකල බෝධිසත්වයෝ පොළොවට නොපැමිණියෝම වෙත්. දෙවිවරු හතර දෙනෙක් ඒ බොධිසත්වයන් පිළිගෙන මෑණියන් ඉදිරියේ තබත්.

´´දේවියනි, ඔබට මහානුභාව ඇති පුතෙක් උපන්නේය, දේවිය සතුටු වෙයි.

29. ´´යම් කලක බොධිසත්වයෝ මව්කුසින් නික්මෙත්ද, එකල පිරිසිදුව නික්මෙති. කිසි කැතකුණකින් නොතැවරෙන ලද්දේ වේ. සුද්ධවෙයි, පිරිසිදු වෙයි.

´´යම් කලක බොධිසත්වයෝ මව් කුසින් නික්මෙත්ද එකල බෝධිසත්වයන්ගේ හා මවගේ යම් කටයුත්තක් ජලයෙන් කෙරෙත්ද ඒ සඳහා ජලධාරා දෙකක් අහසින් පහළ වෙත්. එයින් එකක් සීත ජලය වෙයි, එකක් උෂ්ණ ජලය වෙයි.

30. ´´බොධිසත්වයන් වහන්සේ උපන් කෙණෙහි බ්‍රහ්ම දේව මනුෂ්‍යයන්ගේ අතින් පොළොවට බැස සම පාදයන්ගෙන් පොළොවේ පිහිටා උතුරු දිසාවට අභිමුඛව ශෙවතචඡත්‍රය දරමින් සත් පියවරක් ඉදිරියට ගමන් කෙරෙයි. සියලු දිශාවන්ද බලයි, මම ලෝකයට අග්‍රවෙමි. මම ලෝකයට ප්‍රධාන වෙමි. මම ලෝකයට උතුම් වෙමි. මේ අවසාන ජාතියයි. දැන් මට මෙයින් මතු නැවත උප්පත්තියක් නැතැයි´´ යන අභීත වචන කියයි.

31. යම් කලක බොධිසත්වයෝ මව් කුසින් නික්මෙත්ද, එකල දෙවියන් සහිතවූ මරුන් සහිතවූ බඹුන් සහිතවූ ලෝකයෙහිද මහණ බමුණන් සහිතවූ දෙව් මිනිසුන් සහිතවූ සත්වයන් කෙරෙහිද දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවා ප්‍රමාණ නොකළ හැකි මහත්වූ ආලෝකයක් පහළ වේ.

32. අඳුර ඇත්තාවූ ගණ අඳුර ඇත්තාවූ යම් ලෝකාන්තරික නම් නිරයක් ඇත්තේද, ඒ ලෝකාන්තරික නිරයෙහිද මහත් ආලෝකය පහළ වෙයි. මේ දසදහසක් ලෝක ධාතුව කම්පා වෙයි. දෙවියන්ගේ දේවානුභාවය ඉක්මවූ ප්‍රමාණ නොකළ හැකි මහත් ආලෝකයක් පහළ වෙයි.

33. ´´මහණෙනි, විපස්සී කුමාරයා උපන් කල්හි දේවයන් වහන්ස, ඔබට පුතෙක් උපන්නේය. දේවයන් වහන්සේ ඒ පුතු බලනු මැනවයි බන්ධුම රජුහට දැන්වූහ. මහණෙනි, බන්ධුම රජ තෙම විපස්සි කුමාරයා දුටුයේය. දැක නිමිති දත් බමුණන් කැඳවා මෙසේ කීයේය. ´´පින්වත් නිමිති දත් බ්‍රාහ්මණයෝ මේ කුමාරයා බලත්වා´´ කියාය´´ මහණෙනි, නිමිති දත් බ්‍රාහ්මණයෝ විපස්සී කුමාරයා දුටුවාහුය. දැක බන්ධුම රජහට මේ කාරණය කීහ. ´´දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ සතුටු සිත් ඇත්තෙක් වුව මැනව, දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේට මහා ආනුභාව ඇති පුතෙක් උපන්නේය. යම් බඳුවූ ඔබගේ කුලයෙහි මෙබඳු කුමරෙක් උපන්නේද මහරජ, එය ඔබට ලාභයකි. මහරජ එය ඔබට යහපත් ලාභයකි. දේවයන් වහන්ස, මේ කුමරු දෙතිස් මහ පුරිස් ලකුණෙන් යුක්තය මේ ලකුණෙන් යුක්තවූ මහාපුරුෂයෙකුගේ ගති දෙකක්ම වෙත්. අනික් ගතියක් නොවේ. ඉදින් ගිහිගෙයි වාසය කෙරේ නම් ධාර්මිකවූ සතර මහා ද්වීපයට අධිපතිවූ සියලු සතුරන් දිනන ලද්දාවූ ජනපදයන්හි ස්තිරවූ රත්න හතකින් යුක්තවූ සක්විති රජෙක් වෙයි. ඒ සක්විති රජ සාගරයෙන් වට කොට ඇති මේ පෘතිවිය දඬුවම් කිරීමක් නැතුව ආයුධ නැතුව ධර්මයෙන් ජය ගෙන අධිපතිව වාසය කෙරේ. ඉදින් ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදිවේ නම් කෙලෙස් නමැති වහළ සිඳ දමා ලෝකයෙහි අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදු වන්නේය.

´´දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා යහපත් ලෙස පිහිටි පාද තල ඇත්තේය. දේවයන් වහන්ස, යම් හේතුවකින් මේ කුමාරයා එක පහරින් භූමිය ස්පර්ශ වෙන යහපත් ලෙස පිහිටි පාදතල ඇත්තෙක් වේද, මෙය ඒ මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ යයි දැන ගන්නා ලක්ෂණවේ. දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයාගේ යටි පතුල්හි දහසක් දැති (ගරාදි) ඇත්තාවූ නිම්වලලු (වක්අතු) සහිතවූ නාභි (බොස්ගෙඩිය) සහිතවූ සෑම ආකාරයෙන් සම්පූර්ණවූ වක්‍ර දෙකක් හට ගත්තාහු වෙත්. ඒ මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයක් වේ.

දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයාගේ දික්වූ සම්පූර්ණ විලුඹක් ඇත්තේය. දිගුවූ අත් පා ඇඟිලි ඇත්තේය. ඒ මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයක් වේ.

´´දේවයන් වහන්ස, මේ කුමාරයා මොළොක් ළපටි අත් පා ඇත්තෙකි. අත්වල ඇඟිලි සතරද පාදයේ ඇඟිලි පසද අගින් සමව විනිවිද පෙනෙන ජාල හස්ත පාද ලක්ෂණයෙන් යුක්තය. උස්ව සිටි විලුම් ඇත්තෙකි, ඒණිමුවන්ගේ (මුවන් වර්ගයක්) කෙණ්ඩා හා සමාන, සමවූ මසින් වටවූ කෙණ්ඩා ඇත්තෙකි. සිට නොනැමී දෙදන (දනහිස්) අතගෑමට සමර්ථය. මේ කුමාරයා කය තුළ වැද සිටියාවූ පුරුෂ නිමිති ඇත්තේය. රත්රන් පාට වෙයි. රත්රන් පාට සිහින් සමක් ඇත්තෙකි. සිහින් සිවි ඇත්තෙකි. සිවිය සියුම් බැවින් ශරීරයෙහි දූවිලි දැලි නොඇලේ. එක එක කූපයක එක එක ලොම් ඇත්තෙකි. නිල්වූ අඳුන් වැනි පාට ඇති කන් මුදුවක් සේ දකුණට කරකැවී අග උඩට හැරීගිය ලොම් ඇත්තෙකි. බ්‍රහ්ම ශරීරයක් මෙන් කෙලින් පිහිටි ශරීර ඇත්තෙකි. දෙඅත් පිටය, දෙපා පිටය, දෙඋරය පිටය යන තන්හි පිරුණු මස් ඇත්තෙකි. සිංහයකුගේ මෙන් සම්පූර්ණවූ කයේ උඩු කොටස ඇත්තෙකි. තුනටියේ සිට උරහිස් දක්වා මස් රොදකින් වැසී ගිය පිට මැද ඇත්තෙකි. නුග ගසක් මෙන් උසට සරි මහත ද මහතට සරි උසද ඇත්තෙකි. ඔහුගේ ශරීරය යම් ප්‍රමාණයක් වේද ඔහුගේ බඹයද එපමණම වේ. ඔහුගේ බඹය යම් පමණද ඔහුගේ ශරීරයද එපමණ වේ. දිගද නොවූ කොටද නොවූ යහපත් ලෙස පිහිටි ගෙල (බෙල්ල) ඇත්තේය. උඩුකුරුව බෙල්ලෙහි බැඳී සිටි සත් දහසක් රස නහර ඇත්තෙකි. සිංහයෙකුගේ මෙන් පිරුණු හනු දෙකක් ඇත්තෙකි. දත් හතලිහක් ඇත්තෙකි. උස් මිටි නොව සමව පිහිටි දත් ඇත්තෙකි. අතර සිදුරු නැති දත් ඇත්තෙකි. ඉතා සුදු රුස් විහිදෙන දත් ඇත්තෙකි. දික්වූද පළල්වූද දිවක් ඇත්තෙකි. කොවුලන්ගේ හඞ මෙන් මිහිරි උතුම් නාදයක් ඇත්තෙකි. ඉතා නිල් ඇස් දෙකක් ඇත්තෙකි. වස්සෙකුගේ මෙන් නොගිලිණු නොඉල්පුණු ඇස් ඇත්තෙකි. මේ කුමාරයා දෙබැම මැද නළලෙහි හටගත් සුදුපාට පුළුන් රොදක් සේ මෘදුවූ ඌර්ණ නම් රෝමයක් ඇත්තෙකි. යම් හේතුවකින් මේ කුමාරයා දෙබැම මැද නළලෙහි හටගත් ඌර්ණ නම් රෝමයක් අත්තෙක් වීද මේද ඒ මහාපුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයක් වෙයි. මේ කුමාරයා නළල් පටක් සහිත හිස ඇත්තේය. නොහොත් දිය බුබුලක් මෙන් වටවූ හිසක් ඇත්තෙකි. යම් හේතුවකින් මේ කුමාරයා දිය බුබුලක් මෙන් වටවූ හිසක් ඇත්තෙක් වේද, මේද ඒ මහා පුරුෂයාගේ මහා පුරුෂ ලක්ෂණයක් වේ.

34. ´´ඉදින් ගිහි ගෙයි වාසය කෙරේනම් සක්විති රජ වෙයි. ඉදින් ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදිවේ නම් ලොකයෙහි රාගාදී කෙලෙස් වැසීම් නසා අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදු වෙයිද එවැනි ලක්ෂණයෝයි.

´´මහණෙනි, එවිට බන්ධුම නම් රජ නිමිති දත් බ්‍රාහ්මණයන් අලුත් ඇඳුම් අන්දවා සියලු කැමති දෙයින් සිත් සතුටු කෙළේය.

35. ´´මහණෙනි, එවිට බන්ධුම රජ විපස්සී කුමාරයාට කිරි මවුන් පත් කෙළේය. වෙනත් ස්ත්‍රීහු කිරි පොවත්, වෙනත් ස්ත්‍රීහු නාවත්, වෙනත් ස්ත්‍රීහු දරත්, වෙනත් ස්ත්‍රීහු ඇකයෙන් වඩා ගනිත්.

´´මහණෙනි, උපන්නාවූ විපස්සී කුමාරයාට රෑ දාවල් දෙකෙහි සේසත (සුදු කුඩය) දැරූහ. ඒ බෝසත්වයන් ශීතල හෝ උෂ්ණය හෝ තණ හෝ දූවිලි හෝ පිනි හෝ පීඩා නොකෙරේවායි කියායි. ඒ කුමාර තෙම බොහෝ දෙනාට ප්‍රි වූයේය. හිත සතුටු කරන්නෙක්ද විය.

ඒ විපස්සී කුමාරයා අතින් අතට උකුලෙන් උකුලට වඩා ගනිමින් පරිහරණය කරණු ලැබේ.

36. ඒ කුමාරයා සිහින් කටහඞ ඇත්තේද, දක්ෂවූ කටහඞ ඇත්තේද, මිහිරි කටහඞ ඇත්තේද, ප්‍රේම කටයුතු කටහඞ ඇත්තේද විය.

37. ඒ කුමාරයාට රෑ දාවල් දෙකෙහි තමන් වටේට යොදුන් සියයක් තැන පෙනේද, එවැනි කර්ම විපාකයෙන් හටගත්තාවූ දෙවියන්ගේ ඇස් වැනි ඇස් ඇත්තේය.

38. ඒ කුමාරයා තව්තිසා දෙවියන් මෙන් ඇස් පිය නොහෙලමින් බලයි. මහණෙනි, කුමාරයා ඇස්පිය නොහෙලා බලයි යන කාරණයෙන්ම විපස්සී කුමරයාට විපස්සීය විපස්සීයයන නාමය උපන්නේය. මහණෙනි, එවිට බන්ධුම රජ තෙමෙ රාජ්‍යානුශාසනා කරන තන්හි විපස්සී කුමරයා උකළේ හිදුවාගෙන රාජ්‍යානුශාසනා කෙරේ. ඒ කුමරයා එකල්හි පිය මහ රජුගේ උකළේ හිඳුවාගෙන විශේෂයෙන් පරික්‍ෂා කරමින් යුක්තිය ලෙස කාරණයන් පෙන්වා දෙයි. මහණෙනි.කුමරයා පරික්‍ෂා කරමින් යුක්ති ලෙස කාරණයන් පෙන්වා දෙයි යන මෙි කාරණයෙන් වැඩියක් විපස්සීය විපස්සීය යන මෙි නාමය උපන්නේය.

(පොතෙහි අංක 38ට පසුව අංක 44 ඇත. ඡේදයේ අඩුවක් නැත)

44. ´´මහණෙනි,එවිට බන්දුම රජතුමා විපස්සී කුමරයාට ප්‍රසාද තුනක් කරවිය. එක් ප්‍රසාදයක් වර්ෂා ඎතුවට සුදුසු වේ. එක් ප්‍රසාදයක් හිම සෘතුවට සුදුසු වේ එක් ප්‍රසාදයක් ග්‍රීෂ්ම ඎතුවට සුදුසු වේ. සියලු පඤච කාම සැපද සමිපුර්ණකෙළේය.

( ජාතික ඛණ්ඞය නිමියේයි )

45. ´´මහණෙනි, එකල්හි විපස්සී කුමාර තෙමේ බොහෝ අවුරුදු සීය ගණන් අවුරුදු දහස් ගණන් අවුරුදු ගතවිමෙන් පසු රියැදුරාට කථා කොට යහලු රියැදුර,හොද හොද යනාවන් පිළියෙළ කරව. උයන දැකිම සදහා උයනට යන්නෙමු´´ කීය. රියැදුරා යානාවන් පිළියෙළ කොට විපස්සී කුමාරට දැන්විය. ඒකල්හි විපස්සී කුමාර තෙමේ හොද යානාවකට නැග හොද හොද යනාවලින් උයන් බිමට පැමිණියේය.

46. ´´මහණෙනි,උයන් බිමට යන්නාවු විපස්සී කුමාර තෙමේ ජරාවට ගියාවු ගොනැස්සක් (වකුටු පරාලය) මෙන් නැමුණාවු මැදීන් බිදුනාවු සැරයටික් පිහිට කොට ඇත්තාවු වෙිව්ලමින් යන්නාවු ලෙඩ සහිතවු තරුණකම ගතවු පුරුෂයකු දැක්කේය , දැක රියැදුරාට කථා කෙළේය. යහළු රියැදුර, මේ පුරුෂ තෙමේ කුමක් කරන ලද්දේද, ඔහුගේ කෙස්ද අන්‍යයන්ගේ කේ මෙන් නොවෙත්. ඔහුගේ කයද අන්‍ය පුරුෂයන්ගේ කය මෙන් නොවෙ, කීයේය.දෙවයන් වහන්ස, මේතමේ ජරාවට පැමිණ පැමිණි පුරුැෂයෙක්යයි, කියේය. කිමෙික්ද යහළු රියැදුර මේ තෙමේ ජරාවට ගිය පුරුැෂයෙක්දැයි ඇසිය. දේවයන් වහන්ස, එසේය,මේ තෙමේ ජරාවට ගය කෙනෙක් නම් වේ. දැන් ඔහු වැඩි කලක් ජවත් නොවන්නේයි කිය.යහළු සාරථිය කිමෙක්ද මමත් ජරාව ස්වභාව කොට ඇත්තෙම්? මා විසින් ජරාව නොඉක්ම වන ලද්දිදැයි ඇසිය.දේවයන් වහන්ස, නුඹ වහන්සද අපිද යන සියල්ලෝම ජරාව ස්වභාව කොට ඇත්තෝ වෙමු. අප විසින් ජරාව නෙඉක්මවන ලද්දියයි , කියේය. එහෙනම අද උයන් ක්‍රීඩාවට යාමෙන් කමක් නැත. දැන්ම ආපසු හැරි ඇතළු නුවරට රථය ගෙන යවයි කිය.

´´මහණෙනි රියැදුරු තෙමේ එතනින්ම ඇතළු නුවරට ආපසු ගියේය. මහණෙනි , එසේ ඇතුළු නුවරට පැමිණියාවු විපස්සී කුමාර තෙමේ දුක් සහිත වුයේ නොසතුටු සිත් ඇත්තේ කලකිරුණු සිත් ඇතිව මෙසේ සිතයි කෙසේද? ´පින්වතුනි ඉපදිමට නින්දා වේවා යම් තැනක උපන්නහුගේ ජරාව පෙනේයය´ කියායි.´´

47. ´´මහණෙනි, එකල බන්ධුම රජ රියැදුරාට කථා කොට මෙසේ කිය. ´රියැදුර, කිමෙක්ද කුමාරයා උයනෙහි ඇලී වසය කෙළේද, කිමෙක්ද රියැදුර, කුමාරයා උයනනෙහි සතුටු සිත් ඇතිව වසය කෙළේද?´ කියායි. රියැදුරා සිද්ධවූ දේ රජුට දැන්විය.

48. ´´මහණෙනි,එකල බන්ධුම රජහට මේ අදහස ඇතිවිය. ´කුමාරයා රාජ්‍යය කරන්නෙක්ම වේවා. විපස්සී කුමාරයා ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වන්නෙක් නොවේවා. නිමිති දත් බ්‍රහ්මණයන්ගේ වචනය සත්‍ය නොවේවායි´ කියායි. මහණෙනි, එවිට බන්ධුම රජ බොහෝසෙයින්ම විපස්සී කුමාරයාට පඤ්චකාම සමිපත් ගෙන දුන්නේය. මහණෙනි,එකල්හි විපස්සී කුමාරයා පස්ක්ම් සැපයෙන්

යුක්තවුයේ එයින් ඉන්ද්‍රියයන් පිනවමින් වාසය කරයි.

49. ´´මහණෙනි,එවිට විපස්සී කුමාරයා බොහෝ අවුරුදු බොහෝ සියගණන් අවුරුදු බොහෝ දහස් ගණන් අවුරුදු පසුවූ කල රථචාර්යයාට කථාකර මෙසේ කීයේය. ´යහලුව, සරාථිය, යහපත් යහපත් යනාවන් යොදව. උයන දැකිමට උයන් බිමට යන්නෙමියි´ කියේය. ´දේවයන් වහන්ස, එසෙය´යයි ඒ සාරථී විපස්සී කුමාරයාට උත්තර දි යහපත් යනාවන් යොදවා විපස්සී කුමාරයාට දැන්විය. මහණෙනි, එවිට විපස්සී කුමාරයා යහපත් යනාවකට නැගි යහපත් යහපත් යානාවලින් උයනට ගියේය.

50. ´´මහණෙනි විපස්සී කුමාරු උද්‍යානයට යන අතර ලෙඩ ඇත්තාවු දුක් ඇත්තාවු දැඩිසේ ලෙඩවු තමාගේ මළ මුත්‍රයෙහි සයනය කරන්නාවු අනුන් විසින් නැගිටවනු ලබන්නාවු අනුන් විසින් සයනය කරවනු ලබන්නාවු අනුන් කවනු පොවනු ලබන්නාවු පුරුෂයෙකු දුටුවේය. දැක සාරථියාගෙන් මෙසේ ඇසුවේය. ´යහලුව, සාරථිය, මේ පුරුෂයා කුමක් කරන ලද්දේද? ඔහුගේ ඇස් අනුන්ගේ ඇස් මෙන් නොවේ,´

´´දේවයන් වහන්ස, මොහු ලෙඩ වුවෙක්´´ යයි කියේය.

´´කිමෙක්ද? සාරථිය, මොහු ලෙඩ වුවෙක්´´දැයි ඇසුවේය.

´´දේවයන් වහන්ස, මෙහු ලෙඩ වුවෙකැයි´´ කීවේය.´´ඒ රෝගයෙන් මිදෙන්නේ නම් ඉතා හොඳයයි´´ කීයේය.

´´කිමෙක්ද? යහලු රියැදුර, මමත් ලෙඩවන සවභා ඇත්තෙක් වම්ද? ලෙඩ වන සවභාව නැති නොකළ කෙනෙක් වෙම්දැයි´´ ඇසුචේය.

´´දේවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේද අපිද යන සියල්ලෝම ලෙඩ වන ස්වභාව ඇත්තෝවමු. ලෙඩ වන ස්වභාව නොඉක්මවූවෝ වමු´´.

´´යහලුව සාරථීය, එහෙනම් දැන් උයනට යාමෙන් කම් නැත. මෙතැනින්ම ඇතුළු නුවරට ආපසු රථය ගෙනයවයි´´ කීයේය.

´´මහණෙනි එකල විපස්සී කුමාරයා ඇතුළු නුවරට ගියේ දුකින්, නොසතටු සිතින් නොයෙක් ආකාරයෙන් පසුතැවිලි සිතිවිලි සිතයි.මහණෙනි ´´යම් තැනක උපන් අයගේ දිරීම පෙනෙන්නේද ලෙඩ පෙනෙන්නේද ඒ ඉපදීමට නින්දා වේවා´´යි කියායි.

51. ´´මහණෙනි එවිට බන්ධුම රජ ඉහත මෙන් රියදුරා ගෙන් කුමාරයාගේ ගමන ගැන ඇසුවේය. රියැදුරා රජුට සිද්ධවු දේ කීයේය.

52. එකල බන්දුම රජහට ඉහතදී මෙන් අදහස ඇතිවී කුමාරයා පස්කම් සැපයෙන් යුක්ත වුයේ ඉන්ද්‍රියයන් පිනවමින් වාසය කිරිමට සැලැස්විය.

53. ´´මහණෙනි එවිට විපස්සී කුමාරයා බෙහෝ අවුරුදු බෙහෝ සියගනන් අවුරුදු බෙහෝ දහස්ගණන් අවුරුදු පසු වු කල රථාචාය්‍ර්‍යයා සමග යානාවලින් උයන දෙසට ගියේය.

54. ´´මහණෙනි විපස්සී කුමාරයා උයනට යන කල නොයෙක් රත්න වලින් හා රෙදිවලින් සිවිගෙයක් සාදන්නා වු මිනිසුන් බොහෝ සමුහයක් දුටුවේය. දැක රියදුරාගෙන් මෙසේ ඇසුවේය. ´´යහලුව සාරථිය, රැස්වු මේ මහජනයා කුමක් සඳහා නෙයෙක් රත්න වලින් හා රෙදිවලින් සිවිගෙයක් කෙරේදැයි´´ ඇසුවේය.

´´දේවයන් වහන්ස, මේ මළ මිනියෙකැයි´´ කීය.

´´යහලුව සාරථිය, එමෙන්ම ඒ මලමිනිය යම් තැනකද එතැනට රථය ගෙනයවයි´´ කීයේය.

´´දේවයන් වහන්ස, එසේ යහපතැයි´´ ඒ සාරථියා විපස්සී කුමාරයාට උත්තරදී ඒ මළමිනිය යම් තැනකද එතැනට රථය යැවීය.

´´මහණෙනි විපස්සී කුමාරයා මළමිනිය දුටුවේය. දැක සාරථියාට කථාකර (මෙසේ) කීයේය. ´´යහලුව සාරථිය, කිමෙක්ද? මේ මළමිනියක්දැයි´´ ඇසීය.

´´දේවයන් වහන්ස, මේ මළමිනියකැයි´´ කීය. ´´දැන් ඔහුගේ මව හෝ පියා අන්‍ය සහ ලේනෑයෝ හෝ ඔහු නොදකිත්. ඒ මැරුණු තැනැතාද මව් හෝ පියා හෝ අන් සහ ලේ නෑයන් හෝ නොදකින්නේය´´,

´´යහලුව සාරථිය, කිමෙක්ද? මරණය නොඉක්මවන ලද්දෙමිදැයි´´ ඇසුවෙිය.

´´ඔබ වහන්සේද අපිද යන සියල්ලෝම මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තෝ වෙමු. මරණය වළක්වන ලද්දෝ හෝ නොවෙමුයි´´ කීයේය.

´´යහලුව, සාරථිය, එහෙනමි දැන් අද උයනට යාමෙින් කම් නැත. මෙතැනින්ම ඇතුළු නුවරට ආපසු යන ලෙස රථය පදවයි´´ කියේය.

´´දේවයන් වහන්ස, එසේයයි´´ සාරථී තෙම විපස්සී කුමාරායට උත්තරදී එතැනින්ම ආපසු ඇතුළු නුවරට ගියේය. මහණෙනි එකල ඇතුළු නුවරට පැමිණි විපස්සී කුමාරායා දුක් සහිතව නොසතුට සිත් ඇතුව නොයෙක් අකාරයේන් පසුතැවිලි සිතුවිලි සිතයි. මහණෙනි, ´´යම් තැනක උපන්නහුගේ දිරිම පෙනෙන්නේද, ලෙඩවිම පෙනෙන්නේද මරණය පෙනෙන්නේද ඒ ජාතියට නින්දා වෙිවා´´ කියායි.

55. මහණෙනි එවිට බන්ධුම රජ රියැදුරාගෙන් කුමාරයා උයනෙහි සතුටු වුයේදැයි විචාළේය. රියැදුරා සිද්ධවූ දේ කිවේය.

56. ´´මහණෙනි, එවිට බන්ධුම රජ කුමාරයාට බෝහෝසෙයින්ම පස්කම් ගුණයන් සැලස්වීය.´´

´´මහණෙනි, ඉන්පසු විපස්සී කුමාරතෙම බොහෝ අවුරුදු පසුවූ කල රියැදුරාට ´උයන දැකිම පිණිස යන්නෙමියි´ කීය. රියැදුරා යානාවන් යොදා දැන්වු කල කුමාරයා යානාවකට නැගි උයනට පිටත්ව ගියේය.

57. විපස්සී කුමාරයා උයනට යන කල හිස මුඩුකළාවූ පැවිදි වී කහවස්ත්‍ර ඇදගත් පුරුෂයකු දැක ඒ පුරුෂයා ගැන ඇසුවෙිය.

´´දේවයන් වහන්ස, මොහු ධර්මයෙහි හැසිරිම උතුමි පිළිපැදිම , කුශලයෙහි හැසිරිම, පින් කිරිම, සත්ව හිංසා නොකිරීම සත්ව අනුකම්පාව යහපතැයි කියාද පැවිදි වුයේය.´´

´´යහලුව සාරථිය, එහෙනමි ඒ ප්‍රව්‍රජිත තෙම යම් තැනකද එතැනට රථය යවවයි´´ කියේය.

ඒ පැවිදි තෙම යමි තැනකද එතැනට රථය යැවිවේය. මහණෙනි,එවිට විපස්සී කුමාරයා ඒ ප්‍රව*ජතයාගෙන් මෙ කාරණය ඇසුවේය.

´´යහලුව, ඔබ කුමක් කරන ලද්දෙහිද? ඔබගේ හිසද අනුන්ගේ හිස මෙන් නොවේ´´

´´දේවයනි මම පැවිදි වුවෙක්මි.´´

´´දේවයනි, මම ධර්මයෙහි හැසිරීම යහපතැයි කියාද ඉන්ද්‍රියයන් සංසිදුවා විසීම යහපතැයි කියාද, කුශලයෙහි හැසිරීම යහපතැයි කියාද පින් කිරීම යහපතැයි කියාද සත්ව හිංසා නොකිරීම යහපතැයි කියාද සත්ව අනුකම්පාව යහපතැයි කියාද පැවිදි වුයේමියි´´ දැන්විය.

58. ´´මහණෙනි, එවිට විපස්සී කුමාරයා රථචා්‍ර්‍යයාට කථා කොට (මෙසේ) කීයේය. ´´යහලුව රියැදුර, එහෙනම් රථය රැගෙන මෙතැනින්ම ඇතුළු නුවරට ආපසු යව, මම හිසකෙස් රැවුල් කපාදමා කහවස්ත්‍ර ඇද ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වන්නෙමියි´´ කියේය. සාරථිය රථය රැගෙන එතැනින්ම ඇතුළු නුවරට පෙරළා ගියේය. විපස්සී කුමාරයා එහිදීම හිසකෙස් රැවුල් කපාදමා කහවස්ත්‍ර ඇද ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වුයේය.

59. ´´මහණෙනි විපස්සී කුමාරයා සස්නෙහි පැවිදි වුයේයයි´´ ඇසුයේය.

එකල අසූහාරදහසක්වූ ඒ මහජන සමුහය විපස්සී බොධි සත්වයන් අනුව යමින් පැවිදි විය .

´´මහණෙනි, එකල්හි ඒ මහත් පිරිස විසින් පිරිවරණ ලද්දාවූ විපස්සී බොධිසත්ව තෙමෙි ගමි නියමි ගමි ජනපද රාජධානින්හි චාරිකාවෙි හැසිරෙයි.´´

60. ´´මහණෙනි, එවිට තතිව විවෙිකිව උන්නාවු විපස්සී බොධි සත්වයන්හට මෙවැනි කල්පානාවක් පහළ විය. එනමි.-´මෙි සමුහයක් පිරිවරාගෙන වාසය කිරිම මට සුදුසු නොවේ. මම තනිව සමුහයාගෙන් වෙන්ව වාසය කෙරෙම් නමි යහපති´ කියායි.

´´මහණෙනි, එවිට විපස්සී බොධි සත්වයන්වහන්සේ පසු කලකදි තනිව සමුහයේන් වෙන්ව වාසය කළේය. ඒ අසුහරදහසක් පැවිද්දෝ අන් මගකින් ගියාහු. විපස්සී බොධි සත්වයෝ අන් මගින් ගියාහුය.

61. ´´මහණෙනි, එවිට බෝමැඩ එක් රාත්‍රියක විමසිමටම පැමිණියාවු, රහසිගතවු, තනිව හුන්නාහු විපස්සී බොධි සත්වයන් වහන්සේට මෙවැනි අදහසක් පහල විය. ´´ඒකාන්තයේන් මෙ ලෝවැසි සත්වයා මහත් දුකට පැමිණියේය. උපදින්නේද වෙයි, දිරන්නේද වෙයි, මැරෙන්නේද වෙයි චුතවන්නේද වෙයි. නැවත උපදින්නේද වෙයි. එසෙ වුවත් මෙි ජරා මරණ දුක් කෙළවර කිරිමක් නොදනි. කෙසේද, කවර කලක මෙි ජරා මරණ අවසාන කිරිමක් දකින්නේදැයි´´ කියායි.

මහණෙනි එකල විපස්සී බොධි සත්වයන්වහන්සේට ණුවණින් මෙනෙහි කිරිම හෙතුකොටගෙන ´´ඉපදිම ඇතිකල ජරාව මරණ දෙක වෙයි. ඉපදිම නිසා ජරා මරණ දෙක වේයයි´´ යන මෙ ප්‍රඥාවගේ අවබෝධ විය.

´´කුමක් නිසා ඉපදිම වේදැයි´´ මෙි කල්පනාව ඇති විය.

´´කර්ම භවය ඇති කල ඉපදිම වෙයි, කර්මභවය නිසා ඉපදිම වේ´´යයි ප්‍රඥාවගේ අවබෝධය විය.

´´දැඩිසේ අල්වා ගන්නා ආශාව ඇති කල කර්ම භවය වෙයි, දැඩිසේ අල්වා ගන්නා ආශාව නිසා කර්ම භවය වේ´´යයි ප්‍රඥාවගේ අවබෝධය වුයේය.

´´සැප, දුක්, විදිම ඇති කල ආශාව වෙයි විඳීම හේතු කොට ගෙන ආශාව වේ´´යයිද නුවණින් මෙනෙහි කිරිමෙන් ප්‍රඥාවගේ අවබෝධය වුයේය.

´´මහණෙනි එවිට විපස්සී බොධිසත්වයන්ට මේ අදහස ඇති විය. ´කුමක් නමි ඇතිකල විදිම, වෙිද කුමක් හේතු කොටගෙන විඳිම වෙිදැයි´ කියායි.

´´සිත අරමුණෙහි(ස්පර්ශය) ඇති කල්හි වේදනාව වෙයි, ස්පර්ශය හේතුකොට වෙිදනාව වෙියයිද,

ඇස, කන, දිව නාසය, කය, සිත යන දොරටු සය (ෂඩායතනය) ඇති කල ස්පර්ශය වෙයි, ෂඩායතනය හේතු කොටගෙන ස්පර්ශය වෙියයිද,

නාම රූප (සිත කය) දෙක ඇතිකල ආයතන සය (දොරටූ) වෙයි, නාම රූප (සිත කය) දෙක හෙතුකොටගෙන ආයතන සය වෙියයිද,

ප්‍රතිසන්ධි විඥානය (උත්පත්තිය ඇති කරන සිත) ඇති කල නාමරූප දෙක වෙයි, ප්‍රතිසන්ධි විඥාපනය හේතූකොටගෙන නාම රූප දෙක වෙියයිද.

නාම රූප දෙක ඇති කල විඥානය වෙයි, නාම් රූප හේතූකොටගෙන විඥානය වේ´´යයිද ප්‍රඥාවගේ අවබෝධය වුයේය.

62. ´´මහණෙනි, එවිට විපස්සී බොධිසත්වයන්ට මේ අදහස ඇතිවිය. ´´ප්‍රතිසන්ධි සිතත් විදර්ශනා සිතත් යන මේ දෙකම නාමරූප දෙකින් වෙන්ව නොපවතියි. මේ ආකාරයෙන් සත්වයෝ උපදින්නාහුද, දිරන්නාහුද, මැරෙන්නාහුද, චුතවන්නාහුද වෙත්. එහෙයින් නාම රූප දෙක විඤඤාණයට හේතු වේ. මෙසේ යම්සේ නාමරූපයන් හේතුකොටගෙන පිළිසිඳගන්නා සිත ඇතිවෙයිද, පිළිසිඳගන්නා සිත හේතුකොටගෙන නාම් රූපදෙක ඇතිවන්නේය. නාමරූප දෙක හේතුකොටගෙන ඇස ආදී දොරටු සය ඇතිවන්නේය. දොරටු සය හේතුකොටගෙන සිත අරමුණෙහි වැදීම වන්නේය. සිත අරමුණෙහි වැදීම හේතුකොටගෙන තුන් ආකාර වේදනාව වන්නේය, වේදනාව හේතුකොටගෙන උපාදානය (අරමුණු දැඩිකොට අල්වා ගැනීම) වන්නේය. උපාදානය හේතුකොටගෙන ඉපදීම ඇතිකරන කර්මය (කර්ම භවය ) වන්නේය. කර්ම භවය හේතුකොටගෙන ජාතිය වන්නේය. ජාතිය හේතුකොටගෙන ජරාව හා මරණයද වන්නේය. ජරා දෙක හේතුකොටගෙන සොක කිරීමය, වැළපීමය, කසේ දුකය, ශොකයෙන් ඇතිවන වෙහෙස (උපායාස) යන මොව්හු පහළවෙත්. මේ අකාරයෙන් තනිකර දුක් රාශියක්හුගේම පහළවීම වේ.´´

´´මහණෙනි, දුක ඇති කිරීමේ හේතුව, දුක ඇතිකිරීමේ හේතුවයයි විපස්සී බොධිසත්වයන් වහන්සේට, මින් පෙර නොඇසූ ධර්මයන් පිළිබඳ දැනීම පහළ විය. විද්‍යාව පහළවිය. ආලොකය පහළවිය.´´

63. ´´මහණෙනි, එවිට විපස්සී බොධිසත්වයන්ට මේ අදහස ඇතිවිය. කුමක් නම් නැති කල ජරා මරණ නැති දෙක නොවේද, කුමක් නම් නැති කිරීමෙන් ජරා මරණ නැති කිරීම වේදැයිද.

ඉපදීම නැති කල ජරා මරණ දෙක නොවෙයි. ඉපදීම නැති කිරීමෙන් ජරා මරණ නැති වේයයිද,

උත්පත්තියට හේතු වන කර්මය නැති කල ඉපදීම නොවෙයි. උත්පත්තියට හේතුවන කර්මය නැති කිරීමෙන් ඉපදීම නැති වේයයිද,

දැඩිසේ අල්වා ගන්නා ආශාව ( උපාදානය ) නැති කල කර්ම භවය නොවෙයි. දැඩිසේ අල්වා ගන්නා ආශාව ( උපාදානය ) නැති කිරීමෙන් කර්ම භවය නැතිවේයයිද,

ආශාව නැති කළ කල, දැඩි ලොභය නොවෙයි. ආශාව නැති කිරීමෙන් ( උපාදාන ) තද ඇල්ම නැතිවේයයිද,

තුන් ආකාර වේදනාව නැති කළ කල ආශාව නොවෙයි. වේදනාවන්ගේ නැති කිරීමෙන් ආශාව නැති කිරීම වේයයිද, අරමුණෙහි සිත ගැටීම නැති කල වේදනාව නොවෙයි. අරමුණෙහි සිත ගැටීම නැති කිරීමෙන් වේදනාව නැතිකිරීම වේයයිද,

ෂඩායතනය ( ඇස්, කන්, නාසා, දිව ඇඟ, හිත යන දොරටු සය ) නැති කල අරමුණෙහි සිත හැපීම නොවෙයි. දොරටු සය නැති කිරීමෙන් අරමුණෙහි සිත හැපීම නැති වේයයිද,

නාමය හා රූපය නැති කල ෂඩායතනය ( ඇස්, කන්, නාසා, දිව, ඇඟ, හිත ) නොවෙයි. නාම රූප විනාශය හේතුකොටගෙන ෂඩායතනය විනාශය වේයයිද,

ප්‍රතිසන්ධි විඥානය නැති කල නාම රූප නොවෙයි. ප්‍රතිසන්ධි විඥානය නැති කිරීමෙන් නාම රූප දෙක නැති වේයයිද,

නාම රූප දෙක නැති කල විඥානය නොවෙයි. නාම රූප දෙදෙනාගේ නැති කිරීමෙන් ප්‍රතිසන්ධි විඥානය විනාශවෙයි´´ යන ප්‍රඥාවෙන් දැකීම විය.

64. ´´මහණෙනි, එවිට විපස්සී බොධිසත්වයන්ට මේ අදහස ඇතිවූයේය. ´´මා විසින් බුදුවීම පිණිස මේ මාර්ගය අවබෝධ කරන ලද්දේය. එනම් නමරූප දෙක නැති වීමෙන් විඥානය නැතිවෙයි, විඥානය නැතිවීමෙන් නාමරූප දෙක නැතිවෙයි. නාමරූප දෙක නැතිවීමෙන් ( ඇස්, කන්, නාසා, දිව්, ඇඟ, සිත ) දොරටු සය නැති වෙයි. දොරටු සය නැතිවීමෙන් ස්පර්ශය නැති වෙයි. ස්පර්ශය නැතිවීමෙන් තුන් ආකාර වේදනා නැතිවෙයි. වේදනා නැතිවීමෙන් තන්හාව නැතිවේ. තන්හාව නැතිවීමෙන් දැඩි කොට ගන්නා ආශාව විනාශ වෙයි. දැඩිව ගන්නා ආශාව විනාශවීමෙන් ( උත්පත්තිය දෙන ) කර්මභවය විනාශ වෙයි. භවය විනාශ වීමෙන් ජාතිය විනාශ වෙයි. ජාතිය ( උත්පත්තිය ) වීනාශවීමෙන් ජරාව සහ මරණ දෙක නැති වෙයි. එයින් ශෝක කිරීම, වැළපීම, කයේ දුක, සිතේ දුක, තද වෙහෙස යන මොහු උපදින්නේ නැතිවීමෙන් නිදහස් වෙත්. මෙසේ මේ සියලු දුක් රාශියේ උපදින්නේ නැති නිදහස්වීම වෙයි.´´

´´මහණෙනි, නිදහස්වීම, නිදහස්වීමයයි විපස්සී බොධිසත්වයන්ට පෙර නොඇසූ ධර්මය පිළිබඳ ඇස පහළ විය. ඥානය පහළ විය, ප්‍රඥාව පහළ විය, විද්‍යාව පහළ විය, ආලෝකය පහළ විය.´´

65. ´´මහණෙනි, එවිට විපස්සී බොධිසත්වයෝ පසුව පංචස්කන්ධයෙහි ඇතිවීම හා නැතිවීම, නැවත නැවත නුවණින් සලකමින් වාසය කළේය. මෙසේ පඤ්ච උපාදාන ස්කන්ධයන්ගේ ඇතිවීම හා නැතිවීම නැවත නැවත බලමින් වාසය කරන්නාවූ බෙධිසත්වයන්ගේ සිත කාමාදී කෙලෙසුන් කෙරෙහි මිදුනේය.´´

66. ´´මහණෙනි, එවිට අර්හත්වූ සම්මා සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ අදහස ඇති විය. එනම් ´´මම ධර්මය දේශනා කරන්නෙම් නම් යහපත්ය´´ යනුයි.

එවිට අර්හත්වූ සම්මා සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ අදහස ඇති විය. ´´මේ පංචකාමයෙහි කැමති වන්නාවූ, එහි ඇලුනාවූ, එහි ප්‍රීතිමත් වන්නාවූ සත්වයන් විසින් මේ හේතුවෙන් මේ ඵලය වන්නේයයි දක්වන පටිච්ච සමුප්පාද ධර්මය දුකසේ දැක්ක යුතු වෙයි.´´

´´හේතුන් නිසා ඇතිවන ස්වාභාවය ඇත්තාවූ සියලු සංස්කාරයන්ගේ සංසිදීමට හේතුවූ, සියළු කෙලෙස් නැති කරීමට හේතුවූ, තන්හාව නැති කිරීමට හේතුවූ, නොඇලීමට හේතුවූ, සියලු දුක් නැති කිරීමට හේතුවූ, නිර්වාණය යන යමක් ඇද්ද මේ කාරණයද දුකසේ දැක්ක යුතු වෙයි.´´

´´මම ධර්මය දේශනා කරන්නෙම් නමුත් අනුන් මගේ ධර්මය අවබොධ නොකරන්නාහු නම් ඒ කටයුත්ත මට වෙහෙසීමක් වන්නේය.´´

67. ´´මහණෙනි, තවද අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පෙර නොඇසූ මේ අද්භුත ගාථා ඥානයට ගොචර (අසු) වූහ.´´

´´මා විසින් දුකසේ අවබොධ කරගන්නා ලද මේ ධර්මය දැන දේශනා කිරීමෙන් ප්‍රයෝජන නැත. රාග ද්වේෂාදීන්ගෙන් පීඩිත වූවන් විසින් මේ ධර්මය හොදින් අවබොධ කළ නොහැකි වන්නේය. ලොකවාසීන් යන අතට නොගොස් උඩ අතට යන්නාවූ සියුම්වූ, ගැඹුරුවූ, එහෙයින්ම දුකසේ දැක්ක යුතුවූ, දුකසේ අවබොධ කටයුතුවූ මේ ධර්මය කාම රාගාදීන් ඇලුනාවූ මොහයෙන් යට කරන ලද්දාවූ සත්වයෝ නොදක්නාහුය´´ යනුයි.

´´එවිට අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත පිළිබඳ අදහස් දැනගත් එක්තරා මහා බ්‍රහ්මයෙකුට මේ අදහස ඇතිවිය. ´´යම් ලොකයක අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත ධර්ම දේශනාවට උනන්දූ නොවේද, ඒ ධර්ම දේශනාව පිණිස සිත නොනැමේද, ඒකාන්තයෙන් ඒ ලොකය විනාශ වන්නේය. පින්වත්නි, ඒකාන්තයෙන් ඒ ලොකය වැනසෙන්නේය´´ කියායි.

68. ´´මහණෙනි, එවිට ඒ මහා බ්‍රහ්මතෙම, බලවත් පුරුෂයෙක් නැමූ අත දික් කරන්නේ හෝ දික්කල අත නමන්නේ හෝ යම්සේද එසේම බඹලොවදී නොපෙනී ගියේ අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉදිරියෙහි පහළ වූයේය. මහණෙනි, එකල ඒ මහා බ්‍රහ්මතෙම උතුරු සලුව එක් අංශයකින් පොරවා දකුණු දණහිස බිම තබා අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනක්හි නම් ඒ දෙසට ඇඟිලි අක්කොට තබා වැඳ අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය සැළ කළේය.´´

´´ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම දේශනා කරණසේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ ධර්ම දේශනා කරණසේක්වා, ප්‍රඥා ඇසෙහි ස්වල්පවූ රාගාදී කිලුටු ඇත්තාවූ සත්වයෝ ඇත්තාහ. ධර්මය නොඇසීම හේතුකොටගෙන සත්වයෝ පිරිහෙත්. ධර්මය අවබොධකර ගන්නෝ ඇතිවන්නාහයි කියායි.´´

69. ´´මහණෙනි, මෙසේ ආරාධනා කළ කල අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ මහා බ්‍රහ්මයාට මේ කාරණය වදාළසේක. ´´බ්‍රහ්මය, මම ධර්ම දේශනා කරන්නේ නම් යහපතැයි මට මේ අදහස ඇති විය. බ්‍රහ්මය, මා විසින් අවබොධ කරනු ලැබූ මේ ධර්මය ගැඹුරු වෙයි, එහෙයින්ම දුකසේ අවබොධ කටයුතුවෙයි, ශාන්තයි, ශ්‍රේෂ්ඨ වෙයි, තර්ක ඥානයෙන් බැසගත නොහැකි වෙයි, සියුම් වෙයි, පණ්ඩිතයින් විසින්ම දතයුතු වෙයි.´´

´´මේ ජනයා පංචකාම සැපයෙහි කැමතිව වාසය කරන්නේය.´´

´´බ්‍රහ්මය, මෙසේ ධර්මයේ ගැඹුරු භාවය ගැන සලකන්නාවූ මාගේ සිත උනන්දු නැති බවට නැමුනේය. ධර්ම දේශනාව පිණිස සිත නොනැමුනේය.´´

´´මහණෙනි, දෙවනුවද තුන්වෙනි වරද ධර්මය දේශනා කිරීමට ආරාධනා කළේය.´´

70. ´´මහණෙනි, එවිට අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ මහාබ්‍රහ්මයාගේද ආරාධනාව දැන සත්වයන් කෙරෙහි කරුණාභාවයද නිසා බුද්ධ ඥානයෙන් ලොව බැලුවෝය. මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධ ඥානයෙන් ලොව බැලුකල ස්වල්පවූ කෙලෙස් ඇත්තාවූද මහත් ක්ලේශයන් ඇත්තාවූද තියුණුවූ ශ්‍රද්ධාදී ඉන්ද්‍රිය ධර්මයන් ඇත්තාවූද, මඳවූ ශ්‍රද්ධාදී ඉන්ද්‍රියයන් ඇත්තාවූද, යහපත් ගති ඇත්තාවූද, අයහපත් ගති ඇත්තාවූද, යහපත් ආකාර ඇත්තාවූද, අයහපත් ආකාර ඇත්තාවූද, සුවසේ අවබොධ කළ හැක්කාවූද, දුකසේ අවබොධ කටයුතුවූද, සත්වයන්ද, පරලොව සහ වරදෙහි බිය දක්නාවූ සමහර සත්වයන්ද දුටුවෝය.´´

´´මානෙල් විලක හෝ නෙළුම් විලක හෝ සුදු නෙළුම් විලක හෝ වතුරෙහි හටගත්තාවූ වතුරෙහි වැඩුනාවූ වතුරෙන් උඩ නොනැංගාවූ වතුරට යටව වැඩෙන්නාවූ සමහර මානෙල් හෝ සමහර නෙළුම් හෝ සමහර සුදු නෙළුම් හෝ යම්සේද, උඩනැගී යම්සේ සිටිත්ද, යහපත් ආකාර ඇත්තාවූද, අයහපත් ආකාර ඇත්තාවූද, සත්වයන්ද පරලොව සහ වරදෙහි බය දකින ස්වාභාව ඇතිව වාසය කරන්නාවූ සමහර සත්වයන්ද දුටුවෝය.´´

71. ´´මහණෙනි, එවිට ඒ මහා බ්‍රහ්මතෙම අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත පිළිබඳව අදහස දැනගෙන, ගාථාවලින් මෙසේ සැළ කළේය.´´

´´යම්සේ න ගල් පර්වතයක් මුදුනේ සිටියාවූ පුරුෂයෙක් ඒ පර්වතය වටේ සිටියාවූ ජනසමූහයා සුවසේ දකීද, යහපත් ප්‍රඥා ඇත්තාවූ හැමතැනම පෙනෙන ඇසක් වැනිවූ සර්වඥතාඥානය ඇත්තාවූ භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඔබවහන්සේද ඒ ගල් පර්වතය වැනි ප්‍රඥා ප්‍රාසාදයට නැගී ඔබ වහන්සේ ශෝක දුරුකළ බැවින් ශෝකයෙහි වැටුනාවූ ජාති ජරා ආදියෙන් මිරිකී සිටින්නාවූ ජනසමූහයා ප්‍රඥාවෙන් නැවත නැවත පරීක්‍ෂා කරනු මැනව. දිනන ලද ක්ලේශ කාමාදී යුධ ඇති ජාති කාන්තාරදියෙන් සත්වයන් නිර්වාණ නැමැති ශාන්ත මාර්ගයට පමුණුවන්නාවූ, කාම තෘෂ්ණාව නැමැති ණය නැත්තාවූ මහා විරයන් වහන්ස, නැගිටිනු මැනව, ලොකයෙහි හැසිරෙනු මැනව භාග්‍යවතුහ් වහන්ස, ධර්මය දේශනා කරනු මැනව ධර්මය අවබොධ කරගන්නෝ ඇතිවන්නාහු යයි´´ සැළ කළේය.

´´එවිට විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ මහා බ්‍රහ්මයාට ගාථාවකින් උත්තර දුන්නේය.´´

´´බ්‍රහ්මය, යම් කෙනෙක් ධර්මය අසන්නෝ නම් ඔවුනට අමෘතයට පැමිණෙන දොරටුව මා විසින් ඇර තබන ලද්දේය. සියලු සත්වයෝ ශ්‍රද්ධාව පහළ කෙරෙත්වා.´´

´´මහණෙනි, එවිට ඒ මහාබ්‍රහ්මතෙම විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හොදින් වැඳ ( පැදකුණු කොට ) ගෞරවයෙන් දකුණු පැත්තෙන් ගොස් ඒ අජපල් නුග ගහ සමීපයේදීම නොපෙනී ගියේය.´´

72. ´´මහණෙනි, එකල විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ අදහස ඇති විය.´´මම කවරෙකුට නම් මුලින් ධර්ම දේශනා කරන්නෙම්ද? මම ඛණ්ඩ නම් රාජා පුත්‍රයාට හා තිස්ස නම් පුරොහිත පුත්‍රයාටත් පළමුකොට ධර්මදේශනා කරන්නෙම් නම් ඉතා යහපති. ඔවුහු මේ ධර්මය වහාම අවබොධ කරගන්නාහු´´යයි යනුයි´´

73. එවිට විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බෝගහ සමීපයෙහිවූ අජපල් නුග ගහ මුලදී නොපෙනී ගෝස් බන්ධුමතී රාජ්‍යයෙහිවූ ඛෙම නම් උයනෙහි පහළ වූහ. එවිට විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උයන බලාන්නාට කථාකර මෙසේ කීවෝය. යහලු උයන්පාලය, මෙහි එව, නුඹ බන්ධුමතී රාජධානියට ගොස් ඛණ්ඩ රාජපුත්‍රයාට හා තිස්ස නම් පුරොහිත පුත්‍රයාටත් මෙසේ කියව.

´´ස්වාමීනි, විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බන්ධුමතී රාජධානියට වැඩියෝය. ඛෙම නම් උයනෙහි වාසය කරන්නෝය. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබ තුමන්ලා දැකීමට කැමැත්තෝය´´ යනුයි.

´´ස්වාමීන් වහන්ස, යහපතැයි´´ උයන්පාලයා උත්තරදී බන්ධුමතී රාජධානියට ගොස් ඛණ්ඩ රාජ පුත්‍රයාට හා තිස්ස නම් පුරෝහිත පුත්‍රයාටත් එම කාරණය දැන්වීය.

74. ´´මහණෙනි, එවිට ඛණ්ඩ නම් රාජ පුත්‍රයාටද තිස්ස නම් පුරෝහිත පුත්‍රයාටද බන්ධුමතී රාජධානියෙන් පිටත්ව ගියාහුය. ඛෙම නම් උයනට පැමිණ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හොඳාකාර වැඳ එක පැත්තක උන්හ.´´

75. ´´විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන්ට පිළිවෙළ කථාව කීවෝය. එනම්, දාන කථාය, ශීල කථාය, ස්වර්ග කථාය, කාමයන්ගේ දොෂය, ලාමක බවය, කෙලෙසෙන බවය, පැවිදිවීමෙහි අනුසස්ද ප්‍රකාශ කළෝය. යම් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන් යහපත් මෘදු සිත් ඇතියන් බවද, ( නිවනට ) බාධාකරණ කරුණුවලින් පහවූ ප්‍රීතිමත් ප්‍රසන්න සිත් ඇතියන් බවද දැනගත්සේක්ද එකල බුදුවරයන් වහන්සේලා තමන් ඔසවා දැක්වූ දුකය, දුකට හේතුවය, දුක් නැතිවීමය, ඊට මගය යන තමන්වහන්සේම අවබෝධ කළ යම් ධර්මදේශනාවක් ඇත්තීද එය ප්‍රකාශ කළේය.´´

´´ඛණ්ඩ රාජ පුත්‍රයාට හා තිස්ස නම් පුරෝහිත පුත්‍රයාටත් ඒ අස්නෙහිදීම පහවූ කෙළෙස් නැමැති දූවිලි ඇති ධර්ම ඇස පහළ වූයෙය. කෙසේද යත්, යම් කිසිවක් හටගන්නා ස්වභාවය (සමුදය) ඇත්තේ වේද, ඒ සියල්ල වැනසීම ස්වභාව කොට ඇත්තේය කියාය.´´

76. ´´දක්නා ලද ධර්ම ඇත්තාවූ, පැමිණි මාර්ග ධර්ම ඇත්තාවූ, දක්නා ලද ධර්ම ඇත්තාවූ, සෑම ආකාරයෙන් ඥානය බැසගත් ධර්ම ඇත්තාවූ, සැක දුරුකළාවූ බය නැති බවට පැමිණියාවූ, අන්‍ය ගුරුවරයන් කෙරෙහි ඇදහීමක් නැත්තාවූ ඔවුහු විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය දැන්වූහ. භවද් විපස්සී භාග්‍යවතුන වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින නොයෙක් ප්‍රකාරයෙන් ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේය. ස්වාමීන් වහන්ස, මේ අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි මහණ වන්නෙමු. උපසම්පදාවද ලබන්නෙමු´´ සැළ කළෝය.

77. ´´ මහණෙනි, රාජ පුත්‍රවූ ඛණ්ඩ තෙමේද පුරෝහිත පූත්‍රවූ තිස්ස තෙමේද යන දෙදෙන මහණකම ලැබූහ. උපසම්පදාව ලැබූහ. ඒ දෙදෙනාගේ සිත් නොබෝ කලකින්ම කාමාදී ආශ්‍රවයන් කෙරෙන් මිදුනාහ.´´

78. ´´බන්ධුමතී රාජධානියෙහි අසූහාර දහසක් මහජන සමූහයා ඛණ්ඩ රාජ පුත්‍රයාද, තිස්ස පුරෝහිත පුත්‍රයාද, සස්නෙහි පැවිදි වූවාහුයයි ඇසුයේය. එකල අසූහාර දහසක් පමණ ඒ මහජන සමූහය බන්ධුමතී රාජධානියෙන් නික්ම මුවන්ට ජීවිත දානය පිණිස දෙන ලද්දාවූ ඛෙම උයනෙහි විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයට වැඳ එක පැත්තකින් උන්හ.´´

79. ´´අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔවුන්ට පිළිවෙල කථාව වදාළ සෙක. එකල්හිදී බුදුවරයන්ගේ තමාම අවබෝධ කර ගත්තාවූ යම් ධර්ම දේශනාවක් වේද, දුකය, දුක් ඉපදීමට හේතුවය, දුක් නැති
කිරීමය, දුක් නැති කිරීමේ මාර්ගය යන ඒ ධර්ම දේශනා කළ සේක. ඒ අසූහාර දහසක් ප්‍රාණීන්ට ඒ ආසනයේදීම කෙලෙස් දූවිල්ලෙන් තොරවූ, සෝවාන් මාර්ග ඥානය පහළ වූයේය. යම් කිසිවක් ඇතිවන ස්වභාව ඇත්තේද, ඒ සියල්ල නැතිවීම ස්වභාව කොට ඇත්තේය කියායි.

80. ´´ධර්මය දැක්කාවූ, මාර්ග ධර්මයට පැමිණියාවූ, ධර්මය දැනගත්තාවූ, ධර්මයට බැසගත්තාවූ, සැකය දුරු කළාවූ, භය නැතිබවට පැමිණියාවූ, ශ්‍රාස්තෘ ශාසනයෙන් පිට පිහිට නොසොයන්නාවූ ඒ අසූහාර දහසක් දෙනා මේ කාරණය කීහ. ´ස්වාමින් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්ම දේශනා කරන ලද්දේය. ස්වාමින් වහන්ස, මේ අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේද, ධර්මයද පිහිටකොට යමූ. ස්වාමීනි, අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි මහණකම ලබන්නෙමු. උපසම්පදාවද ලබන්නෙමුයි´ සැළ කළාහුය.

´´මහණෙනි, ඒ අසූහාර දහසක් දෙනා විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මහණකම ලැබුවාහුය, උපසම්පදාව ලැබුවාහුය.´´

´´ඒ අසූහාර දහසක් භික්‍ෂුන්ගේ සිත් (සසර) දැඩිකොට අල්වා ගැනීමෙන් තොරව (ආශාව) කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදුනාහුය.´´

81. ´´මහණෙනි, පළමුකොට විපස්සී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ සමීපයෙහි මහණවූ ඒ අසූහාර දහසක් දෙනාද විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ පිළිවෙල කථාවද, බුදුවරයන්ගේ තමාම අවබෝධ කරගත්තාවූ යම් ධර්ම දේශනාවක්වූ දුකය, දුක් ඉපදීමට හේතුවය, දුක් නැති කිරීමය, දුක් නැති කිරීමේ මාර්ගයය යන ඒ ධර්ම දේශනාව අසා සෝවාන් මාර්ගඥානය පහළ වූයේය´´.

´´මහණෙනි, ඒ අසූහාර දහසක් දෙනා විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි නැවත මහණකම ලැබුවාහුය, උපසම්පදාව ලැබුවාහුය. ඒ අසූහාර දහසක් භික්‍ෂුන්ගේ සිත් සසර දැඩිකොට අල්වා ගැනීමෙන් තොරව (ආශාව) කෙලෙසුන් කෙරෙන් මිදුනාහුය.´´

82. ´´මහණෙනි, එකල බන්ධුමතී රාජධානියෙහි අට සැට ලක්‍ෂයක් මහා භික්‍ෂු සංයා වාසය කරයි. මහණෙනි, එවිට විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ භික්‍ෂුන්ට මෙසේ නියම කළසේක. ´මහණෙනි, බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිසද, ලොවට අනුකම්පා පිණිසද, දෙව් මිනිසුන්ට හිත පිණිසද, වැඩ පිණිසද, සැප පිණිසද, ගමින් ගමට ඇවිදීම කරව්. දෙදෙනෙක් එක මගින් නොයව්. මහණෙනි මුල යහපත්වූද, මැද යහපත්වූද, අග යහපත්වූද, අර්ථ සහිතවූ ව්‍යඤ්ජන (යහපත් වචන) සහිතවූ ධර්මය දේශනා කරව්. හැම ආකාරයෙන්ම සම්පූර්ණවූ පිරිසිඳු මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව උතුම් හැසිරීම ප්‍රකාශ කරව්. ප්‍රඥා ඇසෙහි ස්වල්පවූ රාගාදී කිලුටු (දූවිලි) ඇත්තාවූ සත්වයෝ ඇත්තාහ. ධර්මය නොඇසීම හේතුකොට ගෙන ඒ සත්වයෝ පිරිහෙත්. එහෙයින් ධර්මය අවබෝධ කරගන්නෝ ඇති වන්නාහුය. තවද අවුරුදු හයකට වරක් බැගින් බන්ධුමතී රාජධානියට (පාමොක් උදෙසීම්) භික්‍ෂු ශීලය කීම පිණිස භික්‍ෂුහු පැමිණිය යුත්තාහුය.´

83. ´´මහණෙනි, එවිට එක්තරා මහාබ්‍රහ්මයෙක් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත පිළිබඳ විතර්කය තමාගේ සිතින් දැනගෙන බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදන්වී අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉදිරියෙහි පහළ වූයේය.´´

´´මහණෙනි, එකල්හි ඒ බ්‍රහ්මතෙම උතුරු සළුව එක් උරයකට කර අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනකද ඒ දෙසට අත් එකට බැඳ තබා වැඳ අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය කියා සිටියේය.´´

´´භාග්‍යවතුන් වහන්ස, නුඹවහන්සේ විසින් සිතන ලද මේ කාරණය එසේමයි´´

´´මහණෙනි, ඒ මහාබ්‍රහ්ම තෙම විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ ගෞරවයෙන් දකුණු පැත්තෙන් ගොස් එහිම නොපෙනී ගියේය.´´

84. ´´මහණෙනි, මම මෙසේ නුඹලාට නියම කරමි. ´මහණෙනි, බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිසද, ලොවට අනුකම්පා පිණිසද, දෙව් මිනිසුන්ට හිත පිණිසද, වැඩ පිණිසද, සැප පිණිසද, ගමින් ගමට ඇවිදීම කරව්. දෙදෙනෙක් එක මගින් නොයව්. මහණෙනි මුල යහපත්වූද, මැද යහපත්වූද, අග යහපත්වූද, අර්ථ සහිතවූ ව්‍යඤ්ජන (යහපත් වචන) සහිතවූ ධර්මය දේශනා කරව්. හැම ආකාරයෙන්ම සම්පූර්ණවූ පිරිසිඳුවූ (මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව) උතුම් හැසිරීම ප්‍රකාශ කරව්.´ මහණෙනි, එවිට ඒ භික්‍ෂුහු බොහෝ සෙයින් එක් දවසකින්ම (දනව් සැරිසැරීමට) පළාත් සංචාරයට ගියාහුය.´´

85. ´´මහණෙනි, එකල දඹදිව අසූහාර දහසක් ආවාසයෝ (භික්‍ෂුන්ගේ වාසස්ථානයෝ) වෙත්.´´

´´එක් වසක් ඉක්මුණු කල දේවතාවෝ ශබ්ධ නගා මෙසේ කීවාහුය. ´නිදුකාණෙනි, එක් අවුරුද්දක් නික්මුණේය. දැන් මින් ඉදිරියට අවුරුදු පහක් ගතවීමෙන් පාමොක් උදෙසීම පිණිස බන්ධුමතී නම් රාජධානියට පැමිණිය යුතුයි´ කියාය. මෙසේ අවුරුද්දෙන් අවුරුද්දට අවුරුදු හයක් ඉක්මුණාහුය. ´දැන් බන්ධුමති රාජධානියට පාමොක් උදෙසීම පිණිස පැමිණීමට සුදුසු කාලයයි´කියාය.´´

´´එවිට ඒ භික්‍ෂුහු ඇතැම් කෙනෙක් ස්වකීය සෘද්ධි ආනුභාවයෙන්ද ඇතැම් කෙනෙක් දෙවියන්ගේ දේවානුභාවයෙන්ද, බන්ධුමතී රාජධානියට එක දවසකින්ම පාමොක් උදෙසීම පිණිස පැමිණියාහුය.´´

86. ´´මහණෙනි, එකල අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බන්ධමතී රාජධානියෙහිවූ සං සමාගමයෙහි මෙසේ පාමොක් උදෙසති.´´

´´අනුන්ගේ තැලීම් පෙලීම් දොස් කීම් ආදිය ඉවසීමයයි කියන ලද ශාන්තිය මේ ශාසනයෙහි උතුම් තපසෙක, අනුන්ට හිංසා කරන තැනැත්තා පැවිද්දෙක නොවේ. අනුන්ට වෙහෙස කරන තැනැත්තාද මහණෙක් නම් නොවේ.´´

´´සියලු අකුසල් නොකිරීමද, නූපන් කුසල් ඉපදවීම හා උපන් කුසල් වැඩීමද, සිත පිරිසිඳු කිරීමද, යන මෙය සියලු බුදුවරයින්ගේ අනුශාසනාවයි. සිත රිදෙන වචන නොකීමද, හිංසාවෙන් වැළකීමද, උතුම් සීලයෙන් සංවරවීමද, ආහාරයෙහි පමණ දැනීමද යන මෙය සියලු බුදුවරයින්ගේ අනුශාසනාවයි´´

87. ´´මහණෙනි, මම එක් කලෙක උක්කට්ඨා නුවර සුභග නම් වනයෙහි මහා සල්ගස සමීපයෙහි වාසය කරමි. මහණෙනි, රහසිගතවූ තනිව වාසය කරන්නාවූ ඒ මට සිතෙහි මෙවැනි විතර්කයක් පහළවිය. ´මා විසින් මේ දීර් කාලය තුළ සුද්ධාවාස බඹතලය හැර වාසය නොකළ යම් සත්වවාසයක් ඇත්නම් එවැනි සත්වාවාසයක් සුලභ නොවේ. මම සුද්ධාවාස දෙවියෝ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණෙම් නම් ඉතා යහපති´ කියාය.´´

´´මහණෙනි, එවිට මම උක්කට්ඨා නුවර සුභග නම් වනයෙහි මහා සල්ගස සමීපයෙහිදී නොපෙනී ගොස් අවිහ දෙවියන් කෙරෙහි පහළ වූයෙමි. ඒ දිව්‍ය සමූහයෙහි නොයෙක් දහස් ගණන් දේවතාවෝ මම යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ මට නමස්කාර කොට එක් පැත්තක සිටියාහුය. එක පැත්තක සිටියාවූ ඒ දේවතාවෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගැන කරුණු දැන්වූහ.´´

´´ඒ අපි විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සස්නෙහි උතුම් හැසිරීමේ පැවත (බ්‍රහ්මචර්යාව කොට) අනාගාමී මාර්ගයෙන් කාමයන්හි ආශාව දුරුකොට මේ බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්නෙම්හයි´´ ඒ දේවතාවෝ දැන්නුවාහුය.

88. ´´මහණෙනි, ඒ දිව්‍ය සමූහයෙහිම නොයෙක් දහස් ගණන් දේවතාවෝද, නොයෙක් සිය ගණන් දේවතාවෝද, මා වෙත පැමිණ මට වැඳ එක පැත්තක සිටියාහුය. ඒ දේවතාවෝ මට මේ කාරණා දැන්නුවාහුය. ´නිදුකාණන් වහන්ස, දැන අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ භද්‍ර කල්පයෙහිම ලොව පහළ වූයේය. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ජාතියෙන් ක්‍ෂත්‍රිය වූහ. රජ කුලයෙහි උපන්හ. ගෞතම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෝත්‍රයෙන් ගෞතම වූයෝය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ආයුෂ ප්‍රමාණය ඉතා ස්වල්පයයි. කොටයි. යමෙක් කලක් ජීවත් වේ නම් හෙතෙම අවුරුදු සියයකට අඩුවෙන් හෝ ටිකක් වැඩියෙන් ජීවත් වේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසතු ගස මුලදී බුදු බව ලැබුවෝය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැරියුත් මුගලන් නම් අග්‍ර ශ්‍රාවක දෙනමක් වූහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට එක් දහස් දෙසිය පණහක් ඇති ශ්‍රාවක රැස්වීමක් වූයේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සියල්ලන්ම රහත් භික්‍ෂුන්ගෙන් යුත් මේ එකම භික්‍ෂු රැස්වීම වූයේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උතුම් ලෙස උපස්ථාන කරන්නාවූ ආනන්ද භික්‍ෂු තෙම ප්‍රධාන උපස්ථායක වූයේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සුද්ධෝදන රජ පිය වූයේය. මායා දේවි වැදූ මවූ විය. කිඹුල්වත් නුවර රාජධානිය විය. මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගිහිගෙය අත්හැර ගියෝය. මෙසේ වීර්යය වැඩුවෝය. මෙසේ බුදුවූහ. මෙසේ ධම්මචක්ක දේශනාව විය. නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි උතුම් හැසිරීම (බ්‍රහ්මචර්යාව) කොට අනාගාමී මාර්ගයෙන් කාමයන්හි ආශාව සම්පූර්ණයෙන් දුරු කොට මේ බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්නෙමු යයි´ දැන්නුවාහුය.

89. ´´මහණෙනි, එවිට මම අවිහ දෙවියනුත් සමග අතප්පා දෙවියෝ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියෙමි. මහණෙනි, එකල මම අවිහ දෙවියනුත් අතප්පා දෙවියනුත් සමග සුදස්ස දෙවියෝ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියෙමි. මහණෙනි, තවද අවිහ දෙවියනුත් අතප්පා දෙවියනුත් සුදස්ස දෙවියනුත් සමග සුදස්සී දෙවියෝ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියෙමි. මහණෙනි, තවද අවිහ දෙවියනුත් අතප්පා දෙවියනුත් සුදස්ස දෙවියනුත් සුදස්සී දෙවියනුත් සමග අකනිට්ඨක දෙවියෝ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියෙමි. මහණෙනි, දිව්‍ය නිකායෙහි නොයෙක් දහස් දහස් ගණන් දේවතාවෝ මම යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ මට වැඳ එක පැත්තක සිටිහායුය. ඒ දේවතාවෝ මට මේ කාරණය දැන්වූවාහුය. ´නිදුකාණන් වහන්ස, යම් කලෙක අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ලොව පහළ වූවාහුද, ඒ මෙයින් අනූ එක් වෙනි කල්පයයි´ ඒ දේවතාවෝ විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සම්බන්ධ කරුණු ඉහත මෙන් දැන්නුවාහුය.

´´නිදුකාණන් වහන්ස, ඒ අපි විපස්සී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සස්නෙහි බ්‍රහ්මචර්යාව කොට අනාගාමී මාර්ගයෙන් කාමයන්හි ආශාව සම්පූර්ණයෙන් දුරු කොට මේ බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්නෙම්හයි´´ දැන්නුවාහුය.

´´ඒ දේව නිකායෙහිම දේවතාවෝ ගෞතම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සම්බන්ධවූ කරුණුද දක්වා මෙසේ කීවාහුය. ´´ගෞතම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධම්ම්චක්ක දේශනාව අසා ඒ අපි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි බ්‍රහ්මචර්යාව කොට අනාගාමී මාර්ගයෙන් කාමයන්හි ආශාව සම්පූර්ණයෙන් දුරු කොට මේ බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උපන්නෙමුයයි´´ දැන්නුවාහුය.

90. ´´මහණෙනි, මෙසේ මේ ඥානය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් හොඳාකාර අවබෝධ කරන ලද්දේය´´. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙර ජාති පිළිබඳවූ මෙම ධර්ම දේශනාව දේශනා කළාහුය. සතුටු සිත් ඇති ඒ භික්‍ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඒ ධර්ම දේශනාව සතුටින් පිළිගත්හ.

(දාහතර වෙනි මහා පදාන සූත්‍රය මෙතෙකින් නිමියේය.)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.